Të shtunën e javës së parë të
Kreshmës, të gjithë të krishterët
orthodhoksë në mbarë botën, pasi
kaluan një javë agjërimi dhe kre-
shme, u mblodhën nëpër Kishat e
Perëndisë për të kremtuar ditën e
dëshmorit të madh, shën Theo-
dhorit, dhe Mrekullinë e grurit. Në
çdo Kishë kjo ditë është si një pana-
ir i vogël festiv që e ëmbëlson dhe
i jep kuptim periudhës së kreshmës,
një periudhë pendimi (hidhërim-
gëzimi). Por mendoj se veçanërisht
kjo atmosferë u ndje në manastirin
e Shën Theodhorit në fshatin Dhër-
mi. Ky manastir, që, për fat të keq
është i rrënuar, gjendet në majë të
një mali që bie thikë mbi detin Jon.
Historia e këtij manastiri është she-
kullore, mendohet se është ndërtuar
në shek. XI-XII. Sipas banorëve të
fshatit, ky manastir është i dyti nga
radha e manastireve në zonën e
Dhërmiut. Mendohet se manastiri
ka pasur rreth 105 ha tokë.
Thuhet se ka qenë manastir bu-
rrash, por në fund aty ka shërbyer
një kallogre (murgeshë) nga Kreta,
me emrin Eleni. Ajo kishte parë një
vegim nga shenjtori i cili e thirri t’i
shërbente në manastirin që ishte pa
përkujdesje. Ajo erdhi vajzë e re në
atë manastir, shërbeu 60 vjet, vdiq
dhe u varros në pjesën perëndimore
të kishës. Varri i saj është edhe sot
e kësaj dite. Në këtë manastir ka
shërbyer me përkushtim Jani Karaj,
nga fisi Strakosha. Ai shërbeu deri
në vitin 1956, kur manastiri, me
urdhër të pushtetit ateist-komunist,
u kthye në shtëpi pushimi për
oficerët. Në vitin 1957 manastiri u
bë bazë ushtarake ku qëndronin ru-
sët. Ai u kthye në një pikë vrojtimi
për shkak të pozicionit të tij. Mbasi
u prishën marrëdhëniet me rusët,
manastiri mbeti objekt i ushtrisë
deri në vitin 1990. U bënë mjaft
ndërhyrje, duke e transformuar ar-
kitekturën e manastirit, madje edhe
kishën e shndërruan në fjetore për
ushtarët.
Mbas viteve 1990-1991 besim-
tarët e morën manastirin në gje-
ndjen që ishte, dhe ai kaloi përsëri
në administrimin e Kishës Ortho-
dhokse së bashku me pronat rreth
manastirit, që sot janë rreth 8,5 ha.
U bë një ndërhyrje e thjeshtë për
ta kthyer kishën funksionale, që
atje të kryheshin shërbesa fetare.
Dhe deri në vitin 2013, çdo vit po-
pulli besimtar i të gjithë zonës mbli-
simtar i Dhërmiut reagoi dhe këto
veprime ishin një plagë e dytë pas
prishjes së dhunshme të kishës së
Shën Athanasit, që ende edhe sot
e kësaj dite është një rrënojë. Tre-
gues i një veprimi arbitrar i atyre
që e keqpërdorin pushtetin laik, i
cili është i përkohshëm. Zoti dhe
shenjtori e lejuan djallin dhe njerë-
zit lakmitarë pa frikë Perëndie, të
bënin deri në fund atë që mund të
ishin të shumtë nga Dhërmiu, Hi-
mara, Vlora, Tirana të gjithë kishin
një gëzim të pashprehur dhe, në
mënyrë të pavetëdijshme, mbanin
qiri të ndezur në duar, gjatë orës së
Meshës dhe kjo gjë të sillte ndër
mend Meshën festive të Pashkës.
Të gjithë lavdëronin Perëndinë dhe
shenjtorin dhe i jepnin urata për je-
të të gjatë Kryepiskopit Anastas,
për restaurimin e kësaj kishe, ku ata
kanë adhuruar Perëndinë ndër
breza. Por gëzimi u shtua edhe më
shumë, kur morën lajmin e mirë se
jo vetëm kisha, por i gjithë manasti-
ri do të restaurohet në një kohë re-
kord dhe ambientet e tij do të bëhen
funksionale, veçanërisht për të pri-
tur gjatë muajve të verës të rinj
orthodhoksë nga e gjithë Shqipëria,
në kampingun veror për të rinj, të
organizuar me përkujdesjen atërore
të Kryepiskopit dhe të Sinodit të
Shenjtë të Kishës Orthodhokse
Autoqefale të Shqipërisë. Vërtet,
gjithë ky transformim i menjë-
hershëm i këtij manastiri shekullor
i ngjan një ngjalljeje të re të Krishtit,
të cilën ne presim ta festojmë si të
krishterë në të gjithë botën në
Pashkën e këtij viti.
Miron Çako
E kremtja e shën Theodhorit
u festua si ditë Pashke!
dhej atje për të kremtuar ditën e
shën Theodhorit. Por në këtë vit,
për efekt studimi, u prish edhe çatia
e kishës dhe kështu edhe ajo çfarë
kishte mbetur nga ky manastir doli
jashtë funksionit. Jo vetëm kisha,
por dhe ndërtesat që kishin mbe-
tur rreth manastirit, me kalimin e
kohës filluan të degradoheshin.
Shumëkush mendoi se ky vend
tashmë është një mall pa zot dhe,
duke lakmuar natyrën piktoreske të
vendit, guxuan të ndërtonin edhe
në pronat e manastirit, me doku-
mente të falsifikuara. Populli be-
bënin. Por fjalën e fundit e ka Pe-
rëndia.
Me kërkesën e popullit besimtar
të fshatit Dhërmi me në krye priftin
atë Efthimi dhe murgun Ksenofon,
Fortlumturia e Tij, Kryepiskopi
Anastas dha bekimin dhe ndihmën
financiare për restaurimin e kishës.
Në një kohë rekord u restaurua ki-
sha, dolën muret ekzistuese, u ve-
ndos çati e re, dyer, dritare, ikono-
stas provizor me ikona dhe në ditën
e shën Theodhorit, në një mjedis
shumë festiv, brenda asaj kishe u
krye Liturgjia Hyjnore. Besimtarët