Όσιος Στέφανος, Επίσκοπος Βλαδιμήρου της Βολυνίας

Διώχθηκε άδικα από το ίδιο μοναστήρι που τον είχε εκλέξει ομόφωνα ηγούμενο, και όμως συνέχισε να προσεύχεται με δάκρυα για όσους τον είχαν αδικήσει. Στάθηκε μάλιστα αυτόπτης μάρτυρας ενός θείου φωτός που έλαμπε πάνω από τη σπηλιά, την ώρα που έβγαζαν τα τίμια λείψανα του διδασκάλου του, του οσίου Θεοδοσίου. Από μικρό παιδί ο Στέφανος βρέθηκε κοντά στον περίφημο ηγούμενο της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου, και έγινε ο πιο αγαπημένος μαθητής του.

Έπινε τα λόγια του σαν βρέφος που θηλάζει από τη μητέρα του, και σιγά σιγά μορφώθηκε μέσα του ο χαρακτήρας του ασκητή και του ποιμένα. Η αδελφότητα τον αγάπησε τόσο πολύ, ώστε τον όρισε δομέστιχο της εκκλησίας, υπεύθυνο για την τάξη και την τήρηση του τυπικού. Μαζί με τον ίδιο τον όσιο Θεοδόσιο δίδασκε τους μοναχούς μέσα στον ναό και τους στήριζε με τον λόγο του.

Έτσι έγινε γνωστός σε όλη τη μοναστική κοινότητα ως πιστή εικόνα του αγίου γέροντά του, χωρίς υπερβολές και χωρίς προσωπικές φιλοδοξίες. Όταν ο όσιος Θεοδόσιος πλησίαζε στο τέλος της επίγειας ζωής του, οι αδελφοί τον παρακάλεσαν θερμά να αφήσει διάδοχό του τον Στέφανο. Του είπαν με απλά λόγια ότι μεγάλωσε κάτω από τη δική του καθοδήγηση, ότι τον υπηρέτησε πιστά, και ότι τον θέλουν για ηγούμενό τους.

Ο όσιος δέχτηκε με χαρά την παράκληση, κάλεσε τον αγαπημένο μαθητή του και του παρέδωσε επίσημα τη φροντίδα όλης της αδελφότητας. Του ανέθεσε επίσης να ολοκληρώσει την ανέγερση του μεγάλου ναού προς τιμήν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που είχε θεμελιωθεί με θαυμαστά σημεία. Πριν φύγει από τον κόσμο, του παρήγγειλε να φυλάει το τυπικό του μοναστηριού, να αγαπά τους αδελφούς με καθαρή καρδιά, να έχει τον νου του πάντοτε στραμμένο στον Θεό και να μη ξεχνά ποτέ τους ξένους.

Έδωσε ακόμη την υπόσχεση πως δεν θα εγκαταλείψει τη μονή του ούτε μετά την κοίμησή του, αλλά θα τη βοηθάει αόρατα με τις πρεσβείες του. Ο Στέφανος ανέλαβε το βάρος της ηγουμενίας με φόβο Θεού και ασκητική σύνεση, συνεχίζοντας πιστά το έργο του διδασκάλου του μέσα στην ιερή Λαύρα. Με τη χάρη του Θεού και τις πρεσβείες των οσίων Αντωνίου και Θεοδοσίου, ο Στέφανος ολοκλήρωσε μέσα σε λίγα χρόνια τον μεγάλο ναό και το νέο μοναστήρι.

Εκεί μετέφερε όλη την αδελφότητα από τον παλιό τόπο της ασκήσεως, αφήνοντας μόνο λίγους μοναχούς στο αρχαίο σπήλαιο, όπου παραδοσιακά ενταφιάζονταν οι κεκοιμημένοι πατέρες. Όρισε μάλιστα να τελείται κάθε ημέρα Θεία Λειτουργία στη μνήμη των αδελφών που είχαν φύγει και των μακαρίων ιδρυτών της μονής. Η ευλογία του Θεού πλήθαινε στον τόπο εκείνο, και η χάρη φανερωνόταν όλο και πιο καθαρά μέσα από τη ζωή των μοναχών.

Όμως ο εχθρός κάθε καλού δεν άντεξε τέτοιο πνευματικό άνθος και έσπειρε ταραχή ανάμεσα σε ορισμένους αδελφούς. Εκείνοι σήκωσαν αναταραχή μέσα στη μονή, καθαίρεσαν από την ηγουμενία τον Στέφανο, αν και τον είχαν εκλέξει ομόφωνα, και τον έδιωξαν χωρίς καμιά πραγματική αιτία. Ο όσιος υπέμεινε όλη την αδικία χωρίς οργή και χωρίς πικρία, σαν άλλος Στέφανος ο πρωτομάρτυρας.

Με πόνο καρδιάς προσευχόταν για τους διώκτες του και έλεγε στον Κύριο να μη τους λογαριάσει αυτή την αμαρτία. Πολλοί άρχοντες και ευγενείς, πνευματικά παιδιά που του είχε εμπιστευθεί ο όσιος Θεοδόσιος, έμαθαν τη θλίψη του δασκάλου τους και έσπευσαν να σταθούν δίπλα του. Του προσέφεραν με προθυμία ό,τι είχε ανάγκη, και ο όσιος βρήκε στήριγμα μέσα στην πιο σκοτεινή ώρα της ζωής του.

Θυμήθηκε τότε τα παράδοξα γεγονότα που είχε ζήσει ο ίδιος μέσα στη μονή των Σπηλαίων. Είχαν φτάσει τεχνίτες από την Κωνσταντινούπολη στους οσίους Αντώνιο και Θεοδόσιο, κρατώντας μια ιερή εικόνα της Παναγίας, και διηγήθηκαν την οπτασία της Βασίλισσας των Ουρανών στον ναό των Βλαχερνών. Με τη βοήθεια του Θεού και τις πρεσβείες των αγίων γερόντων, ο μακάριος Στέφανος έχτισε νέα μονή στο Κλόβο, κοντά στη Λαύρα των Σπηλαίων.

Εκεί ανήγειρε πέτρινο ναό προς τιμήν της Θεοτόκου, στη μνήμη της καταθέσεως της τιμίας Εσθήτος Της, κατά το πρότυπο του Βλαχερνίτικου ναού. Κάθε χρόνο γιόρταζε με λαμπρότητα την ημέρα της δευτέρας Ιουλίου, μαζεύοντας πλήθος αδελφών γύρω του. Το τυπικό και η όλη ευταξία του μοναστηριού ακολουθούσαν πιστά τη διδασκαλία του αγίου Θεοδοσίου.

Όσο περνούσαν τα χρόνια, η φήμη της αρετής του Στεφάνου ξεπέρασε τα όρια του μοναστηριού και έφτασε σε μακρινούς τόπους. Όταν εκοιμήθη ο επίσκοπος της ένδοξης πόλεως Βλαδιμήρου, που είχε ιδρύσει ο μέγας πρίγκιπας Βλαδίμηρος προς τιμήν του ονόματός του, οι πιστοί στράφηκαν προς τον όσιο. Εκλέχτηκε στον αρχιερατικό θρόνο και χειροτονήθηκε επίσκοπος από τον μακαριότατο Ιωάννη, μητροπολίτη Κιέβου.

Στάθηκε στο ποίμνιό του αληθινός καλός ποιμένας, παράδειγμα με τον λόγο, την αγία ζωή, την αγάπη, την πίστη και την καθαρότητα της καρδιάς του. Κοπίασε επίσης πολύ για να φέρει στον Χριστό τους κατοίκους της Βολυνίας, που ακόμη βρίσκονταν μακριά από το φως του Ευαγγελίου. Όταν αργότερα οι πατέρες της μονής αποφάσισαν να μεταφέρουν τα τίμια λείψανα του οσίου Θεοδοσίου από το σπήλαιο στον νέο ναό, ο Στέφανος έφτασε από το Βλαδίμηρο στη μονή του Κλόβο.

Μέσα στη νύχτα είδε ένα έντονο φως πάνω από τη σπηλιά και κατάλαβε ότι κάτι ιερό συνέβαινε εκεί πέρα. Ανέβηκε στο άλογό του και έτρεξε γρήγορα μαζί με τον Κλήμεντα. Όταν πλησίασαν τη σπηλιά, το φως που έλαμπε από μακριά χάθηκε ξαφνικά μπροστά στα μάτια τους.

Κατάλαβαν τότε πως αξιώθηκαν να δουν το φως της θείας δόξας, το οποίο ανέβλυζε από τα τίμια λείψανα του οσίου Θεοδοσίου. Η γη πάνω από τον τάφο είχε ήδη ανοιχτεί, και τα λείψανα μεταφέρονταν εκείνη τη στιγμή στην έξοδο της σπηλιάς. Την επόμενη ημέρα, μαζί με τους άλλους επισκόπους, ο μακάριος Στέφανος συμμετείχε στη λαμπρή μεταφορά των λειψάνων του πατέρα και διδασκάλου του.

Επιστρέφοντας στον αρχιερατικό του θρόνο, συνέχισε με ζήλο να καθοδηγεί το ποίμνιό του στον δρόμο της αλήθειας. Με τις αρετές του και την ακούραστη αγάπη του κέρδισε τον αμάραντο στέφανο της δόξας, τον οποίο προμηνούσε και το ίδιο το όνομά του. Εκοιμήθη εν Κυρίω το έτος χίλια ενενήντα τέσσερα μετά τη γέννηση του Χριστού, την εικοστή εβδόμη Απριλίου, κατά την έκτη ώρα της νύχτας.

Παρέδωσε την ψυχή του στον Χριστό, τον αρχιποιμένα όλων των ποιμένων, και ανέπαυσε τους κόπους μιας ζωής γεμάτης από υπομονή, ταπείνωση και θεϊκή αγάπη.