Όσιος Ιωάννης ο Σαβτέλι και ο διά Χριστόν σαλός Ευλόγιος

Ένας σαλός γονάτισε μέσα στη Θεία Λειτουργία και προφήτευσε τη νίκη της Γεωργίας απέναντι στον σουλτάνο Ρουκν αλ Ντιν. Δίπλα του στεκόταν ο Ιωάννης ο Σαβτέλι, ο σοφός υμνογράφος που έμελλε να υμνήσει με στίχους αθάνατους τη βασίλισσα Ταμάρα. Έζησαν και οι δύο στα τέλη του δωδέκατου και στις αρχές του δέκατου τρίτου αιώνα, στη χρυσή εποχή της αγίας βασίλισσας Ταμάρας.

Ο Ιωάννης σπούδασε στην ξακουστή Ακαδημία του Γκελάτι, όπου διδάχθηκε θεολογία, φιλοσοφία, αρχαία και αραβική ιστορία και λογοτεχνία. Έπειτα από τις σπουδές του πήρε το αγγελικό σχήμα και ασκήθηκε στη φημισμένη μονή της Βαρτζίας, λαξευμένη μέσα στους βράχους της νότιας Γεωργίας. Εκεί συνδύασε την αυστηρή άσκηση με τη βαθιά μελέτη των Γραφών και των Πατέρων.

Ο Θεός τον προίκισε με σπάνιο ποιητικό χάρισμα, που σύντομα θα γέμιζε τη χώρα με ύμνους και ωδές. Ο σύγχρονός του Ευλόγιος, κρυμμένος πίσω από τη μορφή του σαλού, έκρυβε επίσης πλούσιο προφητικό χάρισμα. Οι δύο άγιοι έμελλε να συναντηθούν σε μια κρίσιμη ώρα της πατρίδας τους.

Όταν ο γεωργιανός στρατός υπό τον σύζυγο της βασίλισσας Ταμάρας, τον Νταβίντ Σοσλάν, ετοιμαζόταν να συγκρουστεί με τον σουλτάνο Ρουκν αλ Ντιν, η χώρα κρατούσε την ανάσα της. Η μάχη που έμεινε γνωστή ως μάχη του Μπασιάνι θα κρινόταν περίπου στα χίλια διακόσια τρία μετά Χριστόν. Η βασίλισσα Ταμάρα, αντί να μείνει στα ανάκτορα, πήρε τον δρόμο για τη μονή της Οντζρχέ, ζητώντας τη βοήθεια του ουρανού.

Μαζί της ταξίδεψαν ο Καθολικός Τεβντόρε του Καρτλί, πλήθος ιεραρχών και πολλοί μοναχοί από όλη τη Γεωργία. Ανάμεσά τους ξεχώριζε ο Ιωάννης ο Σαβτέλι, ως θεολόγος βαθύς, φιλόσοφος οξύς και υμνογράφος εμπνευσμένος. Όλοι μαζί ένωσαν τη φωνή τους σε κοινή προσευχή για την προστασία του λαού και του στρατού.

Μέσα στη Θεία Λειτουργία, η ατμόσφαιρα ήταν κατανυκτική και η αγωνία βαριά σαν σύννεφο πάνω από τους πιστούς. Τότε ξαφνικά συνέβη το ανέλπιστο, εκείνο που κανείς δεν περίμενε. Ένας άνθρωπος που όλοι θεωρούσαν απλό σαλό σηκώθηκε μπροστά τους και άλλαξε τα πάντα.

Ο Ευλόγιος, που υποκρινόταν τον σαλό για να κρύψει τη χάρη του Θεού, γονάτισε με δάκρυα στο έδαφος της μονής. Σήκωσε τα χέρια του ψηλά στον ουρανό και φώναξε με δυνατή φωνή προς όλους τους παρόντες. «Δόξα σοι ο Θεός, Παντοδύναμε Χριστέ.

Μη φοβάστε τους Πέρσες, αλλά πορευθείτε εν ειρήνη, γιατί το έλεος του Θεού κατέβηκε στον οίκο της Ταμάρας». Τα λόγια του ήταν φανερά θεϊκή αποκάλυψη, σταλμένη απευθείας από τον ουρανό μέσα από το στόμα του ταπεινού εκείνου ανθρώπου. Ο Ιωάννης ο Σαβτέλι, γεμάτος αγαλλίαση, στράφηκε αμέσως προς τη βασίλισσα Ταμάρα και της είπε με χαρά.

«Μεγαλειοτάτη, ο Παντοδύναμος μάς φανέρωσε τη νίκη του πολέμου από τα χείλη ενός διά Χριστόν σαλού». Λίγο αργότερα ο Ευλόγιος εμπιστεύτηκε στον Ιωάννη το μυστικό του και του εξήγησε πώς κρυβόταν πίσω από τη σαλότητα. Καταλαβαίνοντας ότι το χάρισμά του φανερωνόταν πια σε όλους, έφυγε γρήγορα από το πλήθος και χάθηκε.

Έτσι επέστρεψε στην αφάνεια, κρατώντας την ταπείνωση ως πολύτιμο φύλακα της εσωτερικής του ζωής και προσευχής. Η προφητεία του σαλού επαληθεύτηκε σύντομα με τρόπο θαυμαστό, καθώς ο γεωργιανός στρατός πέτυχε λαμπρή νίκη στη μάχη του Μπασιάνι. Σε ευχαριστία για τη σωτηρία της πατρίδας, ο Ιωάννης ο Σαβτέλι συνέθεσε τους περίφημους «Ύμνους προς τη Θεοτόκο της Βαρτζίας», γεμάτους ευγνωμοσύνη και πίστη.

Σε αυτούς τους ύμνους αποδίδει τη νίκη όχι στη στρατιωτική δύναμη, αλλά στη μητρική σκέπη της Παναγίας πάνω από τον λαό της Γεωργίας. Ο ίδιος αναγνωρίζεται και ως ποιητής της ξακουστής ωδής με τον τίτλο «Αμπντούλ Μεσσία», που σημαίνει στα ελληνικά «δούλος του Χριστού». Η ωδή αυτή είναι αφιερωμένη στη βασίλισσα Ταμάρα και στον προστάτη της χώρας Νταβίντ τον Ανακαινιστή, με στίχους μεστούς θεολογίας.

Ο ποιητής αυτοαποκαλείται συχνά περιπλανώμενος και δούλος του Χριστού, δείχνοντας έτσι την ταπεινή του στάση. Με αναφορές στον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, μιλά για τις θείες και εκκλησιαστικές ιεραρχίες της δημιουργίας. Ο όσιος Ιωάννης έζησε ως βαθύ γήρας, αφιερωμένος στην προσευχή και στη μελέτη, και κοιμήθηκε ειρηνικά.

Αμέσως μετά την κοίμησή του η Εκκλησία τον κατέταξε στους αγίους της.