Shën Bojan, princi martir i bullgarëve

Një princ i bullgarëve preferoi të humbiste jetën e tij në vend që të flijonte për idhujt e fisit të tij. Pak para se të merrte goditjen fatale të shpatës, ai profetizoi me guxim mbizotërimin e besimit të krishterë në mbarë tokën bullgare. Është Shën Bojani, i njohur edhe si Enravota, djali i parëlindur i mbretit Omurtag, i cili sundoi bullgarët në fillim të shekullit të nëntë pas Krishtit. Edhe pse ishte djali i madh, pas vdekjes së të atit pushteti nuk i kaloi atij, por vëllait të tij të vogël, Malamirit. Në atë kohë populli bullgar ishte ende i zhytur në errësirën e idhujtarisë dhe krejtësisht injorant ndaj dritës së Ungjillit. Qysh në dekadat e para të shekullit të nëntë, kur mbretëroi Krummusi luftarak, të krishterët pësuan persekutim të ashpër brenda kufijve të shtetit bullgar. Persekutimet po bëheshin edhe më të ashpra në zonat që bullgarët kishin hequr nga territori bizantin. Në këtë klimë të rëndë, Princi Boyan e njohu ngadalë të vërtetën e krishterë. Ai i kërkoi vëllait të tij lirimin e të diturit të krishterë kanellë, i cili ishte burgosur nën mbretin paraardhës Obrit për refuzimin e pjesëmarrjes në sakrificat pagane. Mbreti Malamir pranoi kërkesën e vëllait të tij dhe ia dorëzoi Kinnamon si skllav brenda pallatit. Ai njeri i urtë dhe i ndritur shfrytëzoi rastin për t'i folur princit për besimin e Krishtit. Ai i shpjegoi atij me durim gabimet e idhujtarisë dhe domosdoshmërinë e besimit te Shpëtimtari për shpëtimin e shpirtit. Në fund të bisedës së tyre, Kinnamon i tha princit se pa Jisu Krishtin nuk ka dritë për mendjen dhe nuk ka jetë për shpirtin. Vetëm ai është mësuesi i njerëzve dhe shpëtimtari i vërtetë i botës. Me vdekjen e Tij në kryq Ai e pajtoi njeriun e rënë me Perëndinë Atë. Princi Boyan e kuptoi menjëherë të vërtetën e këtyre fjalëve dhe dëshironte me gjithë zemër të merrte pagëzimin e shenjtë. Princi i sapondritur ishte i mbushur me dashuri për lutjen, agjërimin dhe përkujtimin e vazhdueshëm të Zotit. Kur Malamir mori vesh për kthimin e vëllait në Krishtin, u zemërua dhe kërkoi që ai të hiqte dorë nga besimi i krishterë. Ai i kërkoi rreptë të kthehej menjëherë te perënditë dhe traditat e të parëve të tij. Princi Boyan qëndroi para vëllait të tij mbretit dhe u përgjigj me përbuzje. Ai deklaroi se i përçmonte idhujt e rremë dhe se respektonte vetëm Krishtin si Perëndinë e vërtetë të qiellit dhe të tokës. Ai më tej siguroi se askush dhe asgjë nuk mund ta ndajë atë nga dashuria e Zotit të tij. Malamir, duke dëgjuar këto fjalë të guximshme, u tërbua edhe më shumë dhe e dënoi me vdekje me prerje koke. Pak para se të merrte kurorën e martirizimit, princi i shenjtë iu drejtua të pranishmëve dhe profetizoi fuqishëm të ardhmen e atdheut të tij. Ai tha se besimi për të cilin po vdiste në atë kohë do të përhapej shumë shpejt në mbarë tokën bullgare. Më kot persekutorët besuan se do ta ndalonin me vdekjen e një njeriu. Pika e Kryqit të Shenjtë do të qëndronte kudo dhe do të ndriçonte çdo cep të vendit. Tempuj të pastër dhe të pastër do të ndërtoheshin për nder të Zotit të vërtetë të të krishterëve. Priftërinjtë dhe shenjtorët e nderuar do t'i shërbenin Atij me frikë dhe nderim. Idhujt dhe altarët e tyre të veçantë do të zhdukeshin plotësisht, sikur të mos kishin ekzistuar kurrë në historinë e popullit. Pastaj martiri i shenjtë iu drejtua personalisht vëllait të tij Malamir dhe i drejtoi atij një fjalë tjetër të rëndë. Ai i tha atij qartë se mizoria e tij nuk do të fitonte asgjë dhe se së shpejti do ta kapte vdekja. Kështu Shën Bojani ia dorëzoi shpirtin Zotit, i vrarë nga shpata e xhelatit, rreth vitit tetëqind e tridhjetë e tre pas Krishtit. Sipas dëshmisë së Theophylaktos, kryepeshkop i Ahridos, këto ishin pikërisht fjalët e fundit profetike të princit martir. Profecitë e tij për vëllain e tij ishin të parat që u verifikuan me saktësi brenda një periudhe të shkurtër kohe. Tre vjet pas martirizimit, mbreti Malamir vdiq papritur, duke mos lënë pasardhës pas tij. Në fron u ngjit vëllai i madh Presian, i cili sundoi bullgarët për disa dekada. Djali i Presianit, princi i devotshëm Boris, më vonë u pagëzua i krishterë me emrin Michael. Ai e udhëhoqi tërë popullin bullgar në krahët e Kishës Orthodhokse, rreth vitit tetëqind e gjashtëdhjetë e pesë pas Krishtit. Kështu profecia e dëshmorit të shenjtë Princ Bojan u përmbush në mënyrën më të shkëlqyer dhe Bullgaria u rilind shpirtërisht në dritën e Krishtit.