Όσιος Μακάριος ο Θαυματουργός του Ζαμπίν

Μέσα στα καμένα ερείπια ενός μοναστηριού που είχαν ισοπεδώσει οι Πολωνοί στρατιώτες, ένας μοναχός γονάτισε και άρχισε ξανά από την αρχή. Λίγα χρόνια αργότερα, ο ίδιος αυτός ασκητής έσωσε με μια προσευχή τη ζωή ενός Πολωνού εχθρού, ίσως και έναν από εκείνους που είχαν κάψει τη μονή του. Ο Όσιος Μακάριος γεννήθηκε στη Ρωσία το χίλια πεντακόσια τριάντα εννέα και στα νεανικά του χρόνια έγινε μοναχός με το όνομα Ονούφριος.

Το χίλια πεντακόσια ογδόντα πέντε ίδρυσε τη μονή των Εισοδίων της Θεοτόκου, κοντά στον ποταμό Όκα και όχι μακριά από την πόλη Μπέλεφ. Το μοναστήρι μεγάλωσε ήσυχα και γέμισε αδελφούς, ώσπου το χίλια εξακόσια δεκαπέντε καταστράφηκε ολοσχερώς από τα στρατεύματα του Λισόφσκι. Όταν επέστρεψε στα αποκαΐδια, ο Όσιος δεν λύγισε ούτε εγκατέλειψε τον τόπο των αγώνων του.

Συγκέντρωσε πάλι τους αδελφούς και στη θέση του ξύλινου ναού ανήγειρε πέτρινη εκκλησία προς τιμήν των Εισοδίων της Θεοτόκου, με καμπαναριό πάνω από την κεντρική πύλη της μονής. Η ζωή του Οσίου ήταν γεμάτη σκληρή άσκηση, όπως μαρτυρούν τα ίδια τα χρονικά της μονής, με κρύο, ζέστη, πείνα και δίψα. Έφευγε συχνά βαθιά μέσα στο δάσος και εκεί, μόνος, παρέδιδε τις ώρες του στην προσευχή και στη σιωπή του Θεού.

Μια ημέρα, καθώς βάδιζε σε ένα μονοπάτι, άκουσε ένα αδύναμο βογκητό που ερχόταν από κάπου κοντά. Είδε έναν εξαντλημένο Πολωνό στρατιώτη ακουμπισμένο σε έναν κορμό, με τη σπάθη του πεσμένη δίπλα του στο χώμα. Είχε χάσει το σύνταγμά του και είχε χαθεί στο πυκνό δάσος, χωρίς νερό και χωρίς ελπίδα σωτηρίας.

Με σβησμένη φωνή ο εχθρός αυτός, ίσως ένας από τους καταστροφείς της μονής, του ζήτησε λίγο νερό για να ζήσει. Αγάπη και συμπόνια ξεχείλισαν μέσα στον μοναχό, που δεν θυμήθηκε ούτε στιγμή τα παλιά. Με μια προσευχή στον Κύριο κάρφωσε το ραβδί του στη γη και αμέσως ανέβλυσε δροσερή πηγή νερού.

Πότισε τον ετοιμοθάνατο και του χάρισε τη ζωή με τα ίδια του τα χέρια. Όταν η εξωτερική και η εσωτερική ζωή της μονής αποκαταστάθηκε πλήρως, ο Όσιος Ονούφριος αποσύρθηκε από την κοινοβιακή ζωή των αδελφών. Εμπιστεύτηκε την καθοδήγηση της αδελφότητας σε έναν από τους μαθητές του και έλαβε το μεγάλο σχήμα με το νέο όνομα Μακάριος.

Για τόπο της ησυχίας του διάλεξε μια ερημική θέση στον άνω ρου του παραποτάμου Ζαμπύνκα, κοντά στις όχθες του Όκα. Η αυστηρή του άσκηση παρέμενε κρυμμένη όχι μόνο από τον κόσμο, αλλά ακόμη και από τους αγαπημένους του αδελφούς της μονής. Κοιμήθηκε με ειρήνη το χίλια εξακόσια είκοσι τρία, σε ηλικία ογδόντα τεσσάρων ετών, την ώρα που άρχιζαν να λαλούν οι πετεινοί.

Τον ενταφίασαν απέναντι από την πύλη του μοναστηριού, στις είκοσι δύο Ιανουαρίου, ημέρα μνήμης του Αγίου Τιμοθέου του Αποστόλου. Αργότερα στη θέση εκείνη υψώθηκε ναός αφιερωμένος στο όνομά του. Από τα παλιά εικονογραφικά πρότυπα σώζεται μια περιγραφή του στα τελευταία χρόνια.

Είχε γκρίζα μαλλιά, μικρό γένι και πάνω από το μοναχικό ράσο φορούσε το μεγάλο σχήμα της αγγελικής πολιτείας. Η τιμή του Οσίου καθιερώθηκε στα τέλη του δέκατου έβδομου ή στις αρχές του δέκατου όγδοου αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση, τα λείψανά του παρέμεναν για καιρό φανερά, ώσπου το χίλια επτακόσια είκοσι ένα ενταφιάστηκαν μέσα σε υπόγεια κρύπτη.

Τον δέκατο όγδοο αιώνα όμως το μοναστήρι ερήμωσε και η μνήμη των έργων και των θαυμάτων του ξεχάστηκε σχεδόν εντελώς από τους ανθρώπους. Όταν το χίλια οκτακόσια δεκαέξι, κατά την ανέγερση του ναού του Αγίου Νικολάου, βρέθηκαν τα άφθαρτα λείψανα του ιδρυτή της μονής, δεν τα αναγνώρισαν αμέσως. Τέλεσαν τότε πάνω τους γενικό μνημόσυνο, σαν να επρόκειτο για κάποιον άγνωστο κεκοιμημένο πατέρα.

Η αποκατάσταση της λειτουργικής μνήμης του Οσίου αποδίδεται στον ηγούμενο Ιωνά, που είχε γεννηθεί στις είκοσι δύο Ιανουαρίου, ημέρα της γιορτής του. Ο Ιωνάς ξεκίνησε τη μοναχική του πορεία στην ονομαστή μονή της Όπτινα, που δεν απέχει πολύ από τη μονή του Ζαμπύν. Έτσι η θεία πρόνοια έδεσε τη ζωή του με την τιμή του παλαιού ιδρυτή.

Το χίλια οκτακόσια εβδομήντα πέντε ο ηγούμενος Ιωνάς ανέλαβε την ηγουμενία της μονής του Ζαμπύν με μεγάλη χαρά. Το αίτημά του να αναβιώσει η εορτή του Οσίου Μακαρίου ενισχύθηκε από τη θερμή παράκληση των κατοίκων του Μπέλεφ. Οι άνθρωποι εκείνοι, μέσα από τους αιώνες, είχαν διατηρήσει ζωντανή την πίστη και την ευλάβειά τους προς τον άγιο ασκητή.

Στις είκοσι δύο Ιανουαρίου του χίλια οκτακόσια ογδόντα οκτώ ξανάρχισε επίσημα ο ετήσιος εορτασμός της μνήμης του Οσίου Μακαρίου. Λίγο αργότερα, το χίλια οκτακόσια ογδόντα εννέα, ανεγέρθηκε πάνω στον τάφο του ναός αφιερωμένος στο όνομά του. Ο ηγούμενος Ιωνάς, που έμενε στη μονή και συμμετείχε ο ίδιος στην οικοδομή, σκέφτηκε να ανακομίσει τα λείψανα.

Όταν όλα είχαν σχεδόν ετοιμαστεί για την επίσημη πράξη, ο Όσιος Μακάριος εμφανίστηκε στους συμμετέχοντες σε όραμα. Τους προειδοποίησε με αυστηρότητα να μην προχωρήσουν στο σχέδιό τους, αλλιώς θα γνώριζαν παιδεία. Η μνήμη της εμφάνισης αυτής διατηρήθηκε με βαθύ σεβασμό ανάμεσα στους μοναχούς της μονής.

Ο Όσιος Μακάριος του Ζαμπύν τιμάται επίσης και στις είκοσι δύο Σεπτεμβρίου κάθε έτους.