Ο Όσιος Λάζαρος του Μούρομ

Σε ένα έρημο νησί της λίμνης Ονέγκα, ένας Έλληνας μοναχός από την Κωνσταντινούπολη έφτασε να ζήσει εκατόν πέντε χρόνια ανάμεσα σε ειδωλολατρικά φύλα. Οι ντόπιοι έκαψαν το καλύβι του και τον κυνήγησαν για να τον σκοτώσουν, όμως εκείνος έμεινε εκεί και τους έφερε στον Χριστό. Ο Όσιος Λάζαρος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και πολύ νωρίς πήρε τον δρόμο της μοναχικής ζωής.

Έγινε μοναχός στη μονή του Υψηλού Όρους, κάτω από την πνευματική καθοδήγηση του Γέροντα Αθανασίου του Δισκότη, που είχε ιδρύσει πολλά μοναστήρια. Ύστερα από οκτώ χρόνια πέρασε στην υπακοή του επισκόπου Βασιλείου της Καισαρείας και έμεινε κοντά του ως έμπιστο πνευματικό του τέκνο. Το έτος χίλια τριακόσια σαράντα τρία, ο επίσκοπος Βασίλειος θέλησε να στηρίξει τη Ρωσική Εκκλησία και τον έστειλε στον Άγιο Βασίλειο, αρχιεπίσκοπο Νόβγκοροντ, μαζί με μοναχούς και δώρα.

Ο Λάζαρος ήταν φημισμένος αγιογράφος και κουβαλούσε μέσα του την παράδοση της Πόλης. Όταν τον συνάντησε ο ιεράρχης του Νόβγκοροντ, υποκλίθηκε ως τη γη μπροστά στον ξένο επισκέπτη του. Τον ευλόγησε να μείνει σε ένα μοναστήρι που είχε χτίσει ο ίδιος και να συνεχίσει το έργο του εκεί.

Για δέκα ολόκληρα χρόνια ο Λάζαρος υπηρέτησε πιστά τον Άγιο Βασίλειο του Νόβγκοροντ με αφοσίωση και υπακοή. Φιλοτέχνησε ένα αντίγραφο της εικόνας της Αγίας Σοφίας του Νόβγκοροντ για την επισκοπή της Καισαρείας. Συνέταξε ακόμη και μια αναλυτική περιγραφή των ναών και των μοναστηριών της πόλης, που αγάπησε σαν δεύτερη πατρίδα του.

Το έτος χίλια τριακόσια πενήντα δύο, όταν εκοιμήθη ο άγιος αρχιερέας, εκείνος ένδυσε το ιερό σώμα του και έχυσε πολλά δάκρυα. Λίγο πριν είχε λάβει επιστολές που του ανήγγειλαν και τον θάνατο του επισκόπου Βασιλείου της Καισαρείας. Η θλίψη του ήταν μεγάλη, γιατί έχασε μέσα σε σύντομο διάστημα και τους δύο πνευματικούς του οδηγούς.

Σκέφτηκε τότε σοβαρά να επιστρέψει στην πατρίδα του και να συνεχίσει εκεί τη μοναχική του ζωή. Όμως σε ένα όνειρο τού εμφανίστηκε ο ιεράρχης του Νόβγκοροντ και του έδωσε ξεκάθαρη εντολή. Του είπε να πορευθεί προς τον βορρά, προς τη θάλασσα, στο νησί Μούρομ της λίμνης Ονέγκα.

Σύντομα και ο πρώτος του οδηγός, ο επίσκοπος Βασίλειος της Καισαρείας, του φανέρωσε σε όραμα τον ίδιο τόπο. Του ζήτησε να ιδρύσει εκεί μοναστήρι. Εκείνη την εποχή οι κάτοικοι του Νόβγκοροντ έκαναν τις πρώτες προσπάθειες να φέρουν στον Χριστό τους λαούς της Λευκής Θάλασσας.

Ο Λάζαρος όμως δεν μπόρεσε αμέσως να φτάσει στο νησί, γιατί υπήρχαν σοβαρά εμπόδια. Ο ιδιοκτήτης του τόπου, ο έμπορος Ιωάννης από το Νόβγκοροντ, για πολύ καιρό δεν έδινε την άδειά του. Ο όσιος προσευχόταν με δάκρυα στην Παναγία και στον Τίμιο Πρόδρομο, και έκλαιγε πάνω στον τάφο του Αγίου Βασιλείου.

Τότε ο Άγιος Βασίλειος εμφανίστηκε στον έμπορο σε όνειρο και του ζήτησε να παραχωρήσει το νησί στον φίλο τους Λάζαρο. Η αντίσταση κάμφθηκε και ο όσιος έφτασε ολομόναχος στον ευλογημένο εκείνο τόπο. Έστησε έναν σταυρό, ένα μικρό καλύβι και ένα ταπεινό παρεκκλήσι ανάμεσα στα δέντρα.

Σύντομα οι ντόπιοι Λοπάροι και Τσουντ, που ζούσαν στο νησί, έμαθαν για τον ξένο μοναχό. Άρχισαν να τον βασανίζουν με κάθε τρόπο και να καταστρέφουν ό,τι έφτιαχνε. Έκαψαν το καλύβι του, τον χτύπησαν άγρια, τον κυνήγησαν έξω από το νησί και προσπάθησαν να τον σκοτώσουν.

Όμως ο Θεός και η Βασίλισσα των Ουρανών φύλαξαν αόρατα τον δούλο τους. Στον τόπο όπου είχε καεί το καλύβι του, η εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ξαναφανερώθηκε στον όσιο, ολόκληρη και άθικτη από τη φωτιά. Ήταν η ίδια εικόνα με την οποία τον είχαν ευλογήσει την ημέρα της κουράς του σε μοναχό.

Από εκείνη ακούστηκε φωνή που έλεγε ότι οι άπιστοι λαοί θα γίνουν πιστοί και θα υπάρξει μία Εκκλησία και μία ποίμνη του Χριστού. Η ίδια φωνή τού παρήγγειλε να θεμελιώσει στον τόπο εκείνο ναό προς τιμή της Κοιμήσεως. Μια άλλη φορά είδε το νησί να ευλογείται από μια μεγαλόπρεπη Γυναίκα, λαμπερή σαν χρυσάφι, και από φωτεινούς άνδρες που την προσκυνούσαν.

Σύντομα ο γεροντότερος των Λοπάρων ήρθε ταπεινά κοντά του και τον παρακάλεσε να θεραπεύσει ένα παιδί που γεννήθηκε τυφλό. Του υποσχέθηκε ότι, αν γίνει το θαύμα, θα φύγουν όλοι από το νησί. Ο όσιος κατάλαβε ότι ο γέροντας ήταν άγγελος Κυρίου και ευχαρίστησε τον Θεό.

Προσευχήθηκε, ράντισε το παιδί με αγιασμό και του χάρισε το φως του. Όσοι αντιστέκονταν έφυγαν, ενώ ο πατέρας του παιδιού έγινε αργότερα μοναχός και βαπτίστηκαν όλα του τα παιδιά. Από εκείνη τη στιγμή άρχισαν να καταφθάνουν άνθρωποι κοντά του από μακρινούς τόπους, ζητώντας τον λόγο του.

Ο όσιος τους βάπτιζε στο όνομα της Αγίας Τριάδας και όσους ποθούσαν τη μοναχική ζωή τους έκειρε μοναχούς. Ήρθαν κοντά του μέχρι και συμπατριώτες του από την Κωνσταντινούπολη, οι όσιοι Ελεάζαρος, Ευμένιος και Ναζάριος. Αυτοί έγιναν αργότερα οι ιδρυτές της Μονής του Τιμίου Προδρόμου στην περιοχή του Ολονέτς.

Σε επίσκεψή του στο Νόβγκοροντ, ο όσιος έλαβε από τον επίσκοπο Μωυσή την ευλογία για το νέο μοναστήρι. Πήρε ακόμη αντιμήνσιο και ιερά σκεύη απαραίτητα για τη λατρευτική ζωή της αδελφότητας. Έχτισε εκεί τον πρώτο ναό όλης της παράκτιας περιοχής προς τιμή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Δίπλα ύψωσε και ναό προς τιμή της Αναστάσεως του Λαζάρου, αναμνηστικό του ίδιου του αγίου ονόματός του. Πρόσθεσε επίσης έναν ξύλινο ναό αφιερωμένο στον Τίμιο Πρόδρομο μαζί με τράπεζα για τους αδελφούς. Η μονή της Κοιμήσεως στο Μούρομ μεγάλωνε χρόνο με τον χρόνο, καθώς ο όσιος εργαζόταν ακούραστα ως την έσχατη γεροντική του ηλικία.

Ο χρόνος του τέλους του φανερώθηκε στον όσιο μέσα από όραμα του πιστού προστάτη του, του Αγίου Βασιλείου του Νόβγκοροντ. Διάλεξε για διάδοχό του έναν άξιο μαθητή, τον αγιορείτη Γέροντα Θεοδόσιο, που είχε έρθει από το Άγιο Όρος. Αφού κοινώνησε τα Άχραντα και Ζωοποιά Μυστήρια και ευλόγησε όλους τους αδελφούς και τους πιστούς, παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.

Εκοιμήθη στις οκτώ Μαρτίου του έτους χίλια τριακόσια ενενήντα ένα, σε ηλικία εκατόν πέντε χρόνων. Τον έθαψαν με τιμές σε ένα παρεκκλήσι δίπλα στον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που ο ίδιος είχε χτίσει. Τον βίο του οσίου τον κατέγραψε αργότερα ο Γέροντας Θεοδόσιος, καθώς τα είχε ακούσει από το ίδιο το στόμα του πατέρα.

Κατά τον δέκατο πέμπτο αιώνα, ο μακάριος Αθανάσιος ανέλαβε τα καθήκοντα του ηγουμένου της ίδιας μονής. Είχε γίνει φημισμένος για την αυστηρή ασκητική του ζωή και έλαμψε με την αγιότητά του ανάμεσα στους αδελφούς. Τα ιερά λείψανά του τιμώνται σε ένα παρεκκλήσι δίπλα στον ναό του Αγίου Λαζάρου, εκεί όπου είχαν τοποθετήσει και τα λείψανα του ιδίου του ιδρυτή.

Δίπλα στη λάρνακα του οσίου Αθανασίου φυλάσσονται και οι βαριές αλυσίδες που εκείνος φορούσε ως άσκηση.