Ο Όσιος Γεννάδιος της Κοστρόμα και η προφητεία για τη βασίλισσα

Όταν ο νεαρός μοναχός ευλόγησε ένα μικρό κορίτσι στη Μόσχα, του είπε πως θα γινόταν βασίλισσα ολόκληρης της Ρωσίας, και η προφητεία επαληθεύτηκε με την Αναστασία, πρώτη σύζυγο του Ιωάννη του Τρομερού. Ο ίδιος άγιος, πριν αφιερωθεί στον Θεό, ήταν παιδί πλούσιας αρχοντικής οικογένειας στη Λιθουανία, όμως άφησε τα πάντα και έφυγε φορώντας κουρέλια ζητιάνου. Το κοσμικό του όνομα ήταν Γρηγόριος και οι γονείς του, ο άρχοντας Ιωάννης και η Ελένη, τον ανέθρεψαν με ευσέβεια και αγάπη προς την Εκκλησία.

Από μικρός ο Γρηγόριος αγαπούσε υπερβολικά τον ναό και παρακολουθούσε όλες τις ακολουθίες χωρίς διακοπή. Οι γονείς του τον μάλωναν και του έλεγαν πως ντροπιάζονταν μπροστά στους ανθρώπους με τη συνεχή του παρουσία στο ιερό. Εκείνος όμως απαντούσε πως δεν ήθελε παιδικά παιχνίδια ούτε κοσμικές συντροφιές με τους συνομηλίκους του.

Έλεγε στους γονείς του πως το Άγιο Πνεύμα οδηγεί κάθε άνθρωπο στον δρόμο της αλήθειας και της σωτηρίας. Μέσα του είχε γεννηθεί η σκέψη να φύγει στη ρωσική γη και να βρει κάποια άγια μονή για να ζήσει εκεί την υπόλοιπη ζωή του. Σε κατάλληλη στιγμή ο νέος έφυγε κρυφά από το πατρικό σπίτι αναζητώντας τη μοναχική ζωή.

Πέρασε λιθουανικές πόλεις, χωριά και έρημους τόπους σαν ξένος και προσκυνητής, υπομένοντας πολλούς κινδύνους από κακοποιούς ανθρώπους στον δρόμο. Με τη σκέπη του Θεού έφτασε στη Μόσχα, όπου περιδιάβηκε τους ναούς και προσκύνησε τα λείψανα των αγίων θαυματουργών της πόλης. Εκεί συνάντησε έναν θεοφοβούμενο νέο, τον Θεόδωρο, ο οποίος επίσης αναζητούσε τη μοναχική κουρά και την αφιέρωση στον Χριστό.

Μαζί ξεκίνησαν για το Μεγάλο Νόβγκοροντ και κατόπιν έφτασαν στον ποταμό Σβιρ, στην έρημο του οσίου Αλεξάνδρου. Ζήτησαν από τον άγιο γέροντα να τους ντύσει το μοναχικό σχήμα και να τους δεχθεί κοντά του. Ο όσιος Αλέξανδρος όμως προφήτευσε στον Θεόδωρο πως θα παρέμενε στον κόσμο και θα έκανε οικογένεια.

Στον Γρηγόριο είπε πως θα γινόταν ποιμένας λογικών προβάτων και διδάσκαλος πλήθους μοναχών. Τον έστειλε στον όσιο Κορνήλιο του Κομέλσκι, στο δάσος κοντά στη Βολογκντά, για να μάθει την προσευχή και τη μοναχική τάξη. Πέρασαν δεκατέσσερις ημέρες κοντά του και πήραν την ευλογία του γέροντα να συνεχίσουν τον δρόμο τους.

Στην έρημο του Κορνηλίου ο Γρηγόριος εκάρη μοναχός με το όνομα Γεννάδιος. Ο όσιος Κορνήλιος του παρέθεσε τον λόγο του Ευαγγελίου για όσους εγκαταλείπουν τα πάντα χάριν του Χριστού και κληρονομούν αιώνια ζωή. Του παρήγγειλε να αποκτήσει υπομονή, αγάπη, ταπείνωση και αδιάλειπτη προσευχή, κοινή και κελιωτική.

Ο Γεννάδιος εργαζόταν με ζήλο στο μαγειρείο, στον φούρνο και σε όλες τις βαριές διακονίες της μονής, ξεπερνώντας κάθε κόπο. Μερικοί αδελφοί δυσανασχετούσαν με τους έντονους αγώνες του και τον κατέκριναν, όμως ο γέροντας τον στήριζε με πατρική στοργή. Όταν η ταραχή μέσα στη μονή αυξήθηκε, ο όσιος Κορνήλιος πήρε μαζί του τον Γεννάδιο και έφυγαν στα δάση της Κοστρόμας, στη λίμνη Σούρα.

Εκεί τους υποδέχθηκαν με χαρά οι βασιλικοί χωρικοί που είχαν τα μελίσσια τους κοντά. Οι δύο ασκητές έχτισαν κελί, καλλιεργούσαν τη γη, έκοβαν ξύλα και άνοιξαν τέσσερις λίμνες με τα ίδια τους τα χέρια. Όταν ο μέγας πρίγκιπας Βασίλειος πέρασε από τη μονή του Κορνηλίου ζητώντας τον γέροντα για παιδικές ευχές, λυπήθηκε για την αναχώρησή του.

Έστειλε αμέσως ανθρώπους να τον παρακαλέσουν να επιστρέψει στην παλαιά του αδελφότητα και στους αρχικούς του κόπους. Ο όσιος Κορνήλιος υποτάχθηκε στο θέλημα του ηγεμόνα, αλλά πρώτα ευλόγησε τον μαθητή του να μείνει στη νέα έρημο. Του παρήγγειλε να ανεγείρει εκεί ναό στο όνομα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού.

Ο Γεννάδιος εκτέλεσε με προθυμία την εντολή, στόλισε τον ναό με εικόνες και βιβλία και ανήγειρε αργότερα δεύτερο χειμερινό ναό προς τιμήν του αγίου Σεργίου του Ραντονέζ. Παρά την ηγουμενία του, εξακολουθούσε να εργάζεται ως ταπεινός μαθητής, έκοβε ξύλα, τα κουβαλούσε τη νύχτα στους ώμους του και τα μοίραζε στα κελιά. Έπλενε τα τρίχινα ρούχα των αδελφών, ζύμωνε πρόσφορα και έφτιαχνε κεριά με τα ίδια του τα χέρια.

Φορούσε επίσης βαριές αλυσίδες και σιδερένιους σταυρούς για να δαμάσει τη σάρκα του. Μια φορά τον επισκέφθηκε ο πρίγκιπας Βόρις Παλέτσκι, ο οποίος υπέφερε από βαριά αρρώστια και ζητούσε προσευχή. Ο όσιος τον υποδέχθηκε με τιμή και του παρέδωσε το ραβδί του, οπότε ο πρίγκιπας θεραπεύτηκε αμέσως.

Ένας ιερέας όμως, ο Βασίλειος, χλεύασε την ευλογία του γέροντα και πέταξε το ραβδί στον ποταμό Κοστρόμα. Λίγο αργότερα βρήκε τη γυναίκα του νεκρή και ο ίδιος έπεσε σε φοβερή αρρώστια. Ο ιερέας μετανόησε πικρά, έτρεξε στη μονή του Σωτήρος και ζήτησε από τον όσιο να τον δεχθεί στην αδελφότητα.

Ο Γεννάδιος τον ευλόγησε με τα λόγια του Χριστού, πως δεν διώχνει όποιον έρχεται κοντά του με συντριβή. Τον έκειρε μοναχό με το όνομα Βαρλαάμ και αργότερα εκείνος έγινε ηγούμενος στη μονή της Θεοφανείας της Κοστρόμας. Στη συνέχεια ο όσιος επισκέφθηκε στη Μόσχα την αρχόντισσα Ιουλιανή, σύζυγο του Ρωμανού Ζαχάριν, η οποία τον υποδέχθηκε με τιμή και αγάπη.

Ζήτησε από τον άγιο να ευλογήσει τα παιδιά της, τον Δανιήλ, τον Νικήτα και τη μικρή Αναστασία. Όταν ο γέροντας ευλόγησε το κορίτσι, προφήτευσε πως θα γινόταν ευσεβής βασίλισσα και ευλογημένη κυρία ολόκληρης της Ρωσίας. Η προφητεία εκπληρώθηκε, γιατί η Αναστασία Ρωμανόβνα έγινε η πρώτη σύζυγος του τσάρου Ιωάννη του Τρομερού.

Εκείνη τιμούσε τη μονή της Μεταμορφώσεως και έστελνε στον όσιο εικόνες, άμφια και πολύτιμα ιερά σκεύη. Ο όσιος Γεννάδιος εκοιμήθη ειρηνικά την εικοστή τρίτη Ιανουαρίου, το έτος χίλια πεντακόσια εξήντα πέντε. Άφησε γραπτή διαθήκη στους μαθητές του να φυλάσσουν τον μοναχικό κανόνα, να εργάζονται αόκνως και να αναζητούν πάντοτε το φως αποφεύγοντας το σκοτάδι.