Πριν γεννηθεί ο Χριστός από Παρθένο, μια γερόντισσα στείρα γέννησε αυτόν που θα προετοίμαζε τον δρόμο του Κυρίου. Ο Ζαχαρίας, ιερέας στον ναό της Ιερουσαλήμ, έχασε τη φωνή του επειδή αμφέβαλε στα λόγια του Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Εκείνη την ώρα θυμίαζε στο θυσιαστήριο και το πλήθος προσευχόταν έξω, περιμένοντας με ευλάβεια την ευλογία του.

Ο άγγελος στάθηκε στα δεξιά του θυμιατηρίου και του ανήγγειλε τη γέννηση ενός γιου με το όνομα Ιωάννης. Ο γέροντας ιερέας ζήτησε σημείο, γιατί η σύζυγός του Ελισάβετ ήταν στείρα και είχαν περάσει πια τα χρόνια της νεότητας. Το σημείο όμως έγινε παιδαγωγία και έχασε τη λαλιά του μέχρι την ημέρα της εκπλήρωσης.

Η Ελισάβετ συνέλαβε και έκρυβε για πέντε μήνες την εγκυμοσύνη της μέσα στην ταπείνωσή της. Όταν την επισκέφθηκε η Παρθένος Μαρία, που κυοφορούσε ήδη τον Σωτήρα, το βρέφος σκίρτησε μέσα στα σπλάχνα της μητέρας του. Η Ελισάβετ πληρώθηκε από Πνεύμα Άγιο και χαιρέτησε πρώτη την Παρθένο ως Μητέρα του Κυρίου της.

Έτσι, ένα θαύμα προετοίμαζε τον κόσμο για ένα ακόμη μεγαλύτερο και ανείπωτο θαύμα. Όταν συμπληρώθηκε ο καιρός, η Ελισάβετ γέννησε γιο και η χαρά πλημμύρισε όλη τη συγγένεια στη Χεβρών της ορεινής Ιουδαίας. Οι γείτονες και οι συγγενείς έτρεξαν να συγχαρούν τους ηλικιωμένους γονείς για το ανέλπιστο δώρο του Θεού.

Την όγδοη ημέρα, σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσέως, ήρθαν οι ιερείς για την περιτομή του βρέφους και τη δόση του ονόματος. Ήθελαν να ονομάσουν το παιδί Ζαχαρία, σαν τον πατέρα του, για να τιμήσουν τη συνέχεια του γένους. Η μητέρα όμως, φωτισμένη από το Πνεύμα το Άγιο, επέμεινε ότι το όνομα του παιδιού πρέπει να είναι Ιωάννης.

Οι παρόντες απόρησαν, γιατί κανείς στη συγγένεια δεν είχε ποτέ φέρει αυτό το όνομα. Με νοήματα ρώτησαν τον βουβό πατέρα πώς θέλει ο ίδιος να ονομαστεί ο νεογέννητος γιος του. Εκείνος ζήτησε ένα πινακίδιο και έγραψε με σταθερό χέρι τη φράση: Ιωάννης είναι το όνομά του.

Αμέσως λύθηκε η γλώσσα του και άρχισε να δοξολογεί τον Θεό με δυνατή φωνή. Όλοι όσοι άκουσαν αυτά τα γεγονότα έμειναν έκπληκτοι και διηγούνταν τα θαυμάσια στην ορεινή χώρα της Ιουδαίας. Ο Ζαχαρίας, πλημμυρισμένος από το Άγιο Πνεύμα, προφήτευσε με ύμνο μεγαλειώδη για τη σωτηρία του λαού του Ισραήλ.

Ο ύμνος αυτός θεωρήθηκε η τελευταία προφητεία της Παλαιάς και η πρώτη της Καινής Διαθήκης. Μίλησε για το παιδί του ως προφήτη του Υψίστου, που θα προετοιμάσει τις οδούς του ερχόμενου Κυρίου. Όταν γεννήθηκε ο Χριστός στη Βηθλεέμ και ήρθαν οι μάγοι από την ανατολή, ο Ηρώδης ταράχθηκε σφοδρά για τον νέο βασιλιά.

Διέταξε τη σφαγή των νηπίων και θυμήθηκε και τα θαυμαστά για τον γιο του Ζαχαρία στη Χεβρών. Η Ελισάβετ πήρε το βρέφος και έφυγε γρήγορα στα ψηλά βουνά της ερήμου, ζητώντας προστασία από τον Θεό. Όταν είδε τους στρατιώτες να πλησιάζουν, φώναξε προς τον βράχο να την δεχθεί μαζί με το παιδί της.

Το βουνό άνοιξε θαυμαστά και τους έκρυψε στα σπλάχνα του, ώστε οι διώκτες έφυγαν με άδεια χέρια. Έτσι το χέρι του Κυρίου σκέπασε τον μικρό προφήτη από το μαχαίρι του παράνομου βασιλιά. Ο Ηρώδης έστειλε τότε στρατιώτες στον ναό της Ιερουσαλήμ, όπου ο Ζαχαρίας εκτελούσε την ιερατική του διακονία με ευλάβεια.

Απαίτησαν να παραδώσει τον γιο του, αλλιώς θα τον σκότωναν μέσα στον ίδιο τον τόπο της λατρείας. Ο δίκαιος ιερέας απάντησε ότι δεν γνωρίζει πού βρίσκεται το παιδί, γιατί υπηρετεί τον Θεό του Ισραήλ. Οι στρατιώτες όρμησαν με μανία και τον φόνευσαν ανάμεσα στον ναό και στο θυσιαστήριο της προσφοράς.

Το αίμα του πότισε τα μάρμαρα και έμεινε εκεί ως μαρτυρία της αδικίας και της αιώνιας καταδίκης του τυράννου. Σαράντα ημέρες μετά τον θάνατο του πατέρα, η Ελισάβετ κοιμήθηκε ειρηνικά μέσα στη θαυμαστή σπηλιά της ερήμου. Από τότε άγγελος Κυρίου έτρεφε τον μικρό Ιωάννη μέχρι την ημέρα της φανέρωσής του στον λαό του Ισραήλ.

Στην έρημο μεγάλωνε ο πρόδρομος, φορώντας τρίχινο ένδυμα και τρώγοντας μέλι άγριο και ακρίδες. Η χάρη του Θεού τον δυνάμωνε για το μεγάλο έργο της προετοιμασίας των ψυχών στη μετάνοια. Όταν συμπληρώθηκε ο καιρός, ο Ιωάννης βγήκε δημόσια στις όχθες του Ιορδάνη και κήρυττε τη μετάνοια στους όχλους.

Η φωνή του αντηχούσε στην έρημο σαν σάλπιγγα και καλούσε τους ανθρώπους να ετοιμάσουν την οδό του Κυρίου. Βάπτιζε τα πλήθη που έτρεχαν κοντά του, προετοιμάζοντάς τα για το τέλειο βάπτισμα της Καινής Διαθήκης. Όταν ο ίδιος ο Χριστός κατέβηκε στα νερά του ποταμού, αποκαλύφθηκε η Αγία Τριάδα και ο Πατήρ μαρτύρησε τον Υιό του.

Ο Ιωάννης τον έδειξε ως αμνό του Θεού που σηκώνει την αμαρτία όλου του κόσμου με τη θυσία του. Αυτός ο μεγάλος προφήτης ελέγχει τον βασιλιά Ηρώδη για την παράνομη συμβίωση με την Ηρωδιάδα, τη γυναίκα του αδελφού του. Ο τύραννος τον έριξε στη φυλακή, αλλά φοβόταν τον λαό που τον τιμούσε ως άγιο άνθρωπο του Θεού.