Ιώβ ο Δίκαιος και Πολύαθλος

Σαράντα οκτώ χιλιάδες πρόβατα, τρεις χιλιάδες καμήλες και δέκα παιδιά χάθηκαν μέσα σε μία ημέρα από τα χέρια του ίδιου του δικαιότερου ανθρώπου της γης. Καθισμένος επάνω στην κοπριά, με το σώμα γεμάτο πληγές που έτρεχαν πύον, ο Ιώβ ευλογούσε ακόμη το όνομα του Κυρίου. Η ιστορία του ξεδιπλώνεται στο ομώνυμο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, που θεωρείται αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Καταγόταν από τη γενιά του Ησαύ και ήταν γιος του Ζαρέ και της Βοσόρρας, πέμπτος απόγονος του Αβραάμ. Έζησε γύρω στον δέκατο έβδομο αιώνα προ Χριστού, ανάμεσα στην Αραβία και την Ιδουμαία, στα νότια της Ιουδαίας. Ο ίδιος ο Σαβαώθ τον επιβεβαίωσε ως δικαιότερο κάθε άλλου θνητού ανθρώπου και τον ευλόγησε με κάθε αγαθό της γης.

Είχε επτά γιους και τρεις θυγατέρες και απολάμβανε μεγάλη υπόληψη σε όλη την Ανατολή. Τα παιδιά του ζούσαν με τρυφερή αγάπη και αδελφική ομόνοια, κάνοντας εκ περιτροπής συμπόσια μεταξύ τους. Ο πατέρας τους πρόσφερε θυσίες για χάρη τους, μήπως αμάρτησαν με κάποιον λογισμό ή λόγο εναντίον του Θεού.

Στον ουρανό, ενώπιον του θρόνου του Παντοκράτορος, εμφανίστηκε ανάμεσα στους αγγέλους και ο διάβολος, κατήγορος του ανθρώπινου γένους. Ο Κύριος τον ρώτησε αν πρόσεξε τον δούλο του Ιώβ, που δεν είχε όμοιό του σε δικαιοσύνη και ευσέβεια. Ο σατανάς απάντησε με πονηριά πως ο Ιώβ φοβόταν τον Θεό μόνο επειδή τον προστάτευε και τον ευλογούσε με πλούτη.

Ζήτησε άδεια να τον δοκιμάσει, πιστεύοντας ότι θα τον έβλεπε να βλασφημεί. Τότε ο Θεός παρέδωσε στα χέρια του όσα είχε ο Ιώβ, αλλά απαγόρευσε να αγγίξει τον ίδιο. Σε μία μόνο ημέρα, διαδοχικοί αγγελιοφόροι έφεραν τα τρομερά μηνύματα.

Οι Σαβαίοι πήραν τα βόδια και τις όνους και έσφαξαν τους δούλους. Φωτιά από τον ουρανό κατέκαψε τα πρόβατα και τους ποιμένες. Οι Χαλδαίοι άρπαξαν τις καμήλες και θανάτωσαν τους υπηρέτες του.

Τέλος, ένας ορμητικός άνεμος από την έρημο γκρέμισε το σπίτι του πρωτότοκου, όπου συμποσιάζονταν όλα τα παιδιά του. Όλα τα παιδιά του Ιώβ χάθηκαν μέσα στα συντρίμμια. Ο Ιώβ σηκώθηκε, έσκισε τα ρούχα του και κούρεψε το κεφάλι του σε ένδειξη βαθιάς οδύνης.

Έπεσε στη γη και προσκύνησε λέγοντας τα αθάνατα λόγια του. Γυμνός βγήκε από την κοιλιά της μητέρας του και γυμνός θα επέστρεφε στη γη. Ο Κύριος έδωσε και ο Κύριος αφαίρεσε, και το όνομά Του ας είναι ευλογημένο στους αιώνες.

Ο σατανάς ντροπιάστηκε από την υπομονή του και ζήτησε νέα άδεια, για να αγγίξει το ίδιο του το σώμα. Ο Θεός το επέτρεψε, διαφυλάσσοντας μόνο την ψυχή του. Τότε ο δίκαιος καλύφθηκε από φρικτή λέπρα, από τα νύχια των ποδιών μέχρι την κορυφή της κεφαλής.

Αναγκάστηκε να βγει έξω από την κατοικία του και να καθίσει πάνω στην κοπριά. Με ένα κομμάτι από σπασμένο πιθάρι ξύνει τις πληγές του. Η σύζυγός του, εξαντλημένη από τη δυστυχία, τον προέτρεψε να βλασφημήσει τον Θεό και να πεθάνει.

Εκείνος όμως τη μάλωσε με πραότητα, λέγοντας πως αν δέχονταν τα καλά από τον Θεό, οφείλουν να δεχτούν και τα δυσάρεστα. Ούτε με ένα λόγο δεν αμάρτησε ενώπιον του Κυρίου του. Τρεις βασιλιάδες, φίλοι του από μακριά, ήλθαν να τον παρηγορήσουν.

Ήταν ο Ελιφάζ, ο Βαλδάδ και ο Σωφάρ, και βλέποντάς τον δεν τον αναγνώριζαν. Έσκισαν τα ρούχα τους και κάθισαν δίπλα του επτά μέρες και επτά νύχτες χωρίς να μιλήσουν. Όταν επιτέλους άνοιξαν το στόμα τους, αντί παρηγοριάς, τον κατηγόρησαν ως αμαρτωλό που τιμωρείται.

Πίστευαν πως η συμφορά είναι πάντοτε ποινή κρυφών παραπτωμάτων. Ο Ιώβ απάντησε με τη συνείδηση της αθωότητάς του και υπερασπίστηκε το όνομά του με δύναμη. Συζητήθηκε τότε το μεγάλο ζήτημα της θείας κρίσης, γιατί υποφέρει ο δίκαιος επάνω στη γη.

Η ζωή μετά τον θάνατο ήταν ακόμη άγνωστη στους ανθρώπους εκείνης της εποχής. Σε μία στιγμή θεϊκού φωτισμού, ο δίκαιος προφήτευσε πως γνωρίζει ότι ζει ο Λυτρωτής του. Είδε με τα μάτια της ψυχής πως θα αναστηθεί η σάρκα του και θα αντικρίσει τον Θεό.

Στη συνέχεια μπήκε στη συζήτηση και ο νεαρός Ελιού, παιδί του Βαραχιήλ. Με θερμό ζήλο επιτίμησε τον πάσχοντα, επειδή δικαίωνε τον εαυτό του περισσότερο από τον Δημιουργό του. Τότε εμφανίστηκε ο Ύψιστος μέσα από λαίλαπα και ανεμοστρόβιλο, μιλώντας ο ίδιος προς τον Ιώβ.

Τον ρώτησε πού βρισκόταν όταν θεμελιωνόταν η γη και ποιος έθεσε τον ακρογωνιαίο λίθο της. Του αποκάλυψε τα θαυμαστά έργα της παντοδυναμίας Του και τη σοφία της δημιουργίας. Ο δίκαιος ταπεινώθηκε βαθιά και ομολόγησε την ασύγκριτη και ακατάληπτη υπεροχή του Θεού.

Είπε πως άκουγε μόνο με την ακοή προηγουμένως, ενώ τώρα Τον βλέπει με τα ίδια του τα μάτια. Έβαλε το χέρι του στο στόμα και μετανόησε μέσα σε στάχτη και χώμα. Ο Κύριος επιτίμησε τους τρεις φίλους, επειδή δεν μίλησαν σωστά για Αυτόν όπως ο δούλος του ο Ιώβ.

Τους πρόσταξε να φέρουν επτά μοσχάρια και επτά κριάρια για θυσία και να ζητήσουν τη μεσιτεία του δικαίου. Ο Θεός δέχτηκε την προσευχή του Ιώβ για τους φίλους του και αποκατέστησε την υγεία του σώματός του. Του χάρισε επίσης διπλάσια αγαθά από όσα είχε προηγουμένως στη ζωή του.

Απέκτησε ξανά επτά γιους και τρεις θυγατέρες, που ήταν οι ωραιότερες γυναίκες ολόκληρης της γης. Έζησε μετά τις δοκιμασίες του εκατόν σαράντα χρόνια και κοιμήθηκε σε βαθύ γήρας, σε ηλικία διακοσίων σαράντα ετών. Ο Ιώβ ο δίκαιος και πολύαθλος αποτελεί προτύπωση του Χριστού κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Στις ιερές ακολουθίες εκείνων των ημερών διαβάζεται το ομώνυμο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τον τιμά παράλληλα και την Κυριακή των Προπατόρων κάθε χρόνο. Όπως ο δίκαιος υπέμεινε αναίτια τις φοβερές θλίψεις της επίγειας ζωής, έτσι και ο Κύριος έπαθε εκούσια για τις δικές μας αμαρτίες.

Το χωρίο που μαρτυρεί ότι ο Ιώβ θα αναστηθεί μαζί με όσους εγείρει ο Κύριος, αναγινώσκεται τη Μεγάλη Παρασκευή. Εκείνη την ημέρα η Εκκλησία θυμάται τα μνημεία που άνοιξαν τη στιγμή του σταυρικού θανάτου του Σωτήρα. Τα σώματα των αγίων αναστήθηκαν και εμφανίστηκαν σε πολλούς ύστερα από τη λαμπροφόρο Ανάσταση του Κυρίου.

Ο μέγας Αντώνιος μάς διδάσκει πως χωρίς πειρασμούς είναι αδύνατον να σωθεί κανείς πιστός. Ο πολύαθλος δίκαιος μάς δείχνει με τη ζωή του την αξία της υπομονής μέσα στις θλίψεις της παρούσης ζωής. Μάς διδάσκει την απόλυτη εμπιστοσύνη στη θεία πρόνοια του πανάγαθου Δημιουργού.

Η αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου, και αληθινή σύνεση είναι η αποστροφή από κάθε κακό. Στον ουρανό σήμερα ο Ιώβ απολαμβάνει ζωή αγέραστη και ανώδυνη ανάμεσα στους δικαίους της Βασιλείας.