Ο Άγιος Αντώνιος Μητροπολίτης Τσκονδίδι και ο Άγιος Ιάκωβος ο Γέροντας

Μπροστά σε έναν Γάλλο μισσιονάριο, ο νεαρός μοναχός Αντώνιος γέμισε ένα ποτήρι με νερό και ρώτησε αν μπορεί να χυθεί κρασί χωρίς να αναμειχθεί με το νερό. Εκείνη η απάντηση τον έκανε να αποχωριστεί για πάντα τους δυτικούς δασκάλους και να υπερασπιστεί την Ορθόδοξη πίστη με σθένος. Ο Άγιος Αντώνιος καταγόταν από την αρχοντική οικογένεια των Δαδιάνι, ηγεμόνων της Εγρίσι, της σημερινής Σαμεγκρέλο στη Γεωργία.

Πατέρας του ήταν ο Ότια Δαδιάνι και μητέρα του η Γκουλκάν, θυγατέρα του ηγεμόνα Σοσίτα του Τρίτου της Ράτσα. Η οικογένεια είχε έξι παιδιά, πέντε αγόρια και ένα κορίτσι, τη Μαριάμ, που αργότερα έγινε σύζυγος του βασιλιά Σολομώντα του Μεγάλου της Ιμερετίας. Τα πρώτα γράμματα και την πίστη τα δίδαξε στα παιδιά η ίδια η μητέρα τους με ζήλο και αρετή.

Όταν πέθανε ο πατέρας, τον μικρό Αντώνιο ανέλαβε ο μεγαλύτερος αδελφός του ο Κάτσια, που τον προετοίμαζε για διπλωματική σταδιοδρομία. Έτσι ο νέος σπούδασε φιλοσοφία, λογοτεχνία, τέχνες, ποιητική και ξένες γλώσσες, ιδιαίτερα τουρκικά και περσικά. Από τις αρχές του δέκατου έβδομου αιώνα, οι ηγεμόνες της Εγρίσι τοποθετούσαν στην επισκοπή του Τσκονδίδι μόνο συγγενείς τους.

Για το αξίωμα προοριζόταν ο Νικόλαος, ένας από τους μεγαλύτερους αδελφούς του Αντωνίου, όμως εκείνος ήταν πολύ προσκολλημένος στα εγκόσμια και δεν άντεχε τον βαρύ ζυγό της ασκητικής ζωής. Ο νεαρός Αντώνιος, αντίθετα, φλεγόταν για τη μοναχική πολιτεία και σύντομα έλαβε το αγγελικό σχήμα. Ως νέος μοναχός, ένιωθε ότι η πνευματική του μόρφωση παρέμενε ελλιπής, και ζήτησε τη βοήθεια των πατέρων της μονής Μαρτβίλι στην Εγρίσι.

Τότε έφτασε εκεί μια ομάδα Γάλλων μισσιοναρίων για να του διδάξουν τις βάσεις της σχολαστικής φιλοσοφίας, που ήταν τόσο της μόδας στην Ευρώπη της εποχής. Ο Άγιος όμως διέκρινε γρήγορα ότι οι ξένοι δάσκαλοί του είχαν δηλητηριάσει την Ορθόδοξη διδασκαλία με στοιχεία αίρεσης. Σε ένα γεύμα έκανε στον Γάλλο κληρικό την περίφημη ερώτησή του για το νερό και το κρασί.

Η απάντηση του καθολικού ιερέα επιβεβαίωσε αυτό που ήδη γνώριζε ο μοναχός βαθιά μέσα του. Όπως είναι αδύνατο να συγκατοικήσουν στο ίδιο σκεύος νερό και κρασί χωρίς να αναμειχθούν, έτσι είναι αδύνατο να συνυπάρξουν Ορθοδοξία και αίρεση. Από εκείνη τη μέρα ο Άγιος Αντώνιος αποχωρίστηκε οριστικά τους Γάλλους μισσιοναρίους και αναζήτησε αλλού γνώση.

Η δίψα του για παιδεία δεν τον άφηνε σε ησυχία, και έτσι ταξίδεψε στην Τιφλίδα, στην αυλή του βασιλιά Ηρακλείου του Δευτέρου. Η βασίλισσα Νταρετζάν ήταν εξαδέλφη του, κόρη του θείου του Κάτσια Δαδιάνι, και τον δέχτηκε με τιμή και αγάπη. Το έτος χίλια επτακόσια εξήντα ένα ο Άγιος χειροτονήθηκε επίσκοπος Τσαγκέρι στην κάτω Σβανετία.

Σύντομα έγινε φημισμένος για τα εύγλωττα κηρύγματά του, που ενέπνεαν ακόμη και τον ίδιο τον Καθολικό της Γεωργίας. Από τις πολλές νηστείες, το πρόσωπό του απέκτησε αγγελική όψη και ακτινοβολούσε εσωτερικό φως. Με ρητή εντολή του, στην έδρα του Τσκονδίδι ετοιμαζόταν κάθε μέρα γεύμα για τους φτωχούς της περιοχής.

Αυτή τη συνήθεια διατήρησαν με ευλάβεια όλοι οι μετέπειτα επίσκοποι του Τσκονδίδι ως ιερή παρακαταθήκη. Κατά τον δέκατο όγδοο αιώνα, πολλοί φεουδάρχες της δυτικής Γεωργίας, και κυρίως της Εγρίσι, άρχισαν να εμπορεύονται δούλους με στόχο το κέρδος. Ο επίσκοπος Αντώνιος αντιστάθηκε με θάρρος σε αυτή την απάνθρωπη πρακτική και την κατήγγειλε ανοιχτά μπροστά σε όλους.

Στα χρόνια χίλια επτακόσια ενενήντα δύο έως χίλια επτακόσια ενενήντα τέσσερα συγκάλεσε σειρά εκκλησιαστικών συνόδων για να καταδικάσει δημοσίως τους δουλεμπόρους. Παράλληλα, φρόντισε και για τα μοναστήρια του τόπου, καθώς το χίλια επτακόσια ογδόντα οκτώ ενέκρινε μεγάλες δωρεές γης στις μονές Μαρτβίλι, Ναχαρέμπου και Σαϊρμέ. Έπεισε μάλιστα την οικογένεια των Δαδιάνι να απαλλάξει αυτές τις εκτάσεις από κάθε φορολογία προς όφελος των αδελφοτήτων.

Το χίλια επτακόσια ογδόντα εννέα, ως μητροπολίτης πλέον, άφησε το Τσκονδίδι και απομονώθηκε στη μονή Ναχαρέμπου, την οποία ο ίδιος είχε ανεγείρει. Εμπλούτισε το μοναστήρι με ιερά σκεύη, αρχαίες εικόνες και κτήματα, και εκεί έζησε τα τελευταία χρόνια της επίγειας ζωής του. Κοιμήθηκε εν Κυρίω το χίλια οκτακόσια δεκαπέντε σε βαθύ γήρας και ενταφιάστηκε στη μονή που τόσο αγάπησε.

Μαζί του τιμάται ο πνευματικός του υιός και πιστός συνεργάτης, ο ιερομόναχος Ιάκωβος, που έλαμψε επίσης με αγιότητα και αξιώθηκε της Βασιλείας των Ουρανών.