Në shtator të vitit 1995 u nisa
vetë për në Malin e Shenjtë. Në
varrezën e skitit të Shën Anës gjeta
eshtrat e Episkopit Jerotheos, të
cilat ruhen në një kuti metalike pas
kryqit të Tryezës së Shenjtë. Murgu
Ananias (me të cilin shpesh
komunikoja shqip, se ishte me
origjinë shqiptare) më dha për
familjen një copë nga lipsani i
Episkopit, së bashku me vërtetimin
përkatës, të firmosur e të vulosur.
Imzot Jerotheos, me kulturën e tij
të lartë dhe me mundësitë finan-
ciare që dispononte, ka dhënë një
kontribut të vazhdueshëm e të
gjithanshëm për arsiminin dhe për-
gatitjen klerike të jerondit Jerasimos,
me origjine nga Dhroviani i Sa-
randës e me shërbim në “Shën Ana
e V ogël”, që njihet si një ndër
himnografët më të shquar të
Greqisë, si dhe për bashkëpatriotin
e tij, Vasil Joanidhi, me origjinë nga
fshati Kutal i Përmetit, ish-profesor
theolog i dëgjuar i Universitetit të
Athinës. Ai vazhdimisht ka ndih-
muar të varfrit e jetimët, e sidomos
bashkëpatriotët e tij që vinin nga
Shqipëria, ku ai kishte meshuar për
vite të tëra. Si thotë murgu nga Mali
i Shenjtë, atë Justini, i cili prej disa
vitesh kontribuon për Kishën tonë,
në Ajon Oros emri i Imzot Jero-
theut është tepër i njohur nga të
gjithë, si një klerik i shenjtë, i ku-
shtur tërë jetën shërbimit të Perë-
ndisë. Psh. thuhet se gjatë agri-
pnive, që në Malin e Shenjtë zgjasin
shumë, ai lutej terë kohën në kë-
mbë.
Jeta dhe veprimtaria e këtij
Episkopi shqiptar do të kujtohet me
respekt të thellë nga të gjithë be-
simtarët orthodhoksë.
Ilia Spiro Vasili
Fisi i nënës sime kishte një bre-
ngë 60-vjeçare në zemër. Në vitin
1929, ishte larguar njëherë e për-
gjithmonë nga Shqipëria i për-
ndershmi Mitropolit Jerotheos,
xhaxhai i nënës sime, me origjinë
nga Çarshova e Përmetit, ku në rini
njihej me emrin Janaq Andon Jaho.
Që nga ai vit e deri më 1990, nuk
dinim gjë për fatin e tij. Episkopi
Jerotheos ishte një nga nismëtarët
dhe klerikët e lartë që përkrahën e
kontribuuan për autoqefalinë e
Kishës Orthodhokse të Shqipërisë.
Ai erdhi në Shqipëri si përfaqësues,
ekzark i Patriarkanës së Konstan-
dinopojës, në fillim të viteve 20, dhe
u vendos në Mitropolinë e Korçës.
Aty, në Katedralen e Shën Gjergjit,
Imzot Jerotheos, së bashku me
Imzot Kristofor Kisin, hirotonisën
në episkop Imzot Theofan Nolin,
më 21 nëntor 1923. Në vitin 1929,
pas konfliktit me mbretin Zog, pasi
23 shkurt, 60-vjetori i fjetjes së Episkopit Jerothe Andon Jaho
Si e gjeta Episkopin Jerotheos
– Me këtë rast, po ribotojmë një shkrim të botuar nga nipi i tij në gazetën “Ngjallja”, në vitin 1996 –
ky i fundit donte ta
vinte Kishën në
varësi të shtetit,
Imzot Jerotheos u
largua i zhgënjyer
nga Shqipëria, dhe
u vendos në Malin
e Shenjtë, në Greqi,
ku jetoi dhe shër-
beu si Episkop deri-
sa vdiq, më 23
shkurt 1956.
Për jetën dhe
veprimtarinë e tij
si klerik i lartë kanë
shkruar Fan Noli
në librin “Auto-
biografia”, profe-
sori theolog i Uni-
versitetit të Sela-
nikut Apostolos
Glavinas, në librin e
tij voluminoz për
historinë e Kishës
Orthodhokse Auto-
qefale të Shqipërisë; klerikët e
Malit te Shenjte, arkimandriti Gavril
Dhionisiati në librin “Lavdia e Malit
të Shenjtë”; murgu Anthimos
Ajananiti ne librin “Shën Ana – hapi
i shenjtë i malit Athos”; arkimandriti
hirotonis episkop nga vetë Patriku
i Konstandinopojës, çka flet për
vlerësimin shumë të lartë që i është
bërë.
Ardhja e demokracisë në
Shqipëri ringjalli shpresat për të
pyetur e mësuar për këtë hierark
të lartë të Orthodhoksisë shqiptare.
Zoti e solli mbarë që unë të punë-
sohesha në kishën madhështore të
Shën Dhimitrit në Pire. Aty, krahas
kryerjes së detyrës, pyesja të gjithë
priftërinjtë për Episkopin Jerotheos,
por për më se dy vjet nuk mësova
gjë. Në janar 1995, arkimandriti
Theofilos, klerik drejtues në kishën
e Shën Efstathit në Atiki, me tha
se ishte hirotonisur prift në Malin
e Shenjtë nga Episkopi shqiptar i
Melitupoleos, Jerotheos Andon
Jaho. Të dhëna të tjera mësova
edhe nga arkimandriti Andreas në
Neo Iraklio të Athinës, i cili për vite
të tëra kishte qenë sekretar i për-
gjithshëm në Malin e Shenjtë dhe e
kishte njohur personalisht të për-
ndershmin Episkop Jerotheon. Në
mars 1995 i dërgova një letër
murgut Moisi, sekretar i për-
gjithshëm i Malit të Shenjtë. Në
përgjigjen e tij ky klerik më
Keruvim në librin “Nëpër kopshtin
e së Tërëshenjtës”; studiuesi italian
dhe profesor i historisë bashkë-
kohore në Universitetin e Kalabrisë,
zoti Roberto Moroco de la Roka,
në veprën e tij “Kombësia dhe feja
në Shqipëri 1920-1944”; studiuesi
arbëresh Ferrari etj. I diplomuar më
1907, në Institutin Theologjik të
Halkit, i paharruari Jerotheos u
shkruante plot respekt për Epi-
skopin Jerotheos. Ai, gjithashtu, më
dërgoi një fotokopje të librit për
Malin e Shenjtë, të shkruar nga
arkimandriti Gavril Dhionisiati,
botim i vitit 1953, ku në një faqe
shkruhet për Episkopin përmetar
Jerotheos, i cili për 27 vjet ka qenë
i vetmi Episkop në të gjithë Malin
e Shenjtë.