Όσιος Αχιλλάς, το άνθος της ερήμου

Ένας ερημίτης της Αιγύπτου έφτυσε κάποτε αίμα από το στόμα του, και αποκάλυψε πως ήταν ο σκληρός λόγος ενός αδελφού που τον είχε πληγώσει βαθιά. Ο ίδιος ασκητής μάλωσε άλλοτε αυστηρά τον Αββά Ησαΐα, επειδή έβρεξε το ξερό ψωμί του με λίγο νερό και αλάτι μέσα στον καύσωνα της ερήμου. Πρόκειται για τον Όσιο Αχιλλά, αναχωρητή της αιγυπτιακής Σκήτης κατά τον πέμπτο αιώνα μετά Χριστόν.

Έζησε με αυστηρή άσκηση και ησυχία, και κοιμήθηκε με ειρήνη μετά από μακρά πορεία αρετής και προσευχής. Η μνήμη του τιμάται στις δεκαεπτά Ιανουαρίου, και το όνομά του αναφέρεται μαζί με τον Όσιο Αμμούν στον Κανόνα του Σαββάτου της Τυρινής. Εκεί υμνούνται και οι δύο ως τα ευωδιαστά άνθη της απέραντης ερήμου.

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης διασώζει τα περιστατικά της ζωής του μέσα από τον Ευεργετινό, και μας μεταφέρει τη φλόγα της αρχαίας ασκητικής παράδοσης. Μέσα από δύο μικρά στιγμιότυπα φανερώνεται όλο το ήθος αυτού του αναχωρητή, που ζύμωσε τη ζωή του με σιωπή, με νηστεία και με ταπεινή υπομονή απέναντι στους ανθρώπινους πειρασμούς. Κάποια μέρα ο Αββάς Αχιλλάς επισκέφθηκε τον Αββά Ησαΐα στο κελί του και τον βρήκε να τρώει κρυφά κάτι μέσα σε ένα μικρό πήλινο σκεύος.

Ο Ησαΐας ντράπηκε και έκρυψε το σκεύος πίσω από το ψάθινο ζεμπίλι που έπλεκε, για να μη σκανδαλίσει τον επισκέπτη του. Ο Αχιλλάς όμως κατάλαβε τι συνέβαινε και τον ρώτησε με ευθύτητα τι ακριβώς έτρωγε εκείνη την ώρα. Ο Ησαΐας απάντησε με συντριβή πως έκοβε φοινικόφυλλα κάτω από τον φλογερό ήλιο της ερήμου.

Έβαλε στο στόμα του λίγο ξερό ψωμί, αλλά ο λαιμός του είχε στεγνώσει από τη ζέστη και δεν μπορούσε να καταπιεί. Αναγκάστηκε λοιπόν να προσθέσει λίγο νερό και αλάτι, μόνο και μόνο για να βρέξει το ψωμί και να καταφέρει να φάει. Τότε ο Αχιλλάς φώναξε τους άλλους πατέρες της Σκήτης και είπε με αυστηρό ύφος τα ακόλουθα λόγια.

Ελάτε να δείτε τον Ησαΐα, που τρώει σαλτσωμένο ψωμί εδώ μέσα στη Σκήτη της ερήμου. Αν θέλετε να γεύεστε τέτοιες λιχουδιές, σηκωθείτε καλύτερα να πάτε στην Αίγυπτο των ανθρώπων. Ένα άλλο περιστατικό φανερώνει ακόμη βαθύτερα τον αγώνα του Αββά Αχιλλά απέναντι στους εσωτερικούς λογισμούς.

Κάποτε ένας γέροντας ασκητής πήγε να τον επισκεφθεί στο ερημικό κελί του και τον αντίκρισε να φτύνει αίμα από το στόμα του. Ανήσυχος ο γέροντας ρώτησε αμέσως τι ακριβώς του συμβαίνει εκείνη την ώρα. Ο Αχιλλάς στην αρχή δεν θέλησε να μιλήσει, αλλά τελικά αποκάλυψε με ταπείνωση το βαθύτερο μυστικό της καρδιάς του.

Ένας αδελφός, του είπε, του πέταξε κάποτε έναν σκληρό λόγο, που τον λύπησε πολύ μέσα στην ψυχή του. Πάλεψε όμως με όλη του τη δύναμη να μη φανερώσει σε κανέναν αυτή την πικρή λύπη. Παρακαλούσε επίμονα τον Θεό να σηκώσει από μέσα του την ανάμνηση εκείνου του βαρύ λόγου.

Έτσι ο λόγος του αδελφού μεταβλήθηκε σε αληθινό αίμα μέσα στο στόμα του ασκητή. Τη στιγμή που το έφτυσε, βρήκε ξανά ανάπαυση και ειρήνη στην καρδιά του. Ξέχασε εντελώς τη λύπη που τον βασάνιζε, και επανήλθε στη συνηθισμένη γαλήνη της προσευχής του μέσα στην έρημο.

Η μορφή του Οσίου Αχιλλά συμπυκνώνει ολόκληρο το πνεύμα της αιγυπτιακής Σκήτης κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Οι ερημίτες εκείνοι ζούσαν με ελάχιστη τροφή, με σκληρή χειρωνακτική εργασία και με αδιάλειπτη προσευχή μέσα στη σιωπή. Έπλεκαν ψάθες και ζεμπίλια από φοινικόφυλλα, ώστε να εξασφαλίζουν το πενιχρό τους ψωμί χωρίς να εξαρτώνται από τους ανθρώπους του κόσμου.

Η εγκράτεια δεν ήταν για αυτούς απλή τυπική νηστεία, αλλά συνολικός τρόπος ύπαρξης και βαθιά εσωτερική ελευθερία απέναντι σε κάθε επιθυμία. Ο Αχιλλάς στάθηκε αυστηρός φύλακας αυτής της ασκητικής ακρίβειας, και δεν δίστασε να ελέγξει ακόμη και έναν συνασκητή για μια σταγόνα νερού στο ψωμί. Παράλληλα όμως υπήρξε ήρωας του εσωτερικού αγώνα, εκείνου που γίνεται μέσα στα κρυφά βάθη της καρδιάς.

Δεν άφησε ποτέ τη μνησικακία να φωλιάσει μέσα του, ούτε επέτρεψε στη λύπη να γίνει δηλητήριο για την ψυχή του. Προτίμησε να ματώσει σιωπηλά, παρά να βλάψει τον αδελφό του με έναν πικρό λόγο. Γι’ αυτό και η Εκκλησία τον ψάλλει αιώνια ως άνθος ευωδιαστό της αγίας ερήμου της Αιγύπτου.