Η Έκτη Οικουμενική Σύνοδος και η Καταδίκη του Μονοθελητισμού

Ένας Θρακιώτης μοναχός, ο Πολυχρόνιος, τόλμησε να υποσχεθεί δημόσια ανάσταση νεκρού για να αποδείξει την ορθότητα των μονοθελητών, όμως ντροπιάστηκε μπροστά σε όλο τον λαό. Η Έκτη Οικουμενική Σύνοδος συγκεντρώθηκε για να αντιμετωπίσει μια αίρεση που προσπαθούσε να συμβιβάσει τη μονοφυσιτική διδασκαλία με την ορθόδοξη πίστη της Εκκλησίας. Οι μονοθελήτες δέχονταν δύο φύσεις στον Ιησού Χριστό, όπως ακριβώς και οι ορθόδοξοι πατέρες της παραδόσεως.

Παράλληλα όμως αναγνώριζαν στο πρόσωπο του Κυρίου μία μόνο θέληση, τη θεϊκή, ακολουθώντας έτσι τη γραμμή των μονοφυσιτών. Η διδασκαλία αυτή ξεσήκωσε μεγάλες ταραχές μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας του εβδόμου αιώνα. Από την ορθόδοξη πλευρά εμφανίστηκαν θαρραλέοι υπερασπιστές της αλήθειας, οι οποίοι αντιστάθηκαν ανοιχτά στη νέα πλάνη.

Έβλεπαν καθαρά ότι ο μονοθελητισμός δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ένας συγκαλυμμένος μονοφυσιτισμός με νέο ένδυμα. Οι αυτοκρατορικές διαταγές που εκδόθηκαν τότε αναγνώριζαν φανερά στον Χριστό μία μόνο θέληση. Ταυτόχρονα όμως, για να σταματήσουν οι ταραχές, απαγόρευαν αυστηρά κάθε συζήτηση γύρω από το επίμαχο ζήτημα.

Οι παραβάτες απειλούνταν με σκληρή πολιτική δίωξη και ποινές από την κρατική εξουσία. Οι διαταγές αυτές, αντί να φέρουν ηρεμία, πύρωσαν ακόμη περισσότερο τα πνεύματα και προκάλεσαν εντονότερη αναταραχή στις κατά τόπους Εκκλησίες. Πολλοί από τους γενναίους υπερασπιστές της ορθοδοξίας οδηγήθηκαν στο μαρτύριο για την πίστη τους στις δύο θελήσεις του Χριστού.

Οι ανατολικοί πατέρες και οι εκπρόσωποι των Εκκλησιών διχάστηκαν, καθώς ανάμεσά τους υπήρχαν αρκετοί που ασπάζονταν τον μονοθελητισμό. Η Εκκλησία της Δύσης όμως δήλωσε ανοιχτά την αντίθεσή της προς την αίρεση και στάθηκε σταθερός υπερασπιστής της ορθόδοξης διδασκαλίας. Αυτή ακριβώς η κατάσταση οδήγησε τελικά τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο τον Πωγωνάτο στη σύγκληση Οικουμενικής Συνόδου.

Πριν προχωρήσει στη μεγάλη αυτή ενέργεια, ο αυτοκράτορας ήρθε σε προηγούμενη συνεννόηση με τον θρόνο της Ρώμης. Η Σύνοδος άνοιξε τις εργασίες της στην Κωνσταντινούπολη το έτος εξακόσια ογδόντα μετά Χριστόν, σε μια στιγμή κρίσιμη. Στις συνεδριάσεις της παρέστησαν εκατόν εβδομήντα θεοφόροι πατέρες από διάφορα μέρη της ανατολικής και της δυτικής χριστιανοσύνης.

Ανάμεσά τους βρίσκονταν αυτοπροσώπως δύο ανατολικοί πατριάρχες, ο Γεώργιος ο Κωνσταντινουπόλεως και ο Μακάριος ο Αντιοχείας. Και οι δύο αυτοί πατριάρχες ακολουθούσαν τότε τη μονοθελητική διδασκαλία και υποστήριζαν με θέρμη τις θέσεις της αιρέσεως. Ο πάπας της Ρώμης Αγάθων δεν παρευρέθηκε αυτοπροσώπως, αλλά απέστειλε δικούς του εκπροσώπους και τοποτηρητές στις εργασίες.

Ο ίδιος ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Πωγωνάτος παρακολουθούσε αυτοπροσώπως τις εργασίες της Συνόδου, η οποία διήρκεσε σχεδόν έναν ολόκληρο χρόνο. Η εμμονή των μονοθελητών έφτασε σε τέτοιο βαθμό φανατισμού και παραφροσύνης ώστε καταντούσε επικίνδυνη για την εκκλησιαστική ειρήνη. Τότε ήταν που ο Θρακιώτης μοναχός Πολυχρόνιος προσφέρθηκε μπροστά στους πατέρες να αναστήσει νεκρό προς απόδειξη της αιρέσεως.

Όταν όμως του δόθηκε η άδεια να επιχειρήσει το θαύμα δημόσια ενώπιον του λαού, υπέστη φοβερή και ολοκληρωτική ντροπή. Ύστερα από πολλές και σφοδρές αντιπαραθέσεις, η Σύνοδος αποφάσισε να αναγνωρίσει δύο θελήσεις στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Οι δύο θελήσεις, η θεϊκή και η ανθρώπινη, αντιστοιχούν στις δύο φύσεις του Κυρίου σύμφωνα με την ορθόδοξη πίστη.

Ο Γεώργιος, πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, ομολόγησε με ταπείνωση την πλάνη του και έγινε ξανά δεκτός στην κοινωνία της Εκκλησίας. Ο Μακάριος όμως της Αντιοχείας παρέμεινε πεισματικά προσκολλημένος στις θέσεις της μονοθελητικής αιρέσεως. Έτσι παραδόθηκε στο ανάθεμα μαζί με όλους τους προηγούμενους μονοθελήτες που είχαν διαστρεβλώσει την αλήθεια της πίστεως.

Οι εργασίες της Συνόδου άρχισαν την έβδομη Νοεμβρίου του έτους εξακόσια ογδόντα μετά Χριστόν. Ολοκληρώθηκαν δε επισήμως τη δέκατη έκτη Σεπτεμβρίου του επομένου έτους εξακόσια ογδόντα ένα.