Ο Άγιος Ιάκωβος ο θαυματουργός της Νισίβεως

Με την προσευχή του ένα σύννεφο κουνουπιών διέλυσε τον περσικό στρατό του Σαπώρ και έσωσε ολόκληρη την πόλη της Νισίβεως. Στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο στάθηκε ανάμεσα στους μεγάλους Πατέρες και στήριξε με δύναμη την Ορθοδοξία απέναντι στον Άρειο. Ο Άγιος Ιάκωβος γεννήθηκε στη Νίσιβη της Μεσοποταμίας, σε μια περιοχή που άλλοτε ανήκε στους Ρωμαίους και άλλοτε στους Πέρσες.

Από νεαρή ηλικία αγάπησε την ησυχία και ανέβηκε στις ψηλές κορυφές των γύρω βουνών για να ζήσει ως ερημίτης. Άνοιξη, καλοκαίρι και φθινόπωρο έμενε στα δάση κάτω από τον ανοιχτό ουρανό, χωρίς καμία ανθρώπινη παρηγοριά. Τον χειμώνα κατέφευγε σε μια σπηλιά, για να προστατευθεί από το δριμύ ψύχος της περιοχής.

Τρεφόταν μόνο με άγρια χόρτα και ρίζες, χωρίς ποτέ να μαγειρεύει ή να ανάβει φωτιά για άνεση. Φορούσε ένα απλό χιτώνι από δέρμα κατσικιού και αρνιόταν κάθε μαλακή και πολυτελή ενδυμασία. Καθώς νέκρωνε με σκληρή άσκηση το σώμα, έτρεφε αδιάκοπα την ψυχή με νοερά προσευχή και μελέτη.

Έτσι ο νους του έγινε καθρέφτης του Αγίου Πνεύματος και δοχείο της θείας Χάριτος. Η αδιάλειπτη προσευχή του έφερε μεγάλη παρρησία ενώπιον του Θεού και πλούσιο χάρισμα προοράσεως και θαυμάτων. Κάποτε, καθώς περνούσε από έναν ποταμό, είδε κοπέλες να πλένουν ρούχα με ασέμνη στάση και χωρίς ντροπή μπροστά στον ασκητή.

Λυπήθηκε για την αναίδειά τους και θέλησε να διδάξει σωφροσύνη με ένα σημείο της θείας δυνάμεως. Με τον λόγο του στέρεψε αμέσως η πηγή και ο ποταμός, ενώ τα μαύρα μαλλιά των κοριτσιών άσπρισαν ξαφνικά. Όταν οι κάτοικοι έτρεξαν και τον παρακάλεσαν, ο άγιος προσευχήθηκε και η πηγή ξανάδωσε άφθονο νερό στον λαό.

Τις κοπέλες όμως τις άφησε με τα λευκά μαλλιά, ώστε να θυμούνται την δύναμη του Θεού και να μάθουν την ντροπή. Άλλοτε πάλι είδε έναν Πέρση δικαστή να καταδικάζει άδικα έναν αθώο άνθρωπο μέσα στη σύναξη. Με τον λόγο του διέλυσε σε σκόνη έναν μεγάλο βράχο που βρισκόταν εκεί κοντά, για να φοβηθεί ο κριτής.

Ο δικαστής ταράχτηκε από το θαύμα, μετάνιωσε ειλικρινά και άλλαξε αμέσως την απόφαση σε δίκαιη κρίση. Η φήμη του οσίου απλώθηκε γρήγορα σε όλη την περιοχή και προκαλούσε σεβασμό σε πιστούς και ειδωλολάτρες. Στα χρόνια του διωγμού του Μαξιμιανού ο όσιος Ιάκωβος δοξάστηκε με γενναία ομολογία της πίστεως στον Χριστό.

Οι κάτοικοι της Νισίβεως, βλέποντας την αγιότητα και τα θαύματά του, τον εξέλεξαν επίσκοπό τους περίπου στα τριακόσια οκτώ μετά Χριστόν. Ο όσιος δέχτηκε με δυσκολία το αξίωμα και υποχώρησε μόνο μπροστά στις επίμονες παρακλήσεις του ποιμνίου. Παρότι κατέβηκε από την έρημο στον θόρυβο της πόλεως, δεν άλλαξε σε τίποτε την σκληρή άσκησή του.

Στη νηστεία, στις μετάνοιες και στο τραχύ ένδυμα πρόσθεσε τώρα και την έγνοια για τους φτωχούς και τους αδυνάτους. Φρόντιζε τις χήρες και τα ορφανά, υπεράσπιζε τους αδικημένους και στήριζε με αγάπη όσους κατέφευγαν σε αυτόν. Ίδρυσε επίσης δημόσια σχολή στη Νίσιβη και δίδασκε ο ίδιος τους νέους με ζήλο και σοφία.

Σε αυτήν τη σχολή έλαμψε αργότερα με τη διδασκαλία του και ο όσιος Εφραίμ ο Σύρος, μαθητής και διάδοχος του πνεύματός του. Με τον σεμνό βίο και την παιδεία του εντυπωσίαζε βαθιά τις καρδιές των ακροατών και τους οδηγούσε στην αρετή. Έτσι το ποίμνιό του στερεωνόταν στην πίστη και αυξανόταν αδιάκοπα στη γνώση του Θεού.

Όταν ο μέγας Κωνσταντίνος συγκάλεσε την πρώτη Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας, ο Ιάκωβος βρέθηκε ανάμεσα στους θεοφόρους Πατέρες. Έλαβε ενεργό μέρος στην υπεράσπιση της Ορθοδοξίας και στην καθαίρεση του Αρείου, ο οποίος δίδασκε πως ο Χριστός είναι κτίσμα. Λίγα χρόνια αργότερα, μετά την κοίμηση του Κωνσταντίνου, ο Πέρσης βασιλιάς Σαπώρ ήρθε με τεράστιο στρατό και πολιόρκησε τη Νίσιβη.

Φράγκωσε τον ποταμό που περνούσε μέσα από την πόλη, μάζεψε τα νερά και τα εξαπέλυσε με ορμή στα τείχη. Ένα μέρος της οχυρώσεως γκρεμίστηκε και τμήμα της πόλεως πλημμύρισε από τα θολά νερά της επιθέσεως. Μέσα σε μια νύχτα ο λαός, εμψυχωμένος από τον επίσκοπο, ανύψωσε ξανά τα τείχη με τη βοήθεια της προσευχής του.

Όταν ο άγιος ανέβηκε στις επάλξεις, παρακάλεσε τον Θεό να στείλει κουνούπια και μύγες εναντίον των εχθρών. Πυκνό σύννεφο εντόμων έπεσε αμέσως πάνω στους Πέρσες και τάραξε άλογα, ελέφαντες και πολεμιστές. Ο Σαπώρ είδε επίσης τον επίσκοπο να λάμπει σαν βασιλιάς πάνω στα τείχη της πόλεως.

Ντροπιασμένος και νικημένος, έλυσε την πολιορκία και επέστρεψε στη χώρα του χωρίς νίκη. Μετά τη θαυμαστή αυτή σωτηρία της Νισίβεως ο όσιος συνέχισε να ποιμαίνει με αγάπη και διάκριση το ποίμνιό του. Συνέταξε επίσης λόγο σε δεκαοκτώ κεφάλαια, ύστερα από αίτημα του αγίου Γρηγορίου της Μεγάλης Αρμενίας, ο οποίος του ζήτησε γραπτή διδασκαλία.

Σε αυτή τη διδαχή μίλησε για την πίστη, την αγάπη, τη νηστεία, την προσευχή και τον πνευματικό αγώνα κάθε πιστού. Αναφέρθηκε ακόμη στην ανάσταση των νεκρών, στα καθήκοντα των ποιμένων και στον Χριστό ως Υιό και Λόγο του Θεού. Ο λόγος του ξεχωρίζει για τη σαφήνεια, τη θερμότητα και την πειστική του δύναμη μέσα στις δύσκολες θεολογικές μάχες της εποχής.

Παρά τα μεγάλα έργα, ο όσιος παρέμεινε ταπεινός, αυστηρός με τον εαυτό του και γεμάτος συμπάθεια για τους πονεμένους ανθρώπους. Προχωρούσε καθημερινά στη θεωρία του Θεού και αύξανε στη γνώση των μυστηρίων της βασιλείας του. Έφτασε σε βαθύ γήρας, γεμάτος πνευματική δόξα και χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος.

Κοιμήθηκε ειρηνικά γύρω στα τριακόσια πενήντα μετά Χριστόν και πέρασε στη μακαρία αιωνιότητα. Όταν αργότερα η Νίσιβη παραδόθηκε στους Πέρσες, οι πιστοί πήραν μαζί τους τα τίμια λείψανα του προστάτη τους. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις δεκατρείς Ιανουαρίου και ξανά στις τριάντα μία Οκτωβρίου κάθε χρόνο.