Άγιος Αϊδανός ο Φωτιστής της Νορθουμβρίας

Όταν ο νεαρός βοσκός Κουθβέρτος σήκωσε το βλέμμα στους λόφους, αντίκρισε αγγέλους να ανεβάζουν μια ψυχή στον ουρανό μέσα σε σφαίρα φωτιάς. Εκείνη ακριβώς την ώρα, στο Μπάμπουργκ της Νορθουμβρίας, ο Άγιος Αϊδανός παρέδιδε το πνεύμα του ακουμπισμένος σε ένα δοκάρι του ναού. Καταγόταν από την Ιρλανδία και ασκήτευε στο περίφημο μοναστήρι του Αγίου Κολούμπα, στο νησί Ιόνα, με βίο αυστηρό και ταπεινό.

Ο όσιος βασιλιάς Οσβάλδος, όταν θέλησε να φέρει τον λαό του στον Χριστό, στράφηκε στους Κέλτες μοναχούς της Ιόνα και όχι στους ρωμαϊκούς κληρικούς του Κάντερμπερι. Ο πρώτος επίσκοπος που στάλθηκε αποδείχθηκε ακατάλληλος, γιατί φέρθηκε με σκληρότητα και απομάκρυνε τον κόσμο από το κήρυγμα. Έριχνε μάλιστα το φταίξιμο στην εχθρική διάθεση των Άγγλων, χωρίς να αναγνωρίζει τη δική του ευθύνη.

Τότε ο Άγιος Αϊδανός μίλησε με σύνεση και είπε ότι έφταιγε ο ίδιος ο επίσκοπος και όχι ο απαίδευτος λαός. Ένας αδαής λαός χρειάζεται γάλα και όχι στερεά τροφή, όπως διδάσκει και ο απόστολος Παύλος στους Κορινθίους. Έτσι ανακλήθηκε ο αποτυχημένος ιεράρχης και αναζητήθηκε άξιος αντικαταστάτης για το μεγάλο έργο της αποστολής.

Ο ίδιος ο Αϊδανός χειροτονήθηκε επίσκοπος και στάλθηκε στη Νορθουμβρία για να αναλάβει την ιεραποστολή. Ο βασιλιάς Οσβάλδος του παραχώρησε το νησί Λίντισφαρν, κοντά στη βασιλική έδρα του Μπάμπουργκ, ως επισκοπική του καθέδρα. Εκεί ο άγιος ίδρυσε το ξακουστό μοναστήρι, που έγινε λίκνο της ορθόδοξης παράδοσης στα βόρεια νησιά.

Ο Άγιος Βεδέας στην εκκλησιαστική του ιστορία επαινεί την ταπείνωση και την ευσέβειά του, και τον προβάλλει ως υπόδειγμα κάθε επισκόπου και ιερέα. Ο Αϊδανός δεν προσκολλήθηκε σε επίγειους θησαυρούς, ούτε αγάπησε τα πράγματα του κόσμου τούτου. Όσα δώρα δεχόταν από τον βασιλιά και από πλούσιους ευεργέτες, τα μοίραζε αμέσως στους φτωχούς και στους πεινασμένους.

Νήστευε κάθε Τετάρτη και Παρασκευή ως την ενάτη ώρα, εκτός από την περίοδο του Πάσχα, με αδιάλειπτη ασκητική συνέπεια. Περπατούσε με τα πόδια από χωριό σε χωριό, επισκεπτόταν το ποίμνιό του και ίδρυε νέες ιεραποστολές σε όλη τη χώρα. Επειδή δεν γνώριζε αγγλικά, ο ίδιος ο βασιλιάς Οσβάλδος, που είχε μάθει γαελικά στην εξορία της Ιόνα, μετέφραζε τα κηρύγματά του στον λαό.

Έτσι ο μονάρχης συμμετείχε ενεργά στον εκχριστιανισμό των υπηκόων του και στάθηκε στενός συνεργάτης του ιεραπόστολου. Μια χρονιά, μετά τις ακολουθίες του Πάσχα, ο βασιλιάς Οσβάλδος κάθισε στο τραπέζι μαζί με τον επίσκοπο Αϊδανό για το γεύμα. Την ώρα που ο άγιος ετοιμαζόταν να ευλογήσει τα φαγητά, μπήκε ένας υπηρέτης και ανήγγειλε πλήθος ζητιάνων στην αυλή.

Ο βασιλιάς πρόσταξε να μοιραστεί το βασιλικό φαγητό στους πεινασμένους πάνω στα ασημένια πιάτα. Ζήτησε μάλιστα να σπάσουν οι αργυρές πιατέλες και να μοιραστούν τα κομμάτια στους φτωχούς που στέκονταν έξω. Ο Αϊδανός συγκλονίστηκε από αυτή τη βασιλική ελεημοσύνη και έπιασε το δεξί χέρι του Οσβάλδου με αγάπη.

Με δάκρυα είπε τα προφητικά λόγια, αυτό το χέρι να μη φθαρεί ποτέ, και ο λόγος του εκπληρώθηκε αργότερα. Σύμφωνα με την παράδοση, η δεξιά του αγίου βασιλιά έμεινε άφθαρτη επί αιώνες μέσα στον ναό του Αγίου Πέτρου στο Μπάμπουργκ. Όλοι οι πιστοί την προσκυνούσαν με ευλάβεια, ως μαρτυρία της θείας χάριτος που σκέπαζε τον φιλεύσπλαχνο μονάρχη.

Ο Οσβάλδος έπεσε σε μάχη εναντίον του βασιλιά Πέντα στο Μέιζερφιλντ, σε ηλικία μόλις τριάντα οκτώ ετών, και ο Αϊδανός πένθησε βαθιά τον φίλο του. Διάδοχος του Οσβάλδου ανέβηκε στον θρόνο ο Άγιος Οσγουΐνος, που αγαπήθηκε εξίσου από τον επίσκοπο για την πραότητά του. Κάποτε ο βασιλιάς χάρισε στον Αϊδανό ένα άλογο και μια άμαξα, για να μην περπατά πια στους δρόμους.

Λίγο αργότερα όμως ο επίσκοπος συνάντησε έναν ζητιάνο και του παραχώρησε αμέσως το άλογο και την άμαξα. Όταν το έμαθε ο Οσγουΐνος, ταράχθηκε και ρώτησε γιατί το βασιλικό δώρο δόθηκε σε φτωχό, αφού υπήρχαν κοινά άλογα στους στάβλους. Ο Αϊδανός τον έλεγξε με σοβαρότητα και τον ρώτησε αν θεωρούσε το πουλάρι μιας φοράδας πολυτιμότερο από τον Υιό του Θεού.

Στην αρχή ο βασιλιάς δεν κατάλαβε, μα έπειτα έπεσε στα πόδια του ιεράρχη με δάκρυα μετανοίας. Ζήτησε συγχώρεση και υποσχέθηκε να μην κρίνει ποτέ ξανά τις ελεημοσύνες του πνευματικού του πατέρα. Ο Αϊδανός τον σήκωσε με τρυφερότητα και είπε πως δεν είχε ξαναδεί τόσο ταπεινό βασιλιά σε ολόκληρη τη ζωή του.

Προφήτευσε όμως ότι ο Οσγουΐνος θα έφευγε γρήγορα από τούτη τη ζωή, γιατί ο λαός δεν άξιζε τέτοιον άρχοντα. Η προφητεία επαληθεύθηκε σύντομα, καθώς ο βασιλιάς δολοφονήθηκε στο Γκίλλινγκ μέσα στον ίδιο εκείνο χρόνο. Λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά τον φόνο του Οσγουΐνου, ο Άγιος Αϊδανός παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο.

Κοιμήθηκε στο Μπάμπουργκ, κοντά στον δυτικό τοίχο του ναού, ακουμπισμένος σε ένα ξύλινο δοκάρι για στήριγμα. Το δοκάρι αυτό σώθηκε με θαυμαστό τρόπο, αν και ο ναός κάηκε ολοσχερώς δύο φορές στο πέρασμα των αιώνων. Σήμερα φαίνεται ακόμη στην οροφή του σημερινού ναού, ακριβώς πάνω από την κολυμβήθρα του βαπτίσματος.

Την ίδια ημέρα ο νεαρός Κουθβέρτος, ο μετέπειτα μεγάλος επίσκοπος του Λίντισφαρν, έβοσκε τα πρόβατα του αφέντη του στους λόφους. Καθώς σήκωσε το βλέμμα στον ουρανό, είδε αγγέλους να μεταφέρουν μια ψυχή μέσα σε φωτεινή σφαίρα προς τα άνω. Αργότερα έμαθε ότι ο Αϊδανός είχε κοιμηθεί την ίδια ακριβώς ώρα του ουράνιου εκείνου οράματος.

Το θείο αυτό σημάδι τον παρακίνησε να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον Θεό και να γίνει μοναχός. Ο άγιος επίσκοπος ενταφιάστηκε αρχικά στο Λίντισφαρν, στο δεξί μέρος του θυσιαστηρίου του ναού του Αγίου Πέτρου. Αργότερα τα ιερά οστά του μεταφέρθηκαν στην Ιόνα από τον Άγιο Κόλμαν, τρίτο επίσκοπο της μονής, μετά τη σύνοδο του Γουίτμπυ.