Ο Λαυρέντιος και η σχάρα της Ρώμης

Ο Λαυρέντιος έφερε μπροστά στον αυτοκράτορα Βαλεριανό αμάξια γεμάτα φτωχούς, ορφανά και ανάπηρους, λέγοντας πως αυτοί ήταν οι αληθινοί θησαυροί της Εκκλησίας. Λίγες ημέρες αργότερα, οι ειδωλολάτρες τον έψησαν ζωντανό πάνω σε αναμμένη σιδερένια σχάρα, μέσα στην καρδιά της Ρώμης. Λίγο πριν, ο Ξύστος, πάπας Ρώμης και φιλόσοφος από την Αθήνα, είχε αποκεφαλιστεί επειδή αρνήθηκε να αρνηθεί τον Χριστό.

Πριν τον οδηγήσουν στο μαρτύριο, ο Ξύστος είχε εμπιστευθεί στον αρχιδιάκονό του, τον Λαυρέντιο, τα ιερά σκεύη και την περιουσία της Εκκλησίας. Του παρήγγειλε να τα μοιράσει χωρίς δισταγμό στους φτωχούς, στους κληρικούς και στους κρυμμένους χριστιανούς της πόλης. Ο Λαυρέντιος γύριζε νύχτα τους δρόμους και τα σπίτια, αναζητούσε τους πεινασμένους, τους χήρους και τους κατατρεγμένους πιστούς.

Όπου περνούσε, παρηγορούσε, έπλενε πόδια, μοίραζε ψωμί και χρήματα, στήριζε με αγάπη τους αδελφούς του. Στους διωγμούς εκείνους, η Εκκλησία της Ρώμης ζούσε κρυμμένη σε σπηλιές, σε σπίτια χηρών και σε υπόγεια καταφύγια. Ο νεαρός διάκονος κουβαλούσε στους ώμους του ολόκληρο το βάρος μιας Εκκλησίας που αιμορραγούσε για την πίστη.

Ο Ξύστος ήταν φιλόσοφος από την Αθήνα, πριν γίνει μαθητής του Χριστού και αναδειχθεί επίσκοπος Ρώμης μετά τον μαρτυρικό θάνατο του αγίου Στεφάνου. Συνελήφθη μαζί με τους διακόνους του Φηλικίσσιμο και Αγάπιτο, την εποχή που αυτοκράτορας ήταν ο σκληρός Βαλεριανός. Όταν ο Λαυρέντιος τον είδε να οδηγείται στη φυλακή, έτρεξε κοντά του με δάκρυα και του φώναξε με πόνο μεγάλο.

Τον ρώτησε πού πηγαίνει χωρίς τον γιο του, πού βιάζεται χωρίς τον αρχιδιάκονό του, που στεκόταν πάντοτε στο πλευρό του. Ο Ξύστος του απάντησε με γαλήνη πως δεν τον εγκατέλειπε, αλλά τον φύλαγε για μεγαλύτερο και πιο ένδοξο αγώνα. Του προφήτευσε ότι τρεις ημέρες μετά τον δικό του θάνατο, ο Λαυρέντιος θα ακολουθούσε τον ίδιο δρόμο του μαρτυρίου.

Οι στρατιώτες οδήγησαν τον επίσκοπο και τους διακόνους του στον ναό του Άρη, έξω από τα τείχη της πόλεως. Εκεί ο Ξύστος προσευχήθηκε στον Κύριο και αμέσως σεισμός γκρέμισε μέρος του ναού και κομμάτιασε το άγαλμα. Λίγη ώρα αργότερα, οι τρεις ομολογητές αποκεφαλίστηκαν μπροστά στον γκρεμισμένο ειδωλολατρικό βωμό.

Όταν ο αυτοκράτορας έμαθε για τους θησαυρούς της Εκκλησίας, κάλεσε αμέσως τον Λαυρέντιο και τον ρώτησε πού τους έκρυβε. Ο αρχιδιάκονος ζήτησε προθεσμία τριών ημερών, για να συγκεντρώσει όλα όσα κρατούσε υπό την ευθύνη του. Μέσα σε αυτές τις ημέρες μάζεψε τυφλούς, κουτσούς, ζητιάνους, χήρες και ορφανά από ολόκληρη τη Ρώμη.

Όταν τους παρουσίασε μπροστά στον έπαρχο, είπε με παρρησία ότι αυτοί ήταν οι αληθινοί θησαυροί της Εκκλησίας του Χριστού. Ο Βαλεριανός εξαγριώθηκε με την αποστροφή του και διέταξε να τον παραδώσουν στον δεσμοφύλακα Ιππόλυτο. Μέσα στη φυλακή, ο άγιος χάρισε το φως σε έναν τυφλό κρατούμενο, τον Λουκίλλιο, με τη δύναμη του Σταυρού.

Ο Ιππόλυτος έμεινε άναυδος μπροστά στο θαύμα και ζήτησε να μάθει για τους θησαυρούς, που τόσο πολύ ξάφνιαζαν τους πάντες. Ο Λαυρέντιος τον δίδαξε με υπομονή, τον οδήγησε στην πίστη και βάπτισε στο σπίτι του δεκαεννέα ανθρώπους. Όλο το σπιτικό του δεσμοφύλακα έγινε χριστιανικό, και ο ίδιος είδε σε όραμα τις άγιες ψυχές να χαίρονται στον ουρανό.

Εκεί κατάλαβε τι σήμαινε πραγματικός θησαυρός για τους πιστούς. Όταν τον οδήγησαν πάλι μπροστά στον αυτοκράτορα, ο Λαυρέντιος αρνήθηκε με σταθερότητα να θυσιάσει στα είδωλα της Ρώμης. Τότε άρχισαν τα φοβερά βασανιστήρια, με ραβδισμούς, με μαστίγια, και με πυρωμένα σιδερένια ελάσματα στα πλευρά του.

Ένας στρατιώτης που λεγόταν Ρωμανός είδε δίπλα στον μάρτυρα έναν λαμπρό νέο, ντυμένο στο φως, να σκουπίζει τις πληγές του σώματός του. Συγκλονισμένος ομολόγησε αμέσως τον Χριστό, βαπτίστηκε από τον άγιο και αποκεφαλίστηκε έξω από τα τείχη της πόλεως. Την επομένη, οι δήμιοι έφεραν στο δικαστήριο μια μεγάλη σιδερένια σχάρα, με αναμμένα κάρβουνα από κάτω.

Έγδυσαν τον Λαυρέντιο και τον άπλωσαν επάνω της, για να τον ψήσουν αργά μέχρι θανάτου. Εκείνος, μέσα στους φοβερούς πόνους, δοξολογούσε τον Κύριο, σαν να βρισκόταν σε άγιο τραπέζι αγάπης. Με ηρεμία είπε στον αυτοκράτορα ότι ψήθηκε η μία πλευρά του σώματος και τον προέτρεψε να τον γυρίσει από την άλλη.

Ευχαρίστησε τον Χριστό που τον αξίωσε να περάσει τις πύλες της ουράνιας βασιλείας του. Με αυτά τα λόγια παρέδωσε ειρηνικά την αγία του ψυχή στον Κύριο. Ο Ιππόλυτος πήρε νύχτα το μαρτυρικό σώμα και το τύλιξε με αρώματα και καθαρό σινδόνι.

Μαζί με τον πρεσβύτερο Ιουστίνο, μετέφερε τα τίμια λείψανα στο σπίτι μιας ευσεβούς χήρας, που λεγόταν Κυριακή. Το ίδιο βράδυ, οι χριστιανοί μαζεύτηκαν εκεί με δάκρυα, νηστεία και προσευχή για τον αγαπημένο τους αρχιδιάκονο. Έπειτα μετέφεραν το λείψανο σε μια σπηλιά, στο κτήμα της χήρας, και έκαναν ολονύκτια αγρυπνία και ψαλμωδία.

Ο πρεσβύτερος Ιουστίνος τέλεσε τη θεία Λειτουργία και όλοι κοινώνησαν τα άχραντα μυστήρια του Χριστού. Λίγες ημέρες αργότερα, οι ειδωλολάτρες ανακάλυψαν ότι ο Ιππόλυτος ήταν χριστιανός και τον οδήγησαν στο μαρτύριο. Τον έδεσαν με αλυσίδες με αγκάθια, τον μαστίγωσαν σκληρά και τέλος τον έσυραν άγρια άλογα μέσα από αγκάθια και πέτρες.

Έτσι ο γενναίος ομολογητής παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο, ακριβώς όπως είχε προαναγγείλει ο άγιος Λαυρέντιος. Μέγα μέρος των ιερών λειψάνων του αρχιδιακόνου φυλάσσεται μέχρι σήμερα στον περίφημο ναό του εκτός των τειχών της Ρώμης. Τμήματα φυλάσσονται επίσης στη μονή του αγίου Παντελεήμονος στο Άγιον Όρος και στην ιερά μονή Κύκκου της Κύπρου.