Ο Όσιος Κοσμάς ο Ευνούχος και Ερημίτης της Φαράν

Ένας ζητιάνος που έμεινε παράλυτος για δώδεκα ολόκληρα χρόνια βρήκε τη θεραπεία του δίπλα στον τάφο ενός ασκητή της ερήμου. Κάθε νύχτα, μέσα στο σκοτάδι του ναού, ακουγόταν η φωνή του οσίου να διώχνει έναν αιρετικό επίσκοπο θαμμένο πλάι του. Ο όσιος Κοσμάς έζησε τον έκτο αιώνα στη Λαύρα της Φαράν, μέσα στην παλαιστινιακή έρημο, με αυστηρή νηστεία και αδιάκοπη προσευχή.

Ήταν φλογερός υπερασπιστής της Ορθοδοξίας, ακριβής φύλακας των δογμάτων της Εκκλησίας και βαθύς γνώστης της Αγίας Γραφής και των πατερικών συγγραμμάτων. Τη ζωή του διέσωσε στο Λειμωνάριο ο άγιος Ιωάννης ο Μόσχος, παίρνοντας τις διηγήσεις από τον πρεσβύτερο αββά Βασίλειο της μονής Βυζαντίας. Κάποτε ο γέροντας έφτασε στην Αντιόχεια για να συναντήσει τον πατριάρχη Γρηγόριο και να συζητήσει μαζί του ζητήματα πίστεως.

Λίγες μέρες όμως μετά τον ερχομό του εκοιμήθη ειρηνικά μέσα στην ίδια πόλη. Ο πατριάρχης φρόντισε το τίμιο σκήνωμα να ταφεί με ευλάβεια στο πατριαρχικό μοναστήρι, εκεί όπου ήταν θαμμένος και ένας επίσκοπος. Έτσι ξεκινά μια ιστορία που φανέρωσε στους πιστούς τόσο την αρετή του οσίου όσο και την κρυφή ασέβεια ενός ανθρώπου.

Ο πρεσβύτερος Βασίλειος αφηγείται πως επισκέφθηκε τον τάφο του γέροντα για να προσκυνήσει τα σεβάσμια λείψανα και να ζητήσει την ευχή του. Εκεί στην είσοδο του ναού στεκόταν ένας φτωχός και ζητούσε ελεημοσύνη από όσους περνούσαν για να εισέλθουν στη λατρεία. Μόλις αντίκρισε τον πρεσβύτερο, έκανε τρεις μετάνοιες προς τον τάφο και ψιθύρισε ιερατική ευχή για την ανάπαυση του κεκοιμημένου.

Έπειτα στράφηκε προς τον αββά και του είπε με σιγουριά πως μεγάλος γέροντας αναπαύεται μέσα σε αυτόν τον τάφο. Ο πρεσβύτερος τον ρώτησε από πού γνωρίζει τέτοιο πράγμα για τον κοιμηθέντα ασκητή. Ο ζητιάνος αποκρίθηκε πως υπήρξε παράλυτος για δώδεκα ολόκληρα χρόνια χωρίς να μπορεί να σταθεί όρθιος.

Μέσω των πρεσβειών του οσίου Κοσμά ο Κύριος του χάρισε πλήρη θεραπεία και νέα ζωή. Όταν τον βαραίνει η θλίψη, ο γέροντας έρχεται κοντά του, τον παρηγορεί και ελαφρύνει την καρδιά του. Ύστερα του φανέρωσε και ένα δεύτερο θαύμα που συνέβαινε κάθε νύχτα δίπλα στον τάφο του αγίου ανδρός.

Από την ημέρα της ταφής ο φτωχός άκουγε κάθε βράδυ τη φωνή του οσίου να μιλά στον γειτονικό νεκρό επίσκοπο με αυστηρότητα. Του έλεγε να μην τον αγγίζει και να μην τον πλησιάζει, γιατί ήταν αιρετικός και εχθρός της αγίας καθολικής Εκκλησίας του Χριστού. Ο πρεσβύτερος Βασίλειος συγκλονίστηκε από όσα άκουσε και έσπευσε αμέσως στον πατριάρχη Γρηγόριο.

Του διηγήθηκε με ακρίβεια όλη τη συνομιλία και τον παρακάλεσε να μεταφέρουν το τίμιο σώμα του οσίου σε άλλον τόπο. Ο σοφός όμως πατριάρχης απάντησε ότι τίποτε βλαβερό δεν μπορεί να προξενήσει ο αιρετικός στον άγιο Κοσμά. Όλα όσα φανερώθηκαν συνέβησαν για να μη μείνει κρυμμένη η ζηλωτική πίστη και η αρετή του γέροντα.

Συγχρόνως αποκαλύφθηκε η ασέβεια του επισκόπου, ώστε να μην τιμάται πλέον ως ορθόδοξος μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας. Έτσι η σιωπηλή μαρτυρία του οσίου έγινε φωνή αλήθειας μέσα από τον τάφο του. Ο Θεός χρησιμοποίησε τον κεκοιμημένο ασκητή ως φύλακα της ορθής πίστης ακόμη και μετά τον θάνατό του.

Ο ίδιος πρεσβύτερος διηγείται και ένα άλλο περιστατικό από τη ζωή του οσίου μέσα στη Λαύρα της Φαράν. Κάποτε ο γέροντας προβληματίστηκε με τα λόγια του Κυρίου προς τους μαθητές για το βαλάντιο, την πήρα και το μαχαίρι. Όταν εκείνοι είπαν ότι υπάρχουν δύο μάχαιρες, ο Χριστός απάντησε με τη φράση πως αυτό αρκεί για την περίσταση.

Ο όσιος σκεφτόταν πολλές ώρες αυτά τα ρήματα χωρίς να μπορεί να βρει ικανοποιητική ερμηνεία. Ξεκίνησε λοιπόν καταμεσήμερο μέσα στην έρημο για τη Λαύρα του Πύργου, ώστε να ρωτήσει τον αββά Θεόφιλο. Καθώς πλησίαζε τη μονή του Καλαμώνος, αντίκρισε ένα τεράστιο φίδι να κατεβαίνει από το όρος.

Ήταν τόσο μεγάλο ώστε το βάρος του χάραζε αυλάκι βαθύ μέσα στο χώμα της ερήμου. Οι ελιγμοί του σώματός του σχημάτιζαν τεράστιες καμάρες και έκοβαν ολόκληρο τον δρόμο του οδοιπόρου. Ο γέροντας κατάλαβε αμέσως τη δολιότητα του διαβόλου, που ήθελε να τον αποτρέψει από τον σκοπό του.

Οπλίστηκε όμως με την προσευχή και προχώρησε άφοβα μπροστά, στηριγμένος ολόψυχα στη δύναμη του Θεού. Με τη βοήθεια της θείας χάριτος πέρασε ανάμεσα από τους ελιγμούς του φιδιού σαν να διέσχιζε ανοιχτή πύλη, χωρίς να πάθει τίποτε. Φτάνοντας στον αββά Θεόφιλο του διατύπωσε με ταπείνωση τη δύσκολη απορία που τον βασάνιζε.

Εκείνος του εξήγησε πως οι δύο μάχαιρες συμβολίζουν τα δύο είδη της θεάρεστης ζωής μέσα στην Εκκλησία του Χριστού. Είναι η πρακτική εργασία της αρετής και η θεωρία, η βύθιση δηλαδή του νου στη θεοφιλή προσευχή και μελέτη. Όποιος κατέχει και τις δύο αρετές γίνεται τέλειος άνθρωπος του Θεού και αληθινός μαθητής του Κυρίου.

Ο πρεσβύτερος Βασίλειος προσθέτει πως έμεινε δέκα ολόκληρα χρόνια κοντά στον όσιο μέσα στη Λαύρα της Φαράν. Τον είχε γνωρίσει στην αρχή της μοναχικής του πορείας και δεχόταν διαρκώς τις θεόπνευστες νουθεσίες του. Κάποτε, μιλώντας του για τη σωτηρία της ψυχής, ο γέροντας ανέφερε λόγο του Μεγάλου Αθανασίου.

Πρόσθεσε μάλιστα ότι, αν βρει κανείς λόγο του αγίου χωρίς να έχει χαρτί, οφείλει να τον γράψει πάνω στο ρούχο του. Με τέτοια ευλάβεια προς τους Πατέρες έλαβε και ο όσιος μερίδα στην αιώνια ζωή κοντά τους.