Όσιος Αντώνιος ο Νέος, ο πολιούχος της Βέροιας

Δεκαέξι ολόκληρες ημέρες το σκήνωμα του οσίου έμεινε άφθαρτο μέσα στο σπήλαιο, και μια υπερφυσική λυχνία έκαιγε ακοίμητη πάνω από το ιερό λείψανο. Κυνηγοί έφτασαν στο μέρος εκείνο, καθοδηγημένοι από τα γαβγίσματα των σκύλων και από ένα μυστηριώδες χέρι που τους καλούσε να πλησιάσουν. Ο όσιος Αντώνιος ο Νέος καταγόταν από εύπορη και ευσεβή οικογένεια της Βέροιας και έζησε τον ένατο αιώνα μετά Χριστόν.

Από πολύ νέος αναζήτησε τη μοναχική ζωή και πήγε στη σκήτη που βρίσκεται κοντά στην κοιλάδα του ποταμού Αλιάκμονα. Εκεί πέρασε είκοσι ολόκληρα χρόνια σκληρής άσκησης, μαθητεύοντας στην υπακοή και στην προσευχή. Όταν ωρίμασε πνευματικά, πήρε την ευχή του ηγουμένου και αποσύρθηκε σε ένα ερημικό σπήλαιο, για να βρει βαθύτερη ησυχία.

Στο σπήλαιο εκείνο αγωνίστηκε πενήντα τέσσερα χρόνια με αυστηρότατη νηστεία και αδιάλειπτη προσευχή. Η Εκκλησία τον τίμησε ως μεγάλο ασκητή και τον ονόμασε Νέο, σε σχέση με τον παλαιότερο διδάσκαλο της ερήμου, τον Μέγα Αντώνιο. Έφυγε ειρηνικά για τον ουρανό σε ηλικία ενενήντα τεσσάρων ετών, αφήνοντας πίσω του φήμη αγιότητας.

Μέσα στο σπήλαιο ο όσιος γνώρισε τη μοναδική απόλαυση της εγκράτειας και της εξαντλητικής νηστείας, με την οποία νικούσε όλα τα πάθη του σώματος. Έτρωγε μόνο μια φορά την εβδομάδα τα λιγοστά χόρτα που φύτρωναν γύρω από το σπήλαιο, και έτσι απέφευγε κάθε αφορμή υπερηφάνειας. Ο πονηρός όμως δεν έπαψε να τον πολεμά, και πολλές φορές εμφανίστηκε μπροστά του με διάφορα προσχήματα.

Άλλοτε τον τρόμαζε με φοβερές μορφές, για να σταματήσει τους πνευματικούς του αγώνες, και άλλοτε τον κολάκευε με επαίνους, για να τον ρίξει στην υπερηφάνεια. Μια νύχτα μάλιστα παρουσιάστηκε μέσα στο σπήλαιο σαν άγγελος φωτός και άρχισε να εγκωμιάζει τις αρετές του ασκητή. Ο όσιος, που είχε μεγάλη πείρα από τις πονηριές του διαβόλου, τον απέκρουσε για πολλοστή φορά με σταθερή προσευχή.

Ο πειρασμός διαλύθηκε με ισχυρό θόρυβο, και αμέσως θείο φως πλημμύρισε όλο το σπήλαιο και σκέπασε τον δίκαιο. Από τότε η χάρη του Θεού αναπαύθηκε πάνω στον εκλεκτό ασκητή με τρόπο φανερό σε όλους. Η φήμη του διαδόθηκε γρήγορα στην ευρύτερη περιοχή, και πλήθη πιστών έτρεχαν κοντά του για να πάρουν την ευλογία του.

Ο όσιος όμως αγαπούσε πάνω από όλα την απόλυτη ησυχία, αυτή που ανεβάζει την ψυχή του ανθρώπου προς τον Θεό. Θέλησε λοιπόν να αποφύγει τους πολλούς επισκέπτες, οι οποίοι του στερούσαν τη γλυκύτητα της σιωπής και της αδιάλειπτης προσευχής. Εγκατέλειψε γι' αυτόν τον λόγο το αγαπημένο του σπήλαιο και αποσύρθηκε σε έναν ακόμη πιο ερημικό τόπο, κοντά στο ποτάμι.

Εκεί ζούσε μέσα στις πυκνές λόχμες, χωρίς καμιά ανθρώπινη παρηγοριά και χωρίς κανένα πρόχειρο κατάλυμα. Υπέμενε με χαρά τον καύσωνα της ημέρας και το τσουχτερό ψύχος της νύχτας, για χάρη της αγάπης του Θεού. Η ταλαιπωρία όμως της μακροχρόνιας και αυστηρότατης άσκησης κατέβαλε σιγά σιγά το γερασμένο σώμα του.

Αναγκάστηκε λοιπόν να επιστρέψει στο σπήλαιο, όπου είχε περάσει τα πρώτα του χρόνια ως ερημίτης. Εκεί δέχτηκε μέχρι τα βαθιά του γεράματα τις επισκέψεις των πιστών της Βέροιας και της ευρύτερης περιοχής. Όταν κατάλαβε ότι πλησιάζει το τέλος του, λίγο πριν από την εορτή των Χριστουγέννων, παρακάλεσε όλους όσοι τον επισκέπτονταν να τον αφήσουν μόνο.

Ειδοποίησε τότε έναν ιερέα, για να του μεταδώσει τα άχραντα μυστήρια ως εφόδιο της αιώνιας ζωής. Την πρώτη ημέρα του Ιανουαρίου ο γέροντας ξάπλωσε ταπεινά στο χώμα του σπηλαίου του. Έψαλε με αδύναμη φωνή τους επίκαιρους ύμνους της Εκκλησίας, σταύρωσε τα χέρια του και παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο.

Το σώμα του παρέμεινε άφθαρτο για δεκαέξι ημέρες, ενώ μια ουράνια λυχνία φώτιζε αδιάκοπα τον τόπο της κοίμησής του. Ένας πλούσιος Βεροιεύς ανέβηκε τότε στο βουνό με μεγάλη συνοδεία, για να κυνηγήσει στις ορεινές περιοχές. Οι κυνηγοί οδηγήθηκαν στο σπήλαιο από τα έντονα γαβγίσματα των σκύλων και από ένα μυστηριώδες χέρι, που τους έγνεφε από ψηλά.

Βρήκαν τον όσιο πλημμυρισμένο από θείο φως, αλώβητο και γεμάτο από ουράνια ευωδία. Ειδοποίησαν αμέσως τον αρχιερέα της πόλης, ο οποίος συγκέντρωσε κλήρο και λαό με λαμπάδες και αρώματα. Όταν προέκυψε διαφωνία για τον τόπο της ταφής, τοποθέτησαν το τίμιο λείψανο σε ένα κάρο που έσερναν βόδια.

Το άφησαν ελεύθερο να πορευτεί, ώστε ο ίδιος ο άγιος να φανερώσει το θέλημά του για τον τόπο της ανάπαυσής του. Το κάρο άρχισε να περιδιαβαίνει μόνο του τα γύρω χωριά της Βέροιας, χαρίζοντας την ευλογία του οσίου σε κάθε τόπο. Πέρασε από την Κουλούρα, τον Διαβατό, τη Ραψομανίκη, την Ξεχασμένη και τον Σταυρό, και τα ονόματα των χωριών αυτών συνδέθηκαν για πάντα με το πέρασμα του αγίου.

Τελικά τα βόδια σταμάτησαν στον προαύλιο χώρο του ιερού ναού της Παναγίας Καμαριωτίσσης, μέσα στη Βέροια. Εκεί ακριβώς, κοντά σε μια παλιά μουριά, βρισκόταν παλαιότερα και το πατρικό σπίτι του οσίου Αντωνίου. Στον ιερό αυτό χώρο ενταφιάστηκε ο όσιος πατέρας μας Αντώνιος ο Νέος με τιμές και δάκρυα ευλάβειας.

Μετά την ανακομιδή του, το λείψανό του τοποθετήθηκε σε λάρνακα μέσα στον ναό της Παναγίας Καμαριωτίσσης. Από εκείνη τη στιγμή ο όσιος άρχισε να τιμάται ως πολιούχος και προστάτης της Βέροιας. Κατά τα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα μετά Χριστόν η ευσέβεια των Βεροιέων ύψωσε στη θέση εκείνη τον περίλαμπρο ναό του οσίου Αντωνίου.

Η μνήμη του τιμάται με λαμπρότητα τη δεκάτη εβδόμη Ιανουαρίου και την πρώτη Αυγούστου.