Mesazhi i Sinodit të Shenjtë dhe të Madh
Për popullin orthodhoks dhe për çdo njeri me vullnet të mirë
Himnojmë dhe lavdërojmë Perë-
ndinë “e dhembshurimeve dhe të çdo
ngushëllimi”, sepse na denjësoi të
mblidhemi në javën e Pentikostisë
(18-26 qershor 2016), në Kretë, ku
apostull Pavli dhe nxënësi 1 tij, Titi,
predikuan Ungjillin në vitet e para të
jetës së Kishës. Falënderojmë Perë-
ndinë në Trini, sepse 1 pëlqeu të për-
fundojmë me një shpirt të vetëm pu-
nimet e Sinodit të Shenjtë dhe të Madh
të Orthodhoksisë, të thirrur nga Pa-
triarku Ekumenik Vartholomeu, me
mendimin unanim të primatëve të
Kishave Orthodhokse A utoqefale lo-
kale.
Duke ndjekur me besnikëri she-
mbullin e apostujve dhe të etërve
Pë
ZA Dë
TAN Sail
md LI a
Të pë é
hyjmbajtës, studiuam përsëri Ungjillin
e lirisë “me të cilën na çliroi Krishti”
(Gal. 5:1). Themeli i kërkimeve theo-
logjike ka qenë siguria se Kisha nuk
jeton për vete. Ajo transmeton dësh-
minë e Ungjillit të hirit dhe të së
vërtetës dhe ofron dhuratat e Perë-
ndisë në mbarë krijesën: dashurinë,
paqen, drejtësinë, pajtimin, fuqinë e
Kryqit dhe të Ngjalljes dhe shpresën
e përjetësisë.
1) Përparësia bazë e Sinodit të
Shenjtë dhe të Madh ka qenë shpallja
e unitetit të Kishës Orthodhokse.
Mbështetur në Eukaristiné Hyjnore
dhe në Pasardhjen Apostolike të Epi-
skopëve, uniteti ekzistues duhet të
—
TN
als
|| III)
fuqizohet më tej dhe të sjellë fryte të
reja. Kisha Një, e Shenjtë, Katholike
dhe Apostolike është shoqëri hyj-
njerëzore, parashijim dhe përjetim 1
të Fundmeve (ton eskaton) brenda
Eukaristisë Hyjnore. Si një Pentikosti
e vazhdueshme, prania dhe dëshmia
e Mbretërisë së Perëndisë së dashu-
risë është zë 1 pareshtur profetik. Ki-
sha Orthodhokse, besnike në Traditën
Apostolike unanime dhe në përvojën
e Mistereve të Shenjta, përbën vazh-
dimësinë autentike të Një Kishe, të
Shenjtë, Katholike dhe Apostolike,
ashtu siç pohohet në Simbolin e
Besimit dhe vërtetohet nga doktrina e
Etërve të Kishës. Kisha jonë përjeton
(Vijon në faqen 5)
ste and tes,
Ko
K—, b=
Mesazhi 1 Sinodit të Shenjtë dhe të Madh
(Vijon nga fagja 1)
misterin e Ekonomisë Hyjnore në je-
tën e saj sakramentale me epiqendër
Eukaristinë Hyjnore.
Kisha Orthodhokse e shpreh uni-
tetin dhe katholicitetin e saj në Sinod.
Sinodialiteti frymëzon organizimin,
mënyrën e vendimmarrjes dhe përca-
kton ecurinë e saj. Kishat Orthodhokse
Autoqefale nuk janë një federatë ki-
shash, por Një Kishë, e Shenjtë,
Katholike dhe Apostolike. Çdo Kishë
lokale ofron Eukaristinë Hyjnore dhe
është prania në vend dhe shfaqja e një
Kishe të Shenjtë, Katholike dhe Apo-
stolike. Sa 1 takon Diasporës Ortho-
dhokse në vende të ndryshme të
globit, u vendos të vazhdojë funksio-
nimi 1 Asambleve Episkopale deri
në zbatimin e saktësisë kanonike
(akriveia). Këto asamble janë të për-
bëra nga episkopët kanonikë, që
caktohen nga çdo Kishë lokale Auto-
qefale, të cilët vazhdojnë t’i binden
asaj. Funksionimi korrekt 1 Asamble-
ve Episkopale garanton parimin
orthodhoks të sinodialitetit.
Gjatë punimeve të Sinodit të Shenj-
të e të Madh u theksua rëndësia e
Mbledhjeve të Primatëve që janë rea-
lizuar dhe u formulua propozimi që
Sinodi 1 Shenjtë dhe 1 Madh të shndë-
rrohet në një institucion që mblidhet
në mënyrë të përsëritur.
2) Duke marrë pjesë në Eukaristinë
Hyjnore dhe duke u lutur për mbarë
botën, duhet të vazhdojmë liturgjinë
pas Liturgjisë Hyjnore dhe të japim
dëshminë e besimit tek ata që janë
pranë ose larg nesh, në përputhje me
porosinë e qartë të Zotit përpara
Ngjitjes së Tij në Qiell: “Dhe do më
jeni dëshmitarë edhe në Jerusalem
edhe në gjithë Judenë, edhe në Samari,
edhe deri në fund të dheut” ( Veprat
1:8). Riungjillëzimi 1 popullit të Pe-
rëndisë në shoqëritë e sotme të sekula-
rizuara dhe ungjillëzimi i atyre që ende
nuk e kanë njohur Krishtin, janë dety-
rimi 1 pareshtur 1 Kishës.
3) Kisha jonë, duke iu përgjigjur
detyrimit të saj për të dëshmuar të
vërtetën dhe besimin e saj apostolik, 1
kushton rëndësi të madhe dialogut,
Ss
kryesisht me té krishterét heterodoksé.
Në këtë mënyrë pjesa tjetër e botës sé
krishterë njeh më saktë vërtetësinë e
Traditës Orthodhokse, vlerën e mësi-
mit të Etërve të Kishës, përvojën
liturgjike dhe besimin e orthodhoksë-
ve. Dialogët që zhvillon Kisha Ortho-
dhokse nuk do të thonë kurrë kom-
promis në çështje të besimit.
4) Shpërthimet fondamentaliste
që vihen re në gjirin e shumë feve janë
shprehje të një fetarie të sëmurë.
Dialogu 1 kthjellët ndërfetar kontri-
buon në mënyrë të rëndësishme në
promovimin e mirëbesimit reciprok,
të paqes dhe të pajtimit. Vaji 1 përjetimit
fetar duhet të përdoret për zbutjen e
plagëve dhe jo për të shtuar zjarrin e
konflikteve luftarake. Kisha Ortho-
dhokse dënon në mënyrë të qartë
përhapjen e dhunës së luftës, për-
ndjekjet, dëbimin dhe vrasjen e anë-
tarëve të komuniteteve fetare, dety-
rimin me forcë për ndryshimin e besi-
mit fetar, tregtimin e refugjatëve,
rrëmbimet, torturat, ekzekutimet e
pamëshirshme. Denoncon shkatërri-
min e kishave, të simboleve fetare dhe
të monumenteve të kulturës. Në më-
nyrë të veçantë shpreh shqetësimin e
madh për situatën e të krishterëve dhe
të të gjitha komuniteteve të për-
ndjekura në Lindjen e Mesme dhe
gjetkë. I bën thirrje komunitetit ndër-
kombëtar për mbrojtjen e orthodho-
ksëve vendas dhe të të krishterëve të
tjerë, si dhe të të gjitha popullsive të
rajonit, që kanë të drejtën e pamohu-
eshme për të qëndruar në atdheun e
tyre si qytetarë të barabartë. Sinodi
ynë 1 fton të gjithë sa janë përfshirë, të
bëjnë pa humbur kohë përpjekje siste-
matike për ndalimin e konflikteve
luftarake në Lindjen e Mesme dhe
(Vijon në faqen 6)
Mesazhi 1 Sinodit të Shenjtë dhe të Madh
(Vijon nga faqja 5)
kudo ku vazhdojnë konfliktet e ar-
matosura, si dhe të riatdhesohen të
dëbuarit. U bëjmë thirrje në mënyrë të
veçantë të fuqishmëve të dheut për
mbizotërimin e paqes dhe të drejtësisë
në vendet e origjinës së refugjatëve.
Këshillojmë autoritetet politike,
qytetarët dhe të krishterët orthodho-
ksë në vendet ku refugjatët shkojnë
për të gjetur strehë, të vazhdojnë të
ofrojnë nga teprica apo edhe përtej
mundësive të tyre.
5) Sekularizimi i ditëve tona sy-
non pavarësinë e njeriut nga Krishti
dhe nga ndikimi shpirtëror i Kishës,
të cilën e identifikon arbitrarisht me
konservatorizmin. Por qytetërimi pe-
rëndimor mban në mënyrë të pashly-
eshme vulën e kontributit diakronik të
Krishterimit. Për më tepër, Kisha tre-
gon rëndësinë shpëtimtare të Perëndi-
njeriut dhe të Trupit të Tij, si vendi
dhe mënyra e jetës në liri.
6) Kisha Orthodhokse, në përqa-
sjen e ditëve tona ndaj martesës, e
konsideron të pazgjidhshme lidhjen
e dashurisë midis burrit dhe gruas
“mister të madh në Krishtin dhe në
kishë”. Në mënyrë të njëjtë e quan
“kishë të vogël” familjen, e cila buron
nga martesa dhe përbën garancinë e
vetme për rritjen e fëmijëve.
Kisha thekson vazhdimisht vlerën
e vetëpërmbajtjes. Asketizmi 1 kri-
shterë dallon rrënjësisht nga çdo lloj
asketizmi tjetër dualist, që e shkëput
njeriun nga jeta dhe 1 afërmi. Përku-
ndrazi, e lidh me jetën e Mistereve të
shenjta të Kishës. Vetëpërmbajtja nuk
i takon vetëm jetës murgërore. Morali
asketik është karakteristikë e jetës së
krishterë në të gjitha shprehjet e saj.
Sinodi i Shenjtë dhe 1 Madh, përveç
çështjeve konkrete për të cilat mori
vendim, thekson në mënyrë epi-
gramatike edhe çështjet e mëposhtme
ontologjike dhe me vlerë aktuale:
7) Sa u takon marrëdhënieve të
besimit të krishterë dhe të shkencave
natyrore, Kisha Orthodhokse shmang
patronazhin e kërkimit shkencor dhe
nuk pozicionohet për çdo lloj pyetjeje
shkencore. Falënderon Perëndinë që
u fal shkencëtarëve dhuratën për të
zbuluar anë të panjohura të Krijesës
Hyjnore. Zhvillimi 1 sotëm 1 shken-
cave natyrore dhe i teknologjisë sjell
ndryshime rrënjësore në jetën tonë: na
ofron të mira, siç janë lehtësimi 1 jetës
së përditshme, përballimi i sëmundjeve
serioze, komunikimi më i lehtë midis
njerëzve, studimi 1 hapësirës etj. Me
gjithë këto, ekzistojnë edhe pasoja
negative, siç janë manipulimi i lirisë,
humbja graduale e traditave shumë të
vyera, katastrofa e ambientit natyror,
vënia në pikëpyetje e vlerave morale.
Dija shkencore, sado të zhvillohet me
ritme të shpejta, nuk vë në lëvizje
vullnetin e njeriut, as nuk 1 jep përgjigje
problemeve serioze morale dhe ekzi-
stenciale, si dhe kërkimit për të gjetur
kuptimin e jetës dhe të botës. Këto
kërkojnë qasje shpirtërore, të cilën
Kisha Orthodhokse e realizon me anë
të bioetikës që mbështetet në etikën e
krishterë dhe mësimin e Etërve të
Kishës. Njëkohësisht me respektimin
e lirisë së kërkimit shkencor, Kisha
Orthodhokse thekson rreziqet që
fshihen në disa arritje shkencore të
caktuara dhe këmbëngul në dinjitetin
e njeriut dhe destinacionin e tij hyjnor.
8) Kriza e sotme ekologjike është
e qartë se ka shkaqe shpirtërore dhe
morale. Rrënjët e saj lidhen me
lakminë, pangopësinë dhe egoizmin,
të cilat çojnë drejt shpërdorimit të
burimeve natyrore, në rëndimin e at-
mosferës me ndotje të dëmshme dhe
në ndryshimin klimatik. Përballimi 1
krishterë 1 problemit kërkon pendim
për shpërdorimet, vetëpërmbajtje dhe
moral asketik, që janë antidot ndaj
hiperkonsumizmit dhe njëkohësisht
kultivojnë te njeriu ndërgjegjësimin se
është “kujdestar” dhe jo pronar i kri-
jesës. Nuk resht së theksuari se edhe
brezat e ardhshëm kanë të drejtë mbi
të mirat natyrore, që Krijuesi na i ka
besuar. Për këtë arsye Kisha Ortho-
dhokse merr pjesë aktive në përpjekje
të ndryshme ekologjike në rrafshin
ndërkombëtar. Ajo ka caktuar | shta-
torin si ditën e lutjes për mbrojtjen e
mjedisit natyror.
9) Përballë homogjenizimit bara-
zues dhe impersonal, që promovohet
me mënyra të ndryshme, Orthodho-
ksia shpall respektin ndaj veçantisë
së njerëzve dhe të popujve. Ajo 1
kundërvihet ndarjes së ekonomisë nga
nevojat themelore të njeriut dhe shndë-
rrimit të saj në qëllim në vetvete. Për-
parimi 1 gjinisë njerëzore nuk lidhet
vetëm me zhvillimin e nivelit të jetesës
apo me përparimin e ekonomisë në
dëm të vlerave shpirtërore.
10) Kisha Orthodhokse nuk për-
zihet në politikë. Fjala c saj vazhdon
të jetë e matur, por profetike, si ndër-
hyrje e detyruar në mbrojtje të njeriut.
Të drejtat e njeriut janë sot në qendër
të politikës, si përgjigje ndaj krizave
dhe përmbysjeve të sotme shoqëro-
re e politike, duke pasur si synim
mbrojtjen e qytetarit nga arbitrariteti
i shtetit. Kisha jonë shton në këtë fjalë
edhe detyrimet e përgjegjësitë e qy-
tetarëve dhe nevojën e autokritikës së
vazhdueshme të politikanëve dhe qy-
tetarëve për përmirësimin esencial të
shoqërisë. Dhe, mbi të gjitha, thekson
se deontologjia orthodhokse mbi
njeriun kapërcen horizontin e të drej-
tave të njeriut të sanksionuara, se “më
e madhja nga të gjitha” është dashuria,
siç e zbuloi Krishti dhe e përjetuan
ata që E ndoqën me besnikëri. Ajo
gjithashtu këmbëngul se e drejtë
themeltare është edhe mbrojtja e lirisë
fetare, pra, e lirisë së ndërgjegjes, e
besimit, e adhurimit dhe e të gjitha
shprehjeve të saj individuale e kole-
ktive, duke përfshirë edhe të drejtën e
çdo besimtari dhe të çdo komuniteti
fetar për të kryer lirisht nga çdo lloj
ndërhyrjeje shtetërore detyrimet e tyre
fetare, si edhe të drejtën e mësimit
publik të fesë.
11) Kisha Orthodhokse u drejtohet
të rinjve, të cilët kërkojnë plotësinë e
jetës të mbushur me liri, drejtësi,
kreativitet, por edhe me dashuri. I fton
të lidhen me Kishën në mënyrë të
ndërgjegjshme, me Kishën e Atij që
është e Vërteta dhe Jeta. Të vijnë duke
i ofruar trupit kishtar gjallërinë, shqe-
tësimet, problematikat dhe shpresat e
tyre. Të rinjtë nuk përbëjnë thjesht të
ardhmen e Kishës, por edhe të tash-
men dinamike dhe krijuese në nivel
vendor e botëror.
12) Sinodi 1 Shenjtë dhe 1 Madh
çeli horizontin drejt botës së sotme
shuméforméshe. Theksoi përgjegjë-
sinë tonë brenda nocionit të vendit
dhe të kohës, gjithnjë me perspektivë
përjetësinë. Kisha Orthodhokse, duke
ruajtur të pandryshuar karakterin e saj
sakramental dhe Sotiriologjik, është e
ndjeshme ndaj dhimbjes, shqetësi-
meve dhe thirrjeve për drejtësi dhe
paqe të popujve. “Shpall ditë për ditë
shpëtimin e tij, duke u bërë të ditur
popujve lavdinë e tij, në të gjithë po-
pujt çuditë e tij” (Ps. 95).
jë yr |
Le të lutemi që “Perëndia 1 çdo hiri,
që na thirri në lavdinë e tij të përjet-
shme me anë të Jisu Krishtit, pasi të
pësoni pak, ai ju bëftë të përsosur, ju
forcoftë, ju dhëntë fuqi, ju themelostë.
Atij 1 qoftë lavdia dhe pushteti në jetë
të jetëve. Amin.” (IPetr. 5:10-11).
Pasojnë emrat e të gjithë anë-
tarëve të Përfaqësive të Kishave
Orthodhokse
Kolimbari, 26 qershor 2016