Η Α΄ και Β΄ Εύρεση της Τιμίας Κεφαλής του Προδρόμου

Η Ηρωδιάδα τρύπησε με βελόνα τη γλώσσα του Προδρόμου που ήλεγχε την παρανομία της και έθαψε την κεφαλή κρυφά μέσα στο ίδιο της το παλάτι. Φοβόταν μήπως αναστηθεί ο Πρόδρομος και ξαναρχίσει τους ελέγχους, γι' αυτό δεν επέτρεψε να ταφεί η κεφαλή μαζί με το ιερό σώμα. Οι μαθητές του Ιωάννη πήραν νύχτα κρυφά το λείψανο και το έθαψαν με ευλάβεια στη Σεβάστεια της Σαμάρειας.

Την τιμία κεφαλή την παρέλαβε η Ιωάννα, η γυναίκα του Χουζά, επιτρόπου του Ηρώδη, την οποία αναφέρει ο ευαγγελιστής Λουκάς στο ιερό κείμενο. Πονώντας βαθιά για τον φόνο του μεγάλου προφήτη, τοποθέτησε με ευλάβεια την κεφαλή σε πήλινο αγγείο και την έθαψε στο όρος των Ελαιών. Έτσι παρέμεινε το ιερό αυτό λείψανο κρυμμένο μέσα στα σπλάχνα της γης για πολλά χρόνια.

Όταν ο Ηρώδης άκουσε για τα θαύματα του Χριστού, ταράχθηκε και νόμιζε πως ο Ιωάννης είχε αναστηθεί από τους νεκρούς. Έλεγε στους οικείους του πως αυτός είναι ο Ιωάννης, στον οποίο ο ίδιος είχε προστάξει την αποτομή της κεφαλής. Έτσι έμεινε ο τάφος της τιμίας κάρας άγνωστος στους πιστούς για πολύ καιρό.

Έπειτα από πολλά χρόνια, ένας επιφανής άρχοντας με το όνομα Ιννοκέντιος πίστεψε στον Χριστό και εγκατέλειψε τον κόσμο. Πήγε στα Ιεροσόλυμα και αγόρασε στο όρος των Ελαιών το χωράφι που κάποτε ανήκε στον Ηρώδη. Έκτισε εκεί κελί και έγινε μοναχός, ζώντας με αυστηρή άσκηση και φυλάσσοντας τις εντολές του Χριστού.

Θέλοντας να ανεγείρει μικρή πέτρινη εκκλησία, άρχισε να σκάβει τα θεμέλια του ναού. Με θεϊκή οικονομία βρήκε εκεί κρυμμένο μέσα στη γη το πήλινο αγγείο με την τιμία κεφαλή του Προδρόμου. Από τα σημεία της χάριτος και τα πολλά θαύματα κατάλαβε ποιανού ήταν το ιερό αυτό λείψανο.

Το φύλαξε με βαθύτατη ευλάβεια κοντά του και το τιμούσε καθημερινά με προσευχές και θυμίαμα. Όταν όμως πλήθυνε η ασέβεια και οι ειδωλολάτρες έστηναν παντού βωμούς, φοβήθηκε για την τύχη του θησαυρού. Πριν την κοίμησή του έκρυψε ξανά την κεφαλή μέσα στη γη, στο ίδιο μέρος όπου βρισκόταν το κελί και η εκκλησία του.

Με τον καιρό η εκκλησία ερήμωσε και κατέρρευσε, ώστε κανείς πια δεν γνώριζε πού φυλασσόταν η αγία κεφαλή. Όταν ανέβηκε στον θρόνο ο μέγας βασιλιάς Κωνσταντίνος, φώτισε όλη τη χώρα με το άγιο βάπτισμα και ανέδειξε ξανά τα ιεροσολυμίτικα προσκυνήματα. Η μητέρα του, η αγία Ελένη, καθάρισε και ανακαίνισε όλους τους ιερούς τόπους με μεγάλη ευλάβεια.

Δύο μοναχοί από την Ανατολή ξεκίνησαν τότε για τα Ιεροσόλυμα, για να προσκυνήσουν τον Τίμιο Σταυρό και τον ζωηφόρο Τάφο. Όταν έφτασαν στους αγίους τόπους, ο Πρόδρομος φανερώθηκε στον ύπνο σε έναν από αυτούς και του αποκάλυψε το μέρος όπου ήταν κρυμμένη η αγία κεφαλή. Ο μοναχός διηγήθηκε το όραμα στον σύντροφό του, εκείνος όμως δεν πίστεψε και τον προέτρεψε να μην το λάβει σοβαρά.

Τη δεύτερη νύχτα ο Βαπτιστής εμφανίστηκε ξεχωριστά και στους δύο και τους είπε αυστηρά τα εξής. Αφήστε την απιστία και την οκνηρία σας και πραγματοποιήστε αμέσως αυτό που σας αποκαλύφθηκε από τον ίδιο. Εκείνοι ξύπνησαν, διηγήθηκαν ο ένας στον άλλο τα οράματα και έσπευσαν στον τόπο που τους υποδείχθηκε από ψηλά.

Έσκαψαν με συγκίνηση και βρήκαν τον ανεκτίμητο θησαυρό, την αγία κεφαλή του Προδρόμου του Χριστού. Έβαλαν λοιπόν την τιμία κάρα σε σακούλι από καμηλόμαλλο και ξεκίνησαν τον δρόμο της επιστροφής χαρούμενοι. Στον δρόμο συνάντησαν έναν φτωχό κεραμοποιό από την Έμεσα, που είχε αφήσει την πατρίδα και τη γυναίκα του εξαιτίας της φτώχειας.

Οι μοναχοί τον πήραν συνοδοιπόρο και του έδωσαν να μεταφέρει το σακούλι με το ιερό λείψανο. Εκείνος βάδιζε ήσυχα, χωρίς να γνωρίζει τίποτε για τον πολύτιμο θησαυρό που κρατούσε στα χέρια του. Ξαφνικά φανερώθηκε σε αυτόν ο Πρόδρομος και του παρήγγειλε να φύγει μακριά από τους αμελείς συντρόφους του.

Ο κεραμοποιός υπάκουσε αμέσως, έφυγε κρυφά και επέστρεψε στη γυναίκα του στην Έμεσα. Ο Κύριος ευλόγησε πλούσια το σπίτι του εξαιτίας της τιμίας κεφαλής και του χάρισε μεγάλη ευημερία. Ο ευλαβής άνθρωπος όμως δεν υπερηφανεύτηκε από τον πλούτο, αλλά μοίραζε γενναιόδωρα ελεημοσύνες στους φτωχούς.

Καθημερινά θυμίαζε μπροστά στην αγία κάρα και άναβε λαμπάδες με βαθύτατη ευλάβεια. Πριν την κοίμησή του τοποθέτησε την κεφαλή σε αγγείο νερού και την παρέδωσε στην αδελφή του. Της ζήτησε να φυλάει τον θησαυρό με ευλάβεια και να τον παραδώσει κάποτε σε άνθρωπο θεοφοβούμενο.

Πέρασε πολύς καιρός και η τιμία κεφαλή μεταβιβαζόταν από χέρι σε χέρι μεταξύ ευσεβών χριστιανών. Τελικά έφτασε στα χέρια κάποιου ιερομονάχου με το όνομα Ευστάθιος, που ασκήτευε σε σπήλαιο κοντά στην Έμεσα. Ο άνθρωπος αυτός όμως ήταν κρυφά μολυσμένος από την αίρεση του Αρείου και δεν είχε φόβο Θεού.

Οι ασθενείς που έρχονταν σε αυτόν θεραπεύονταν από τη θαυματουργική χάρη της κρυμμένης κεφαλής του Προδρόμου. Ο αιρετικός όμως απέδιδε δόλια στον εαυτό του και στην αίρεσή του τις θαυμαστές αυτές θεραπείες. Με τον τρόπο αυτό παρέσυρε πολλούς αφελείς ανθρώπους στην πλάνη του Αρείου.

Όταν αποκαλύφθηκε η κακοδοξία του, οι ορθόδοξοι κάτοικοι της Έμεσας τον έδιωξαν με αγανάκτηση. Πριν φύγει όμως πρόλαβε κρυφά να θάψει βαθιά μέσα στο σπήλαιο το αγγείο με την αγία κεφαλή. Έλπιζε πως κάποτε θα γύριζε για να πάρει ξανά τον θησαυρό και να συνεχίσει την απάτη του.

Ο Θεός όμως δεν επέτρεψε να εκπληρωθούν τα πονηρά σχέδια του αιρετικού εκείνου. Στο σπήλαιο εγκαταστάθηκαν ευλαβείς μοναχοί και αργότερα ιδρύθηκε εκεί ομώνυμο μοναστήρι. Έτσι παρέμεινε η αγία κάρα κρυμμένη μέσα στα σπλάχνα της γης για πολλά ακόμη χρόνια.

Στα χρόνια του βασιλιά Μαρκιανού και επί επισκόπου Εμέσης του φημισμένου Ουρανίου, αναδείχθηκε ηγούμενος της μονής ένας ενάρετος άνδρας με το όνομα Μάρκελλος. Σε αυτόν φανερώθηκε επανειλημμένα ο Πρόδρομος, του έδειξε στοργή και του χάρισε σε όραμα αγγείο γεμάτο μέλι. Σε άλλη νύχτα κάποιο χέρι τον χτύπησε τρεις φορές και ακούστηκε φωνή να του παραγγέλλει το εξής.

Σήκω και ακολούθησε το αστέρι που θα προπορεύεται και σκάψε εκεί όπου θα σταματήσει. Ο Μάρκελλος σηκώθηκε με φόβο και είδε πραγματικά μπροστά στην πόρτα του να λάμπει ένα αστέρι. Το ακολούθησε με ευλάβεια και εισήλθε μέσα στο σπήλαιο της μονής.

Όταν έφτασε στον τόπο όπου βρισκόταν η κεφαλή, το αστέρι έγινε άφαντο και ο όσιος προσευχήθηκε με δάκρυα. Άναψε κερί, θυμίασε και άρχισε να σκάβει με πολλή προσευχή και πόθο. Κάτω από πλάκα μαρμάρου βρήκε το ιερό αγγείο και ασπάστηκε με συγκίνηση τον ανεκτίμητο θησαυρό.

Ο επίσκοπος Ουράνιος μετέφερε αμέσως την κάρα μέσα στον κεντρικό ναό της Έμεσας. Από τότε ανέβλυσε από εκείνη πλήθος ευλογιών και θαυμαστών δωρεών για όλη την πόλη. Η τιμία αυτή κεφαλή παρέμεινε για πολύ καιρό στην Έμεσα και σκορπούσε ιάσεις σε κάθε άνθρωπο που προσέτρεχε με πίστη.

Μάλιστα ανέβλυζε ευωδιαστό μύρο, με το οποίο οι ιερείς σταυρωτά έχριαν τους πιστούς. Η οσία Ματρώνα ήρθε από το μοναστήρι της με τις αδελφές για να προσκυνήσει το ιερό λείψανο. Πήρε ποσότητα από το άγιο μύρο και θεράπευσε μάλιστα έναν εκ γενετής τυφλό που είχε προστρέξει με πίστη κοντά της.

Αργότερα η αγία κάρα μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη και τοποθετήθηκε σε λαμπρό ναό στον τόπο που λεγόταν Έβδομον. Στα χρόνια όμως της εικονομαχίας, ευλαβείς χριστιανοί την πήραν κρυφά και τη μετέφεραν στα Κόμανα του Πόντου. Εκεί την έκρυψαν ξανά μέσα στη γη μέσα σε ασημένιο αγγείο, για να σωθεί από τους αιρετικούς.

Έτσι η αγία κεφαλή έμεινε κρυμμένη μέχρι τα χρόνια του Μιχαήλ του Τρίτου και της μητέρας του Θεοδώρας, που αναστήλωσε την Ορθοδοξία. Πατριάρχης τότε ήταν ο άγιος Ιγνάτιος, που με θεϊκή αποκάλυψη βρήκε ξανά τον πολύτιμο θησαυρό. Η αγία κάρα μεταφέρθηκε με τιμές στη βασιλεύουσα τον ένατο αιώνα και κατατέθηκε με λαμπρή τελετή.

Από αυτή τη μετακομιδή έχει οριστεί και η σημερινή εορτή του Προδρόμου.