Άγιος Λεόντιος Πατριάρχης Ιεροσολύμων

Από τα πλούτη της Τιβεριούπολης της Φρυγίας έφτασε στον πατριαρχικό θρόνο των Ιεροσολύμων, σε εποχή που οι Λατίνοι κυριαρχούσαν στους Αγίους Τόπους. Αρνήθηκε επισκοπικούς θρόνους στη Ρωσία και στην Κύπρο από ταπεινότητα, αλλά τελικά υποτάχθηκε στη βουλή του Θεού. Ο Άγιος Λεόντιος γεννήθηκε από γονείς πλούσιους και ευσεβείς, περίπου στο δεύτερο μισό του δωδέκατου αιώνα μετά Χριστόν.

Όταν ήταν δεκαπέντε ή δεκαεπτά ετών, έχασε τον πατέρα του και άφησε πίσω του τη γενέτειρά του. Πήγε κοντά σε έναν ευλαβή ιερέα και έμαθε από εκείνον τα πρώτα μαθήματα της πνευματικής ζωής. Έπειτα έφτασε στη μονή του Πτελιδίου της Θεοτόκου, όπου έγινε μοναχός με πολλή χαρά.

Αργότερα κατέβηκε στην Κωνσταντινούπολη και συνδέθηκε στενά με τον Μητροπολίτη Τιβεριάδος. Υποτάχθηκε ολόψυχα σε αυτόν και τον ακολούθησε όταν ο γέροντάς του επέστρεφε στην επισκοπή του. Μαζί έπλευσαν προς την Πάτμο για να προσκυνήσουν στη μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου.

Από εκεί ο Λεόντιος ξεκίνησε για την Κύπρο, αλλά η αγάπη του Θεού τον γύρισε ξανά στο νησί της Αποκαλύψεως. Στην Πάτμο ο Λεόντιος βρήκε πνευματικό οδηγό τον ηγούμενο Θεόκτιστο, άνδρα δοκιμασμένο στα πνευματικά και βαθύ γνώστη της μοναχικής πορείας. Κοντά του έμαθε την υπακοή και την αφάνεια και έγινε υπόδειγμα αδελφικής αγάπης και ταπεινοφροσύνης για όλη τη συνοδεία.

Όταν ο γέροντας Θεόκτιστος εκοιμήθη, οι μοναχοί τον επέλεξαν διάδοχό του με ομόφωνη απόφαση και χωρίς καμιά αντίρρηση. Έτσι ο νέος ηγούμενος ανέλαβε το βάρος της φροντίδας της αδελφότητας και των υλικών αναγκών της μονής. Για τον σκοπό αυτό επισκεπτόταν συχνά τη νήσο της Κρήτης, όπου το μοναστήρι είχε ορμητήριο.

Εκεί υπήρχε το μονύδριο του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ιωάννου, μέσα στα όρια της αρχαίας πόλεως Απτέρας. Το μετόχι βρισκόταν επάνω από το τουρκικό φρούριο του Ισδεζίν, στην περιοχή που σήμερα ονομάζεται Καλάμι. Το μονύδριο αυτό ήταν τότε μετόχι της μονής της Πάτμου και στήριζε οικονομικά τους πατέρες της νήσου.

Ο Λεόντιος εργαζόταν με σύνεση, διακρίνοντας τις ανάγκες της αδελφότητας και τις απαιτήσεις της εποχής. Παντού άφηνε αίσθηση πραότητας, και οι άνθρωποι αναγνώριζαν στο πρόσωπό του έναν αληθινό άνδρα του Θεού με σπάνια αρετή. Για τις υποθέσεις της μονής ο Άγιος Λεόντιος ταξίδεψε ξανά στην Κωνσταντινούπολη και παρουσιάστηκε στα ανάκτορα της Βασιλεύουσας.

Εκεί κέρδισε αμέσως τον σεβασμό και την εκτίμηση του αυτοκράτορα Μανουήλ του Κομνηνού, ο οποίος βασίλεψε τις δεκαετίες πριν από τον θάνατό του. Ο αυτοκράτορας θαύμασε τη σύνεση και την αρετή του μοναχού και του πρότεινε να αναλάβει επισκοπικό θρόνο. Του πρόσφερε επισκοπή στη Ρωσία ή στην Κύπρο, αλλά ο Λεόντιος αρνήθηκε από ειλικρινή ταπεινοφροσύνη.

Όταν όμως του προτάθηκε ο αγιασμένος θρόνος των Ιεροσολύμων, δεν μπόρεσε να αρνηθεί την κλήση του Θεού. Έτσι ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο της Σιωνίτιδας Εκκλησίας, σε καιρό που η Αγία Πόλη δοκιμαζόταν από την κυριαρχία των Λατίνων. Ο νέος Πατριάρχης ποίμανε το ποίμνιό του με παρρησία, διδάσκοντας την πίστη και ενισχύοντας τους πιστούς μέσα στις δυσκολίες.

Δεν φοβήθηκε να ελέγξει τους ισχυρούς της γης, όταν η αλήθεια της Εκκλησίας απαιτούσε φωνή θαρραλέα και τίμια. Αυτή η παρρησία του στοίχισε ακριβά, διότι έφερε ρήξη με τον νέο αυτοκράτορα Ανδρόνικο τον Κομνηνό, που είχε ανέβει στον θρόνο της αυτοκρατορίας. Ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος δεν άντεξε τους ελέγχους του πατριάρχη και διέταξε την εξορία του από τον θρόνο των Ιεροσολύμων.

Ο Άγιος Λεόντιος υπέμεινε την ταλαιπωρία με γενναιότητα, χωρίς να καμφθεί από τα δεινά της εξορίας και της απομονώσεως. Εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθιά γεράματα, την δεκάτη τετάρτη Μαΐου του έτους χίλια εκατόν ενενήντα μετά Χριστόν. Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στην Πάτμο και στα Ιεροσόλυμα την ίδια ημέρα, με ιδιαίτερη ευλάβεια και τιμή.

Η ασματική του ακολουθία εκδόθηκε στα Ιεροσόλυμα στις αρχές του εικοστού αιώνα, για να ψάλλεται από τους πιστούς. Κατά τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά και τον μοναχό Θεόδωρο της Κωνσταντινουπόλεως, ο Λεόντιος πατριάρχευσε σε άλλη χρονική περίοδο. Ωστόσο, ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, που μετέφρασε εκτενώς τον βίο του από τα ελληνικά, σημειώνει διαφορετική χρονολογία κοιμήσεως.

Η αρχική του διήγηση είχε μεταφραστεί στα ρωσικά σε σύντομη μορφή, και αργότερα ξαναγράφηκε πληρέστερα από τον Αγιορείτη πατέρα. Ο Άγιος Λεόντιος παραμένει φωτεινό παράδειγμα ταπεινοφροσύνης, παρρησίας και αγάπης για την Εκκλησία του Χριστού. Η ζωή του διδάσκει πως η αληθινή αρετή δεν φοβάται ούτε αξιώματα ούτε εξορίες ούτε τη δύναμη των ισχυρών της γης.