Ιωσήφ ο Υμνογράφος, η φωνή που στόλισε την Εκκλησία

Αιχμάλωτος Αράβων πειρατών σε ταξίδι προς τη Ρώμη, ο νεαρός μοναχός βρέθηκε στην Κρήτη και ελευθερώθηκε με θαύμα του Αγίου Νικολάου. Λίγο αργότερα, μέσα σε οπτασία, ένας Απόστολος του ακούμπησε το ιερό Ευαγγέλιο στο στήθος και του χάρισε την υμνογραφική του δύναμη. Γεννήθηκε στη Σικελία το οκτακόσια δεκαέξι μετά Χριστόν, από ευσεβείς γονείς, τον Πλουτίνο και την Αγάθη, σε χρόνια ταραγμένα και επικίνδυνα για την περιοχή.

Οι αραβικές επιδρομές πύκνωναν επικίνδυνα και η οικογένεια αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρίδα της και να μεταναστεύσει στην Πελοπόννησο. Σε ηλικία δεκαπέντε ετών αποχωρίστηκε τους γονείς του και πήγε στη Θεσσαλονίκη, στην περίφημη μονή του Λατόμου. Εκεί υποτάχθηκε στον Άγιο Γρηγόριο τον Δεκαπολίτη και ασκήθηκε στη μοναχική ζωή με ζήλο και ταπείνωση.

Παράλληλα εργαζόταν ως οξυγράφος, αντιγράφοντας με προσοχή ιερά κείμενα της Εκκλησίας. Όσα γνωρίζουμε για τη ζωή του τα οφείλουμε στον μαθητή και διάδοχό του Θεοφάνη, καθώς και στα εγκώμια του Ιωάννου Διακόνου και του Θεοδώρου Πεδιάσιμου. Μετά από εννέα χρόνια στη Θεσσαλονίκη, μαζί με τον Άγιο Γρηγόριο μετέβη στην Κωνσταντινούπολη και εγκαταστάθηκε στη μονή του Ιερομάρτυρα Αντίπα.

Δεν έμεινε όμως ήσυχος για πολύ, καθώς οι Ορθόδοξοι της Βασιλεύουσας τον έστειλαν στη Ρώμη για ένα κρίσιμο ζήτημα. Σκοπός της αποστολής ήταν να ζητηθεί βοήθεια για τους διωκόμενους πιστούς από τους εικονομάχους που λυμαίνονταν την Εκκλησία. Όμως το πλοίο του έπεσε στα χέρια Αράβων πειρατών και ο ίδιος οδηγήθηκε αιχμάλωτος στην αραβοκρατούμενη τότε Κρήτη.

Με τη φροντίδα φιλάνθρωπων πιστών και με θαυμαστή επέμβαση του Αγίου Νικολάου, ελευθερώθηκε και επέστρεψε στην ελευθερία. Στο μικρό αυτό διάστημα της δοκιμασίας του συνέβησαν δύο γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή του βαθιά. Το πρώτο ήταν ο θάνατος του πνευματικού του οδηγού, του Αγίου Γρηγορίου του Δεκαπολίτου, που τόσο τον αγαπούσε.

Το δεύτερο ήταν η αναστήλωση των ιερών εικόνων, που χάρισε ειρήνη και χαρά σε ολόκληρη την Εκκλησία. Μέσα από τον πόνο της αιχμαλωσίας έβλεπε να ανατέλλει το φως της Ορθοδοξίας στη Βασιλεύουσα. Επιστρέφοντας από τη Θεσσαλονίκη στην Κωνσταντινούπολη το οκτακόσια σαράντα τρία μετά Χριστόν, έζησε δύο χρόνια ως έγκλειστος στη μονή του Αγίου Αντίπα.

Έπειτα παρέμεινε για πέντε ολόκληρα χρόνια στα κτήρια του ναού του ιερού Χρυσοστόμου, αφιερωμένος στην προσευχή. Το οκτακόσια πενήντα μετά Χριστόν ίδρυσε δική του μονή, αφιερωμένη στον Απόστολο Βαρθολομαίο που ιδιαίτερα τιμούσε. Εκεί απέθεσε τα ιερά λείψανα του Αποστόλου που είχε φέρει από τη Θεσσαλονίκη μαζί με άλλους πολύτιμους θησαυρούς.

Μαζί τοποθέτησε και τα σκηνώματα του πνευματικού του πατέρα Αγίου Γρηγορίου και του συνασκητή του Ιωάννου. Με δάκρυα και στεναγμούς παρακαλούσε τον Απόστολο Βαρθολομαίο να τον βοηθήσει στη σύνθεση ιερών ύμνων. Και ο Απόστολος άκουσε τη βαθιά παράκληση της ψυχής του και του φανερώθηκε σε θεόσταλτη οπτασία.

Είδε έναν άνδρα με μορφή Αποστόλου, που προκαλούσε δέος, να παίρνει το Ευαγγέλιο από την Αγία Τράπεζα. Εκείνος το ακούμπησε πάνω στο στήθος του και τον ευλόγησε, χαρίζοντάς του το θείο χάρισμα της υμνογραφίας. Όταν εξέπεσε ο Πατριάρχης Ιγνάτιος και ανέβηκε στον θρόνο ο ιερός Φώτιος, ο Όσιος εξορίστηκε από τον Βάρδα στην Κριμαία.

Παρά την εξορία του, ο ιερός Φώτιος τον εκτιμούσε βαθύτατα, γι' αυτό δεν παρέμεινε για πολύ καιρό μακριά από τη Βασιλεύουσα. Όταν ο Πατριάρχης Ιγνάτιος ανέβηκε για δεύτερη φορά στον θρόνο, ο Όσιος έγινε σκευοφύλακας της Αγίας Σοφίας. Διατήρησε αυτή τη θέση και κατά τη δεύτερη πατριαρχία του Αγίου Φωτίου, υπηρετώντας με ευλάβεια το ναό.

Κοιμήθηκε με ειρήνη το οκτακόσια ογδόντα έξι μετά Χριστόν, αφήνοντας πίσω του πλούσιο πνευματικό έργο. Ο κύριος όγκος της υμνογραφίας του αποτελείται από Κανόνες, που αφθονούν σε έντυπα βιβλία και χειρόγραφα της παράδοσης. Η συμβολή του στην ολοκλήρωση της Οκτωήχου υπήρξε καθοριστική, καθώς κάλυψε το μεγαλύτερο μέρος της εβδομάδας.

Στα Μηναία σώζονται εκατόν εξήντα πέντε Κανόνες του, που εξυμνούν πλήθος Αγίων της Εκκλησίας. Συγκινεί ιδιαίτερα ο Κανόνας στον Ακάθιστο Ύμνο, όπου υμνεί τη Θεοτόκο ως άφλεκτη βάτο και ρόδο αμάραντο. **File: `04_03_Όσιος_Ιωσήφ_ο_Υμνογράφος.

%$ Ιωσήφ ο Υμνογράφος, η φωνή που στόλισε την Εκκλησία $%