Ο Άγιος Παυλίνος ο Ελεήμων, Επίσκοπος Νώλης

Παρέδωσε τον εαυτό του ως δούλο στους Βανδάλους, για να ελευθερώσει τον μονάκριβο γιο μιας φτωχής χήρας από τη μακρινή Αφρική. Από Ρωμαίος συγκλητικός και κυβερνήτης της Καμπανίας, έφτασε να σκάβει τον κήπο ενός βάρβαρου πρίγκιπα, ντυμένος με ρούχα σκλάβου. Καταγόταν από αριστοκρατική και πλούσια οικογένεια της Ακουιτανίας, από τα μέρη του Μπορντό της σημερινής Γαλλίας.

Η ανατροφή και η μόρφωσή του τον ανέδειξαν νέο ακόμη σε υψηλά αξιώματα της αυτοκρατορίας. Σε ηλικία είκοσι ετών έγινε συγκλητικός στη Ρώμη, αργότερα ύπατος και τέλος κυβερνήτης της περιοχής της Καμπανίας στην Ιταλία. Ζούσε με φόβο Θεού, μέσα σε όλη τη λαμπρότητα του κόσμου, χωρίς να δένεται με τα πλούτη και τη δόξα του.

Σύζυγός του ήταν η ευσεβής Ταρασία, που τον συνόδευε στην αρετή και στην προσευχή. Σε ηλικία είκοσι πέντε ετών, ο Παυλίνος και η γυναίκα του βαπτίστηκαν χριστιανοί και άλλαξαν εντελώς τον τρόπο της ζωής τους. Πούλησαν τα μεγάλα κτήματά τους και μοίρασαν τα χρήματα στους φτωχούς, υπομένοντας με χαρά τους χλευασμούς συγγενών, φίλων και υπηρετών της προηγούμενης ζωής τους.

Επειδή το ζευγάρι δεν είχε δικά του παιδιά, υιοθέτησε ορφανά φτωχόπαιδα και τα ανέθρεψε με αγάπη και φόβο Θεού, σαν να ήταν δικά του σπλάχνα. Πρόκοβαν καθημερινά σε κάθε αρετή, μοίραζαν πλούσια ελεημοσύνη και τελικά θέλησαν οι ίδιοι να γίνουν φτωχοί για χάρη του Χριστού. Έζησαν σε εκούσια πτώχεια, στηριγμένοι μόνο στην πρόνοια του Θεού και στην αγάπη Του.

Μια ημέρα ήρθε στο σπίτι τους ένας ζητιάνος και ζητούσε λίγο φαγητό για να επιβιώσει. Στο σπίτι δεν είχε μείνει τίποτε άλλο, παρά ένα μικρό κομμάτι ψωμί για τη δική τους τροφή. Ο μακάριος Παυλίνος είπε στη σύζυγό του να δώσει και αυτό το τελευταίο ψωμί στον φτωχό αδελφό.

Εκείνη δίστασε και κράτησε το ψωμί, σκεπτόμενη τη δική τους ανάγκη μέσα στη φτώχεια τους. Την ίδια ώρα έφτασε μηνυτής από έναν πλούσιο φίλο, ο οποίος ανήγγειλε ναυάγιο πλοίου γεμάτου τρόφιμα στη θάλασσα. Τότε ο άγιος μίλησε με πραότητα στη σύζυγό του και της έδειξε πόσο η φιλαργυρία και η μικρή πίστη φέρνουν ζημία στους ανθρώπους.

Από τότε εκείνη δεν δίστασε ποτέ ξανά να δώσει στον αδελφό που ζητούσε βοήθεια. Αναζητώντας τόπο για ησυχία και προσευχή, ο Παυλίνος έφτασε με τη σύζυγό του στην ισπανική πόλη Βαρκελώνη, μακριά από τους θορύβους του κόσμου. Εκεί έζησε ασκητικά, μέσα σε νηστείες, αγρυπνίες και μελέτη των θείων Γραφών, με ταπείνωση και κρυφή πολιτεία.

Η φήμη του όμως απλώθηκε γρήγορα στις γύρω πόλεις και στις εκκλησίες της εποχής. Κατά το τριακοσιοστό ενενηκοστό τρίτο έτος από τη γέννηση του Χριστού, οι πιστοί τον παρακάλεσαν θερμά και τον χειροτόνησαν πρεσβύτερο, παρά τη δική του αντίσταση. Σε μικρό χρονικό διάστημα έφυγε από την Ισπανία και πήγε στην ιταλική πόλη Νώλη, κοντά στον τάφο της αγίας μάρτυρος Φηλικιτάτης.

Εργαζόταν στον Κύριο με κρυφό τρόπο, αλλά η αρετή του δεν μπορούσε πια να μείνει κρυμμένη από τους ανθρώπους. Οι κάτοικοι της Νώλης τον εξέλεξαν επίσκοπό τους και τον ανέβασαν στον θρόνο της Εκκλησίας, σχεδόν με τη βία. Δέχτηκε την αρχιερωσύνη με δάκρυα ταπείνωσης και την υπηρέτησε ως πιστός και φρόνιμος οικονόμος του Κυρίου.

Φρόντιζε τους φτωχούς και τους ορφανούς, έντυνε τους γυμνούς, εξαγόραζε αιχμαλώτους και οδηγούσε αμαρτωλούς σε ειλικρινή μετάνοια. Στα χρόνια εκείνα, με παραχώρηση Θεού, οι Βάνδαλοι εισέβαλαν στην Ιταλία και κατέκτησαν μεγάλα τμήματα της χώρας με σκληρότητα. Έφτασαν και στην επαρχία Καμπανία, λεηλάτησαν την περιοχή της Νώλης και πήραν πλήθος αιχμαλώτων στην αφρικανική γη.

Ο επίσκοπος Παυλίνος έδωσε ολόκληρο τον θησαυρό της Εκκλησίας για την εξαγορά των αιχμαλώτων και την τροφή των πτωχών της επαρχίας του. Όταν τα χρήματα τελείωσαν, ήρθε κοντά του μια φτωχή χήρα, με δάκρυα και βαθύ πόνο στην ψυχή. Της είχαν αιχμαλωτίσει τον μονάκριβο γιο, ο οποίος βρισκόταν στην Αφρική, στο σπίτι του γαμπρού του βασιλιά Ρίγα των Βανδάλων.

Ο άγιος δεν είχε πια τίποτε να της δώσει, παρά μόνο τον ίδιο τον εαυτό του και τη ζωή του. Της είπε να τον πάρει εκείνη μαζί της και να τον προσφέρει ως δούλο, για να ελευθερώσει τον γιο της. Η γυναίκα στην αρχή νόμισε πως ο επίσκοπος ειρωνευόταν τον πόνο της και τη φτώχεια της.

Με σοφά λόγια όμως ο άγιος την έπεισε να δεχτεί την προσφορά του, και ξεκίνησαν μαζί για τη μακρινή Αφρική. Μπροστά στον γαμπρό του βασιλιά, η χήρα έπεσε στα γόνατα και ζητούσε πίσω τον γιο της με κλάματα και ικεσίες. Ο βάρβαρος πρίγκιπας αρχικά δεν θέλησε ούτε να ακούσει το αίτημά της, μέσα στην υπερηφάνεια του αξιώματός του.

Όταν όμως η χήρα έδειξε τον Παυλίνο και τον πρόσφερε ως αντάλλαγμα, ο πρίγκιπας ρώτησε τον άγνωστο δούλο τι τέχνη γνωρίζει. Ο άγιος απάντησε ταπεινά πως δεν γνωρίζει καμία τέχνη, παρά μόνο να καλλιεργεί κήπους με προσοχή και αγάπη. Εκείνος χάρηκε, γιατί χρειαζόταν ακριβώς έναν τέτοιον άνθρωπο, και άφησε τον νέο να γυρίσει με τη μητέρα του.

Ο Παυλίνος έμεινε εκεί ως κηπουρός και εργαζόταν με ζήλο, χωρίς να αποκαλύπτει σε κανέναν το αληθινό του αξίωμα. Ο κύριός του ερχόταν συχνά στον κήπο και συζητούσε μαζί του, καθώς θαύμαζε τη σύνεση και τη βαθιά γνώση του ταπεινού δούλου. Μια ημέρα ο άγιος του προφήτεψε ότι ο πεθερός του, βασιλιάς Ρίγας, θα πεθάνει σύντομα ξαφνικά, και τον προέτρεψε να μη λείψει από το παλάτι.

Ο πρίγκιπας θαύμασε και έσπευσε να το πει στον βασιλιά. Ο βασιλιάς ζήτησε να δει τον άγνωστο κηπουρό, και ο γαμπρός του τον έστειλε στο παλάτι με λαχανικά για το βασιλικό τραπέζι. Μόλις ο Ρίγας τον αντίκρισε, ταράχτηκε ολόκληρος και διηγήθηκε στον γαμπρό του ένα όνειρο που έβλεπε εκείνη τη νύχτα.

Είδε άρχοντες καθισμένους σε θρόνους, οι οποίοι έβγαζαν δίκαιη απόφαση εναντίον του και του αφαιρούσαν τη βασιλική εξουσία. Ανάμεσά τους βρισκόταν και αυτός ο φαινομενικά απλός κηπουρός, σε μεγάλο και τιμημένο εκκλησιαστικό αξίωμα. Ο γαμπρός του πήρε ιδιαιτέρως τον άγιο και τον ρώτησε εξορκίζοντάς τον ποιος ήταν αληθινά μέσα στην πατρίδα του.

Ο Παυλίνος ταράχτηκε, δεν θέλησε όμως να ψευσθεί, και ομολόγησε ότι ήταν επίσκοπος της Νώλης. Ο πρίγκιπας τρόμαξε, ζήτησε ταπεινά συγγνώμη και του υποσχέθηκε να εκπληρώσει ό,τι του ζητήσει. Ο άγιος ζήτησε μόνο μία χάρη, την απελευθέρωση όλων των αιχμαλώτων της Καμπανίας.

Πράγματι, βρέθηκαν όλοι οι χριστιανοί σκλάβοι της επαρχίας του και επέστρεψαν μαζί με τον ποιμένα τους στην πατρίδα. Σε λίγες ημέρες ο βασιλιάς Ρίγας πέθανε ξαφνικά, όπως είχε προφητεύσει ο άγιος. Ο άγιος Παυλίνος, αφού παρέδωσε τον ίδιο τον εαυτό του ως δούλο, ελευθέρωσε πολλούς συνανθρώπους του από τη σκλαβιά των Βανδάλων.

Μιμήθηκε έτσι τον Κύριο Ιησού Χριστό, που πήρε μορφή δούλου και λύτρωσε το ανθρώπινο γένος από τη δουλεία του διαβόλου. Μετά την επιστροφή του στη Νώλη, ποίμανε για πολλά χρόνια ακόμη το λογικό του ποίμνιο με αυταπάρνηση και αγάπη. Ως καλός ποιμένας έθετε καθημερινά την ψυχή του υπέρ των προβάτων, χωρίς να λυπάται τον εαυτό του ούτε τις δυνάμεις του.

Φρόντιζε τους πτωχούς αδελφούς με συμπόνια και αγωνιζόταν να ανακουφίσει κάθε πληγωμένη και πονεμένη ψυχή της επαρχίας του. Έκτισε ναούς προς δόξαν του Θεού και άφησε επίσης πλούσιο συγγραφικό έργο γεμάτο ευσέβεια. Σώζονται μέχρι σήμερα τριάντα δύο ποιήματά του και πενήντα μία επιστολές με βαθιά πνευματικά νοήματα και ηθικές διδαχές.

Κοιμήθηκε εν Κυρίω σε ηλικία εβδομήντα οκτώ ετών, στις είκοσι δύο Ιουνίου του τετρακοσιοστού τριακοστού πρώτου έτους από τη γέννηση του Χριστού. Τα ιερά λείψανά του φυλάσσονται στη Ρώμη, στον ναό του αγίου αποστόλου Βαρθολομαίου, και ευωδιάζουν τους πιστούς προσκυνητές.