Όσιος Μάρκελλος ο Ακοίμητος της Απαμείας

Όταν εχθρικοί στρατιώτες περικύκλωσαν τη μονή του στην Κωνσταντινούπολη, ο Μάρκελλος βγήκε μόνος μπροστά τους κρατώντας τον Σταυρό, που έλαμψε πιο δυνατά από τον ήλιο. Μια άλλη φορά, καθώς τεράστια πυρκαγιά κατέκαιγε τη Βασιλεύουσα, εκείνος προσευχήθηκε με δάκρυα και η φλόγα έσβησε, σαν να την έπνιξαν τα κλάματα του γέροντα. Καταγόταν από την Απάμεια της Συρίας, από οικογένεια εύπορη και χριστιανική, και έμεινε ορφανός σε νεαρή ηλικία.

Πήγε στην Αντιόχεια για να σπουδάσει με ζήλο και βρήκε εκεί τις ανθρώπινες επιστήμες, όμως γρήγορα κατάλαβε τη ματαιότητά τους. Μοίρασε όλη την πατρική περιουσία στους φτωχούς και ξεκίνησε για την Έφεσο, για να ζήσει με την τέχνη του καλλιγράφου. Στην πόλη αυτή γνώρισε έναν δούλο που ονομαζόταν Πρόμοτος, ο οποίος του έγινε συνεργάτης στη δουλειά και δάσκαλος στην αρετή.

Οι δυο τους έδιναν το μεγαλύτερο μέρος του μισθού τους ως ελεημοσύνη και τη νύχτα προσεύχονταν σε εκκλησίες και μοναστήρια. Οι πόρτες των ιερών κτιρίων άνοιγαν μόνες τους κάθε φορά που οι δύο άνδρες πλησίαζαν με ευλάβεια. Στην Κωνσταντινούπολη έφτασε η φήμη του οσίου Αλεξάνδρου του Ακοιμήτου, που είχε εγκατασταθεί με τους μαθητές του κοντά στον ναό του αγίου Μηνά.

Εκείνη η αδελφότητα ζούσε με τέλεια ακτημοσύνη και δοξολογούσε τον Θεό μέρα και νύχτα με ακατάπαυστη ψαλμωδία. Ο Μάρκελλος αποφάσισε να συγκατοικήσει με αυτούς τους επίγειους αγγέλους και έλαβε σύντομα το αγγελικό σχήμα από τα χέρια του οσίου γέροντα. Οι πολλοί νέοι μοναχοί που έτρεχαν στον Αλέξανδρο προκάλεσαν τον φθόνο γειτονικών μοναστηριών, δεμένων ακόμη με τα κοσμικά πράγματα.

Σύντομα κατηγόρησαν τον γέροντα για μεσσαλιανισμό και αναγκάστηκε να μεταναστεύσει με τη συνοδεία του στην έρημο του Γομώνου της Βιθυνίας. Ο Μάρκελλος διακρίθηκε εκεί για την ταπείνωσή του και διέκρινε με προορατικό χάρισμα τον επικείμενο θάνατο του γέροντος. Έφυγε κρυφά από τη μονή, επειδή φοβόταν μήπως τον εκλέξουν διάδοχο στην ηγουμενία πριν την ώρα του.

Πέρασε αρκετό καιρό περιοδεύοντας και επισκεπτόμενος ονομαστούς μοναχούς, για να διδαχθεί και να μιμηθεί τους αγώνες τους. Όταν ο Ιωάννης εκλέχθηκε ηγούμενος μετά την κοίμηση του Αλεξάνδρου, ο Μάρκελλος γύρισε αμέσως πίσω και υποτάχθηκε με χαρά σε κάθε διακόνημα. Στο νέο μοναστήρι δέχτηκε με ταπείνωση ακόμη και τις πιο βαριές εργασίες, σαν να ήταν υποζύγιο της αδελφότητας.

Ο ηγούμενος Ιωάννης διέκρινε μέσα του βαθιά σύνεση και του ανέθεσε την πνευματική φροντίδα των αδελφών. Με τη συμβουλή του Μαρκέλλου, η κοινότητα μετακινήθηκε στο Ειρηναίον, στη δεξιά όχθη του Βοσπόρου, σε τόπο πιο ήσυχο και πιο κατάλληλο για την ησυχαστική ζωή. Μετά από λίγο καιρό ο Ιωάννης εκοιμήθη και η αδελφότητα ανέδειξε τον Μάρκελλο ως ηγούμενο, παρά τη δική του αντίθεση.

Υπό τη φωτισμένη διοίκησή του, η μονή των Ακοιμήτων απέκτησε φήμη που έφτασε σε όλη την οικουμένη. Από τη Δύση έως την Περσία και την Αρμενία έρχονταν αναρίθμητοι μοναχοί, για να μάθουν τους κανόνες της αγγελικής ζωής και να μεταφέρουν αλλού την αδιάκοπη δοξολογία. Η κοινότητα χωρίστηκε σε τρεις γλωσσικές ομάδες, Έλληνες, Λατίνους και Σύρους, που εναλλάσσονταν στην ακατάπαυστη ψαλμωδία.

Έτσι εκπληρωνόταν η παραγγελία του αποστόλου Παύλου, να προσευχόμαστε αδιαλείπτως, νύχτα και ημέρα. Ο όσιος δίδασκε με τον λόγο και κυρίως με το ταπεινό και αγιασμένο παράδειγμά του. Στα μέσα του πέμπτου αιώνα ο όσιος είχε αποκτήσει τόσο μεγάλο κύρος, ώστε δεν ιδρυόταν κανένα μοναστήρι ή φιλανθρωπικό ίδρυμα χωρίς προηγουμένως να ζητήσουν την ευλογία του.

Έστελνε παντού μαθητές του να επιβλέψουν τα νέα κτίσματα και να αναλάβουν την πνευματική καθοδήγηση των αδελφών. Όταν ο πατρίκιος Στούδιος αποφάσισε να ιδρύσει στην Κωνσταντινούπολη το περίφημο μοναστήρι που έμελλε να γίνει πολύ γνωστό, κάλεσε τον Μάρκελλο για να το οργανώσει. Στη δική του μονή των Ακοιμήτων υπήρχε πλούσια βιβλιοθήκη και πολλοί μοναχοί αντέγραφαν και βιβλιοδετούσαν χειρόγραφα, τα οποία διαδίδονταν σε όλη την αυτοκρατορία.

Ο όσιος γέροντας ανέπτυξε επίσης μεγάλο αγώνα για την υπεράσπιση της Ορθοδοξίας έναντι του Ευτυχούς και των μονοφυσιτών αιρετικών. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην τέταρτη Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας και στη μετέπειτα επικύρωση των αποφάσεών της. Με τη βοήθεια του πατριάρχη Γενναδίου ξεσήκωσε τον πιστό λαό και κατάφερε ώστε ο αυτοκράτορας Λέων ο Πρώτος να μην ανυψώσει στο αξίωμα του καίσαρα τον αρειανιστή Πατρίκιο, γιο του ισχυρού Άσπαρ.

Έτσι η πίστη προστατεύθηκε από φανερό κίνδυνο νοθεύσεως. Ο όσιος Μάρκελλος έλαμψε και μέσα από αναρίθμητα θαύματα που επιτελούσε με τη χάρη του Θεού. Θεράπευε με την προσευχή του τις σωματικές αρρώστιες των μοναχών και όσων ζητούσαν τη μεσιτεία του, ακόμη και όταν βρίσκονταν μακριά.

Έγινε πατέρας και προστάτης των φτωχών και μοίραζε χωρίς φειδώ σε όσους έρχονταν στο μοναστήρι. Ο Κύριος αύξανε θαυματουργικά τα αποθέματα της μονής, για να καλύπτονται οι ανάγκες της αδελφότητας και των ξένων. Όταν κληρονόμησε όλη την οικογενειακή περιουσία μετά τον θάνατο του αδελφού του, δεν κράτησε τίποτε για το δικό του μοναστήρι.

Τη μοίρασε ολόκληρη σε πιο φτωχά μοναστήρια και σε ανθρώπους που είχαν πραγματικά ανάγκη. Σε όσους καταπιέζονταν από άρχοντες ή ήταν θύματα άδικων κριτών πρόσφερε άφοβα άσυλο και προστασία. Οι ίδιοι οι αυτοκράτορες τον θεωρούσαν δάσκαλό τους και του ζητούσαν συμβουλές για κρίσιμα ζητήματα.

Για τις ψυχές που λύγιζαν κάτω από το βάρος των αμαρτιών γινόταν μεσίτης θερμός και παρηγορητής γεμάτος γλυκύτητα και συμπόνια. Δεχόταν με χαρά κάθε μετανοούντα και κάθε αδελφό που επέστρεφε στην ποίμνη του. Όταν ναυάγιο απειλούσε μοναχούς του στον Εύξεινο Πόντο, με την προσευχή του κατεύνασε την τρικυμία και τους έσωσε.

Σε άλλη περίπτωση γνώριζε πνευματικά ότι κάποιος Παύλος, μαθητής του, αρρώστησε βαριά στην Άγκυρα, και προσευχήθηκε αμέσως για εκείνον. Ο ασθενής θεραπεύτηκε την ίδια ακριβώς ώρα, χωρίς να μεσολαβήσει κανείς άλλος. Όταν πλήθος εθνικών και βαρβάρων προσερχόταν στη μονή με αναζήτηση, ο όσιος τους οδηγούσε με υπομονή στην αλήθεια της Ορθοδοξίας.

Σε καιρό λιμού, οι αποθήκες του μοναστηριού γέμιζαν θαυματουργικά κάθε φορά που άδειαζαν, ώστε να τρέφονται οι αδελφοί και πλήθος φτωχών. Ένας μοναχός που είχε ήδη πεθάνει ανέκτησε τη ζωή του με το άγγιγμα του Μαρκέλλου, αφού εκείνος προσευχήθηκε μυστικά στο βάθος της καρδιάς του. Δαιμονισμένοι ελευθερώνονταν με τη σιωπή και την ταπείνωσή του, χωρίς εκείνος να καταδέχεται καν να τους απαντήσει.

Άγγελοι Κυρίου τον στήριζαν φανερά κατά την προσευχή και το πρόσωπό του έλαμπε σαν αστραπή. Ο γέροντας υποστήριζε άφοβα τους αδύναμους ενώπιον των ισχυρών της εποχής. Στο επεισόδιο με τον αρειανιστή άρχοντα Αρδαβούριο, γιο του Άσπαρ, φάνηκε ολοκάθαρα η δύναμη της αγιότητας του γέροντα.

Ο υπηρέτης Ιωάννης, κατηγορημένος άδικα, είχε καταφύγει στη μονή για να γλιτώσει τον θάνατο. Ο Αρδαβούριος έστειλε δύο φορές απεσταλμένους και ζήτησε επιτακτικά την παράδοσή του, αλλά ο όσιος αρνήθηκε. Τότε εκείνος έστειλε οπλισμένους στρατιώτες με εντολή να τον αρπάξουν με τη βία.

Οι αδελφοί παρακάλεσαν τον γέροντα να παραδώσει τον φυγάδα, για να γλιτώσει το μοναστήρι από τη σφαγή, όμως αυτός αρνήθηκε. Με μόνο όπλο τον τίμιο Σταυρό βγήκε μόνος έξω από την πύλη, για να συναντήσει τους στρατιώτες. Οι άνδρες είδαν τον Σταυρό να λάμπει σαν τον ήλιο, ενώ γύρω του αστράφτανε κεραυνοί και ακούγονταν βροντές.

Πέταξαν τα όπλα τους και έφυγαν τρομαγμένοι, αναγγέλλοντας στον κύριό τους όσα είχαν δει. Ο Αρδαβούριος συγκλονίστηκε, καταπράυνε τον θυμό του και συγχώρησε τον Ιωάννη. Έτσι σώθηκε ο αθώος και δοξάστηκε ο Θεός των αδυνάτων.

Ύστερα από εξήντα χρόνια ασκητικών αγώνων, ο όσιος γέροντας έφτασε στην ώρα της κοιμήσεώς του, γαλήνιος και πλήρης ημερών. Είχε γίνει όμοιος με τους προφήτες στην προόρασιν, με τους πατριάρχες στην πίστη και με τους μάρτυρες στη νέκρωση των παθών. Πλήθος μοναχών συγκεντρώθηκε γύρω του και τον παρακαλούσε με δάκρυα να μην τους εγκαταλείψει χωρίς οδηγό.

Ένας ευγενής μαθητής του, ονόματι Λουκιανός, έκλαιγε πιο πικρά από όλους και ικέτευε τον γέροντα να τον πάρει μαζί του. Ο όσιος τον κοίταξε με αγάπη και τον προέτρεψε να έχει θάρρος, διότι σύντομα θα τον ακολουθούσε στην αιωνιότητα. Από τα γύρω μοναστήρια έφτασαν ηγούμενοι και αδελφοί, ενώ από τη βασιλεύουσα κατέβηκαν αρχιερείς και άρχοντες, για να λάβουν τον τελευταίο ασπασμό.

Ο γέροντας έδωσε σε καθέναν την κατάλληλη συμβουλή και μίλησε πολύ για την ωφέλεια της ψυχής και την αιώνια ζωή. Έπειτα τους ζήτησε να αποτραβηχτούν λίγο, σαν να ήθελε να αναπαυθεί λιγάκι από τον κάματο. Τότε παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στα χέρια του Θεού, το έτος τετρακόσια ογδόντα τέσσερα.

Ο πιστός Λουκιανός εκοιμήθη οκτώ μέρες αργότερα, βέβαιος για την υπόσχεση του πνευματικού του πατέρα.