Ο Παύλος ο Θηβαίος και η συνάντηση με τον Μέγα Αντώνιο

Ένας κόρακας του έφερνε κάθε μέρα μισό ψωμί επί εβδομήντα ολόκληρα χρόνια μέσα στην έρημο της Θηβαΐδας. Όταν τον επισκέφθηκε ο Μέγας Αντώνιος, ο ίδιος κόρακας έφερε ακέραιο ψωμί, για να φάνε μαζί οι δύο μεγάλοι ασκητές του Θεού. Ο Παύλος γεννήθηκε στην Κάτω Θηβαΐδα της Αιγύπτου από εύπορη χριστιανική οικογένεια και έμεινε ορφανός σε νεαρή ηλικία.

Κληρονόμησε μεγάλη περιουσία μαζί με την αδελφή του, αλλά ο γαμπρός του τον φθόνησε και θέλησε να αρπάξει το μερίδιό του. Στα χρόνια του αυτοκράτορα Δεκίου ξέσπασε φοβερός διωγμός εναντίον των χριστιανών σε κάθε γωνιά της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο γαμπρός του ετοίμαζε σχέδιο να τον παραδώσει στους ειδωλολάτρες διώκτες ως χριστιανό, ώστε να οικειοποιηθεί ολόκληρη την οικογενειακή κληρονομιά.

Ο νεαρός Παύλος, γεμάτος φόβο μπροστά στην προδοσία και τα μαρτύρια, αποφάσισε να εγκαταλείψει τα πάντα και να φύγει. Πήρε τον δρόμο προς την έρημο, χωρίς συνοδό και χωρίς εφόδια, εμπιστευόμενος μόνο τη βοήθεια του Θεού. Περπάτησε ολόκληρες ημέρες μέσα στις άγριες ερημιές, ώσπου έφτασε στους πρόποδες ενός βουνού, όπου ανακάλυψε μια απόκρυφη σπηλιά.

Εκεί άρχισε μια ζωή σιωπής, νηστείας και αδιάλειπτης προσευχής, μακριά από κάθε ανθρώπινο μάτι και θόρυβο. Η σπηλιά αυτή είχε χρησιμεύσει παλαιότερα ως κρυψώνα για ανθρώπους που παραχάραζαν νομίσματα και βρισκόταν σε σημείο που δύσκολα μπορούσε να εντοπίσει κανείς. Δίπλα της φύτρωνε μια πλατύφυλλη φοινικιά, η οποία χάριζε γλυκούς καρπούς και απλόχερη σκιά στον ασκητή.

Κοντά ανέβλυζε επίσης ένα καθαρό πηγάδι με δροσερό και ευχάριστο νερό, που του εξασφάλιζε την απαραίτητη ζωή. Ο Παύλος αναγνώρισε σε αυτό το ταπεινό μέρος έναν μικρό παράδεισο, δοσμένο από την πρόνοια του ίδιου του Θεού. Έφτιαξε ο ίδιος τα ρούχα του πλέκοντας φύλλα φοινικιάς και τρεφόταν με χουρμάδες από τον καρπό του δέντρου.

Έμεινε εκεί ενενήντα ένα ολόκληρα χρόνια, χωρίς να μιλήσει σε κανέναν άνθρωπο, χωρίς να δει πρόσωπο και χωρίς να ακούσει φωνή. Όλη η ζωή του ήταν μια διαρκής προσευχή, μια αδιάκοπη συνομιλία με τον Θεό μέσα στη βαθιά ησυχία της ερήμου. Δεν ίδρυσε μοναστήρι, δεν είχε μαθητές και δεν άφησε γραπτό λόγο για κανέναν επόμενο.

Η σιωπή του όμως έγινε φωνή που έφτασε ως τον ουρανό και προετοίμασε χιλιάδες ψυχές για τον μοναχικό δρόμο. Έτσι θεωρείται δικαίως ο πρώτος ερημίτης της Εκκλησίας μας, ο θεμελιωτής της μοναχικής ζωής στην έρημο. Όταν ο Μέγας Αντώνιος ήταν ήδη ογδόντα ετών μέσα στην έρημο της Αιγύπτου, του ήρθε ο λογισμός πως κανείς δεν είχε ζήσει πιο τέλεια από αυτόν.

Τη νύχτα όμως άκουσε φωνή αγγέλου που του φανέρωσε την ύπαρξη ενός άλλου δούλου του Θεού, ασυγκρίτως ανώτερου. Ο γέροντας πήρε αμέσως το ραβδί του και ξεκίνησε αναζητώντας τον άγνωστο ερημίτη με βαθιά εμπιστοσύνη στη θεία πρόνοια. Στον δρόμο συνάντησε άγρια θηρία που έστελνε ο διάβολος, αλλά εκείνα μπροστά στο σημείο του Σταυρού γίνονταν αδύναμα και ήμερα.

Μάλιστα του έδειχναν την κατεύθυνση που έπρεπε να ακολουθήσει, για να βρει τον κρυμμένο εκλεκτό του Θεού. Μια λύκαινα τον οδήγησε τελικά μπροστά στην απόκρημνη σπηλιά του οσίου Παύλου του Θηβαίου. Ο Αντώνιος χτύπησε επίμονα την πόρτα, ικετεύοντας με δάκρυα και πολλές παρακλήσεις να γίνει δεκτός μέσα.

Με μεγάλη δυσκολία κατάφερε να πείσει τον πραγματικά ταπεινό ασκητή να του ανοίξει την κλειστή είσοδο της σπηλιάς. Οι δύο πατέρες αντάλλαξαν φίλημα αγάπης, ασπάστηκαν ο ένας τον άλλον και δοξολόγησαν τον Θεό. Ο Κύριος είχε αποκαλύψει στον καθένα το όνομα του άλλου, ώστε η συνάντησή τους να φανερωθεί ως θαυμαστή απάντηση της θείας πρόνοιας.

Ο Παύλος, που είχε ενενήντα χρόνια να μιλήσει με άνθρωπο, ρώτησε τον επισκέπτη του πώς πορεύεται ο κόσμος έξω από την έρημο. Ήθελε να μάθει αν υπάρχουν ακόμη ειδωλολάτρες και αν συνεχίζονται οι σκληροί διωγμοί εναντίον των πιστών χριστιανών. Καθώς συνομιλούσαν, ένας κόρακας πέταξε πάνω από τα κεφάλια τους και άφησε στα πόδια τους ολόκληρο φρέσκο ψωμί.

Τότε ο Παύλος είπε στον Αντώνιο πως εδώ και εβδομήντα χρόνια ο Θεός του στέλνει καθημερινά μισό μόνο ψωμί. Σήμερα όμως, για χάρη της επίσκεψης του γέροντα, ο Κύριος διπλασίασε το θαυμαστό δώρο και προσφορά Του. Έφαγαν μαζί από το ουράνιο εκείνο φαγητό, ήπιαν από την καθαρή πηγή και πέρασαν όλη τη νύχτα σε προσευχή.

Όταν χάραξε η ημέρα, ο Παύλος φανέρωσε στον Αντώνιο πως πλησίαζε η ώρα της τελευταίας του αναχώρησης. Του ζήτησε να επιστρέψει στο μοναστήρι του και να φέρει τον μανδύα που του είχε χαρίσει ο άγιος Αθανάσιος της Αλεξανδρείας. Ο γέροντας Αντώνιος, αν και ενενήντα χρονών, βρήκε δύναμη νέου ανθρώπου και έκανε όλη τη διαδρομή μέσα σε μία μόνο ημέρα.

Τον έκαιγε ο πόθος να ξαναδεί τον Παύλο, με φόβο πως ίσως δεν θα τον προλάβαινε ζωντανό. Την επόμενη μέρα, ενώ βάδιζε ακόμη μέσα στην έρημο, ο Αντώνιος είδε την ψυχή του οσίου Παύλου να ανεβαίνει στον ουρανό. Την περιστοίχιζαν χοροί αγγέλων, προφητών και αποστόλων, ενώ έλαμπε περισσότερο από τον ήλιο μέσα στο φως.

Έπεσε στη γη, ράντισε με άμμο το κεφάλι του και φώναξε με βαθιά οδύνη και άφατο πόνο. «Παύλε, γιατί με αφήνεις; Τόσο αργά σε γνώρισα, και τόσο γρήγορα φεύγεις από κοντά μου», αναφώνησε με δάκρυα.

Έτρεξε αμέσως ως τη σπηλιά και βρήκε τον όσιο γονατιστό, με τα χέρια υψωμένα προς τον ουρανό σε στάση προσευχής. Νόμισε στην αρχή πως ζούσε ακόμη και προσευχήθηκε μαζί του, μέχρι που κατάλαβε πως ο γέροντας είχε ήδη παραδώσει την ψυχή του. Τον τύλιξε με τον μανδύα του μεγάλου ομολογητή της Ορθοδοξίας και έψαλε τους ύμνους της κηδείας με βαθιά κατάνυξη.

Τότε εμφανίστηκαν δύο λιοντάρια σταλμένα από τη θεία πρόνοια και άνοιξαν με τα νύχια τους έναν λάκκο. Ο Αντώνιος ενταφίασε με ευλάβεια το σώμα του πρώτου ερημίτη, που είχε φτάσει τα εκατόν δεκατρία χρόνια. Πήρε μαζί του τον χιτώνα από φύλλα φοινικιάς και τον φορούσε μόνο τις μεγάλες εορτές του Πάσχα και της Πεντηκοστής.