Όσιος Στέφανος ο Νεολαμπής της Κωνσταντινουπόλεως

Στο στήθος του νεογέννητου βρέφους φάνηκε ολοκάθαρα το σημάδι ενός σταυρού, σαν προφητική σφραγίδα της μελλοντικής ασκητικής του πορείας μέσα στον κόσμο. Ακόμη και στην κούνια αρνιόταν το γάλα της μητέρας του, όταν εκείνη είχε φάει πλούσιο φαγητό πριν τον θηλάσει. Ο Όσιος Στέφανος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, γύρω στα οκτακόσια τριάντα οκτώ, από γονείς ευσεβείς και ενάρετους.

Ο πατέρας του ονομαζόταν Ζαχαρίας και η μητέρα του Θεοφανώ, και έμεναν κοντά στον ναό του πρωτομάρτυρα Στεφάνου. Η Θεοφανώ, ενώ ακόμη κυοφορούσε το παιδί, κρατούσε αυστηρή εγκράτεια στην τροφή με μεγάλη προσοχή. Μέχρι την ημέρα της γέννησης έτρωγε μόνο ψωμί με λαχανικά και έπινε νερό, προετοιμάζοντας ήδη μέσα της έναν ασκητή.

Οι συγγενείς παρακολουθούσαν με απορία και ανησυχία τη συμπεριφορά του βρέφους που νήστευε αυθόρμητα. Πολλές φορές το μικρό παιδί έμενε δύο και τρεις ημέρες χωρίς να πάρει σταγόνα γάλα από το μητρικό στήθος. Όμως η υγεία του δεν επηρεαζόταν διόλου, σαν να τον στήριζε από νωρίς μια κρυφή θεϊκή δύναμη.

Έτσι, η ασκητική του πορεία ξεκίνησε πριν ακόμη μάθει να μιλά ή να περπατά σωστά. Όταν ο μικρός Στέφανος πέρασε στην παιδική ηλικία, ρίχτηκε με ζήλο στα γράμματα και στη μελέτη των ιερών κειμένων. Έδειχνε εξαιρετική υπακοή στους γονείς του και κρατούσε πάντοτε ταπεινό φρόνημα μέσα στο σπίτι.

Όταν ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο ο άγιος Μεθόδιος, ο πατέρας του Ζαχαρίας αξιώθηκε από τον Θεό μεγάλης τιμής. Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και κατατάχθηκε στον κλήρο της μεγάλης εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, υπηρετώντας με ευλάβεια τα ιερά μυστήρια. Τότε και ο νεαρός Στέφανος έλαβε την κουρά του μοναχού και προστέθηκε στον κλήρο του ίδιου ναού.

Με χάρισμα προφητικό προείπε στον πατέρα του ότι σύντομα θα έφευγε από αυτή τη ζωή. Όταν εκοιμήθη ο Ζαχαρίας, ο Στέφανος ήταν μόλις δεκαοκτώ χρονών και πήρε μεγάλη απόφαση. Κλείστηκε στον ναό του κορυφαίου αποστόλου Πέτρου και άρχισε εκεί τον αγώνα του εγκλείστου.

Περνούσε τις ημέρες και τις νύχτες του στην αδιάλειπτη προσευχή, χωρίς να αφήνει την καρδιά του να ραθυμήσει. Τρεφόταν μόνο με λαχανικά, αρνούμενος κάθε άλλη απόλαυση που θα μπορούσε να μαλακώσει τη θέληση του. Η περιουσία που κληρονόμησε από τον πατέρα του διανεμήθηκε ολόκληρη σε φιλανθρωπίες και βοήθεια προς τους φτωχούς.

Μια νύχτα, καθώς ο Όσιος βρισκόταν στην προσευχή του, παρουσιάστηκε μπροστά του ο ίδιος ο απόστολος Πέτρος. Με γλυκύτητα του είπε να έχει ειρήνη και του ευχήθηκε να ευλογήσει ο Κύριος αυτή την αρχή. Μετά από τρία χρόνια συνεχούς άσκησης, αξιώθηκε και δεύτερης ουράνιας επίσκεψης μέσα στον ίδιο ευλογημένο χώρο.

Παρουσιάστηκε ο ιερομάρτυς Αντίπας και του είπε με στοργή να προσέχει τον εαυτό του πάντοτε. Του υποσχέθηκε ακόμη ότι ποτέ δεν θα τον εγκαταλείψει σε όλη τη διάρκεια του δύσκολου αγώνα του. Αυτές οι θεϊκές παρηγοριές ενίσχυσαν τον Στέφανο και τον έσπρωξαν σε ακόμη μεγαλύτερη αυστηρότητα στη ζωή του.

Από τότε και έπειτα έτρωγε λαχανικά μόνο μία ή δύο φορές την εβδομάδα, και μάλιστα χωρίς αλάτι. Με τέτοιο τρόπο ζωής έφτασε σταδιακά σε μεγάλη πνευματική καθαρότητα και απόκτησε σπάνια χαρίσματα από τον Θεό. Αξιώθηκε από τον Κύριο το αρχιερατικό αξίωμα και τέλεσε πολλά θαύματα στους πιστούς που τον προσέγγιζαν.

Στον ναό του αγίου Αντίπα έρχονταν άνθρωποι από όλες τις τάξεις της πόλης για να τον ακούσουν. Άκουγαν με κατάνυξη τον θείο λόγο του και έβρισκαν παρηγοριά στα προβλήματα της καθημερινής τους ζωής. Στο δωδέκατο έτος της βασιλείας του ευσεβούς Βασιλείου και στο τεσσαρακοστό της ζωής του Οσίου συνέβη μεγάλος σεισμός.

Ο ναός του αγίου Αντίπα, μέσα στον οποίο ζούσε εκείνη την εποχή ο ασκητής, γκρεμίστηκε ολόκληρος από τη δόνηση. Τότε ο Στέφανος αναγκάστηκε να αφήσει τον τόπο εκείνο και να αναζητήσει νέο καταφύγιο για την άσκηση του. Βρήκε μια ταφική σπηλιά και κλείστηκε εκεί μέσα, όπου παρέμεινε για δώδεκα ολόκληρα χρόνια.

Μέσα στη μεγάλη υγρασία εκείνου του τόπου, έπεσαν όλες οι τρίχες από το κεφάλι και τη γενειάδα του. Έχασε ακόμη και τα δόντια του και ολόκληρο το σώμα του παρέλυσε από την κακοπάθεια και τη φθορά. Έφτασε σε ακραίο σημείο νεκρώσεως της σάρκας, σαν να ήταν ήδη πέρα από τα όρια της ανθρώπινης αντοχής.

Όταν τελικά βγήκε από εκείνη τη σπηλιά, δεν αναζήτησε καμία ανάπαυση ή ανακούφιση για το σώμα του. Κρεβάτι του είχε μόνο μια απλή σανίδα και την έστρωνε με ένα σκληρό και τραχύ ράσο. Ο πόνος και η αρρώστια έγιναν για εκείνον σύντροφοι, αλλά τους δεχόταν με ευχαρίστηση και πνευματική χαρά.

Έβλεπε σε αυτά τη συμμετοχή του στα πάθη του Χριστού και στον σταυρό των μαρτύρων. Μετά από όλα αυτά, ο Όσιος Στέφανος έλαβε το αγγελικό σχήμα του μεγάλου σχήματος, για ακόμη μεγαλύτερη αυστηρότητα. Έτρωγε μόνο στις δεσποτικές εορτές, μετά την τέλεση της θείας λειτουργίας, και πάλι ελάχιστα.

Παρά μόνο ένα μικρό κομμάτι λαχανικού έβαζε στο στόμα του και έπινε λίγο νερό για να ζήσει. Έτσι πέρασε πενήντα ολόκληρα χρόνια, βαδίζοντας τη στενή και δύσκολη οδό της αυστηρής ασκητικής ζωής. Έλαμψε μέσα στο πλήθος των αγίων όπως οι αρχαίοι ασκητές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, και ονομάστηκε νεολαμπής.

Έγινε νέο φως μέσα στην Κωνσταντινούπολη, στηρίζοντας τους πιστούς με τον λόγο και το παράδειγμα του. Στο εβδομηκοστό τρίτο έτος της ηλικίας του παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα του στα χέρια του Κυρίου. Πιο σωστά όμως πρέπει να πούμε ότι έφτασε στο τέλος της μακράς νεκρώσεως της σάρκας του.

Η κοίμηση του τοποθετείται στο εννιακόσια δώδεκα, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές των αρχαίων συναξαριστών της Εκκλησίας. Ετάφη μέσα στον ίδιο τον ναό του αγίου Αντίπα, στον τόπο όπου είχε αγωνιστεί τόσο σκληρά. Η μνήμη του τιμάται στις εννέα Δεκεμβρίου από την Ορθόδοξη Εκκλησία, με ύμνους και ευλάβεια από τους πιστούς.