Στη Ρώμη, ένας νεαρός ειδωλολάτρης από τις Συρακούσες άφησε την ελληνική φιλοσοφία και ζήτησε κρυφά να γίνει χριστιανός μέσα από φωτισμένο πρεσβύτερο. Στη βάπτισή του εμφανίστηκε άγγελος που κρατούσε το λευκό ένδυμα και του φανέρωσε πως είχε σταλεί από καιρό να τον στηρίξει στον αγώνα του. Ο νέος αυτός ονομαζόταν Βασσιανός και ο πατέρας του, ο Σέργιος, κυβερνούσε τη Σικελία με βαθιά προσήλωση στην ειδωλολατρική θρησκεία της εποχής.

Ο πατέρας τον είχε στείλει στη Ρώμη να σπουδάσει φιλοσοφία, ώστε αργότερα να αναλάβει την εξουσία και τη διοίκηση της πατρίδας του. Ο Βασσιανός όμως, μέσα στις σχολές της πόλης, άκουσε για το όνομα του Χριστού και η καρδιά του φλογίστηκε από πόθο για την αληθινή σοφία. Ο Κύριος φανέρωσε τρεις φορές σε όνειρο σε έναν ευλαβή πρεσβύτερο τη μυστική επιθυμία του νέου να βαπτιστεί.

Ο πρεσβύτερος γύρισε τις σχολές της Ρώμης και τελικά βρήκε τον Βασσιανό, που του εξήγησε με ταπείνωση την καταγωγή και τους πόθους του. Τον δέχτηκε σαν παιδί του, του δίδαξε τα μυστήρια της πίστης και τον προετοίμασε με αγάπη για το μυστήριο του αγίου βαπτίσματος. Από την κατήχηση κιόλας ο Βασσιανός σκλήρυνε τη ζωή του με νηστεία, αγρυπνία και διαρκή μελέτη των ιερών βιβλίων.

Από το λιγοστό φαγητό που του πρόσφεραν έπαιρνε μόνο το ένα τρίτο και τα υπόλοιπα τα μοίραζε με τα χέρια του στους φτωχούς της Ρώμης. Όταν ήρθε η ώρα του βαπτίσματος, ο νέος είδε μέσα στην κολυμβήθρα τον αγγελικό νέο που έλαμπε σαν τον ήλιο και κρατούσε το ένδυμα του νεοφώτιστου. Μετά την αναχώρηση του αγγέλου, το δωμάτιο γέμισε με ουράνια ευωδία και όλοι ένιωσαν πως βρίσκονταν μέσα στον ίδιο τον παράδεισο.

Οι υπηρέτες παραξενεύονταν με τη νηστεία και την αγρυπνία του και υποψιάστηκαν τη μυστική του στροφή. Μια νύχτα τον άκουσαν να προσεύχεται στον Τριαδικό Θεό και να ζητά τον δρόμο της δόξας των αγίων. Φωνή από τον ουρανό τον μακάρισε ως πιστό στρατιώτη του Χριστού και του ετοίμασε τόπο στη βασιλεία.

Έτσι βεβαιώθηκαν για την πίστη του και ένας ένας έφυγαν για τις Συρακούσες, μεταφέροντας στον πατέρα του τη βαριά για εκείνον είδηση. Ο Σέργιος λυπήθηκε πολύ και άρχισε να σκέφτεται πώς θα γύριζε τον γιο του πίσω στην ειδωλολατρία, με κολακείες ή με απειλές. Εκείνες τις μέρες ο Βασσιανός μπήκε νύχτα στον ναό του Ιωάννη του Θεολόγου και είδε σεβάσμιο άνδρα με λευκά μαλλιά, που τον προειδοποίησε.

Ο απόστολος του φανέρωσε ότι ο πατέρας του ετοίμαζε άλλους ανθρώπους να τον αρπάξουν και να εμποδίσουν τη σωτηρία της ψυχής του. Τον πρόσταξε να φύγει αμέσως μαζί με τον πιστό του δούλο και να κατευθυνθεί προς την πόλη της Ραβέννας. Ο Βασσιανός μοίρασε όλα τα υπάρχοντά του στους φτωχούς, πήρε την ευλογία του πνευματικού του Γορδιανού και έφυγε μέσα στη νύχτα.

Στον δρόμο συνάντησαν μια ελαφίνα με δύο μικρά, που τρομαγμένη ζητούσε καταφύγιο από τους κυνηγούς. Ο άγιος την κάλεσε στο όνομα του Χριστού και εκείνη πλησίασε ήμερα και γλείφτηκε στα πόδια του. Ένας σκληρός κυνηγός όρμησε για να την αρπάξει, όμως δαίμονας τον κατέλαβε και τον γκρέμισε στη γη ξεψυχισμένο.

Ο Βασσιανός προσευχήθηκε με δάκρυα, έδιωξε τον δαίμονα και ανέστησε τον άνθρωπο σώο και υγιή. Φτάνοντας στη Ραβέννα κατευθύνθηκε στον επίσκοπο Ούρσο, που ήταν συγγενής του και τον υποδέχτηκε με μεγάλη χαρά. Ο επίσκοπος τον εγκατέστησε σε ήσυχο τόπο έξω από την πόλη, κοντά στον ναό του ιερομάρτυρα Απολλιναρίου, πρώτου επισκόπου της Ραβέννας.

Εκεί ο Βασσιανός αφιερώθηκε ολόκληρος στη νηστεία, στην προσευχή και στη μελέτη, ώσπου ο Θεός τον δόξασε με χάρισμα θαυμάτων και θεραπειών. Στην ίδια εποχή ο κριτής της πόλης Βιθύμνιος συκοφαντήθηκε στον αυτοκράτορα Βαλεντινιανό και οδηγήθηκε δεμένος στον τόπο της εκτέλεσης. Καθώς γονάτιζε για τον αποκεφαλισμό, θυμήθηκε τον άγιο και τον κάλεσε με όλη του την καρδιά σε βοήθεια.

Ο πρώτος δήμιος ύψωσε το σπαθί, όμως αυτό τινάχτηκε με ορμή από τα χέρια του και έπεσε μακριά. Το ίδιο επαναλήφθηκε τρεις φορές, και στη συνέχεια έγινε και με τον δεύτερο δήμιο μπροστά στο έκπληκτο πλήθος. Ο άρχοντας τρομοκρατήθηκε, ειδοποίησε τον αυτοκράτορα και η απάντηση ήρθε γρήγορα με την πλήρη απαλλαγή του κατάδικου.

Από εκείνη τη μέρα η πόλη τιμούσε τον άγιο σαν άγγελο Θεού και κατέφευγε στις προσευχές του. Ο κλήρος και οι άρχοντες παρακάλεσαν τον επίσκοπο Ούρσο να χειροτονήσει τον Βασσιανό πρεσβύτερο, ώστε η αναίμακτη θυσία να προσφέρεται μέσα από τα δικά του χέρια. Ο άγιος δέχτηκε με συστολή και υπακοή, και υπηρέτησε ως ιερέας για αρκετά χρόνια με αγιότητα και αγάπη.

Στην Λαυδία της Λιγουρίας εκοιμήθη ο επίσκοπος της πόλης και ο λαός νήστεψε τρεις ημέρες, ζητώντας από τον Θεό άξιο ποιμένα. Ο πρεσβύτερος Κλήμης είδε σε όραμα φωτεινό άνδρα να του φανερώνει το όνομα του Βασσιανού, του ασκητή της Ραβέννας. Οι απεσταλμένοι έφτασαν στον άγιο, ο οποίος είχε ήδη ειδοποιηθεί από τον Θεό για τον ερχομό τους.

Στην είσοδο της Λαυδίας ένας παράλυτος και άλαλος πλησίασε με κόπο τον άγιο και φίλησε το δεξί του χέρι. Αμέσως δυνάμωσε το σώμα του, λύθηκε η γλώσσα του και άρχισε να δοξολογεί τον Θεό μπροστά σε όλους. Στην αρχιερατική του χειροτονία παραβρέθηκαν ο άγιος Αμβρόσιος Μεδιολάνων και ο συγγενής του Ούρσος Ραβέννης.

Η τελετή έγινε την πρώτη Ιανουαρίου και γέμισε με χαρά και θεϊκή ευλογία ολόκληρη την πόλη της Λαυδίας. Ο άγιος Βασσιανός ανέβηκε στον θρόνο και δίδασκε το ποίμνιό του με τον λόγο και κυρίως με το παράδειγμα της ενάρετης ζωής του. Με τον άγιο Αμβρόσιο διατηρούσε αδελφική αγάπη εν Αγίω Πνεύματι, που εκφραζόταν σε συνεχείς και θερμές επιστολές.

Στο ανατολικό προάστιο της πόλης οικοδόμησε μεγαλοπρεπή ναό στο όνομα των αγίων αποστόλων και κάλεσε τους επισκόπους για τα εγκαίνια. Καθώς οι αρχιερείς τελούσαν τη λειτουργία, δαιμονισμένη κόρη φώναξε με τη φωνή του δαίμονα και ομολόγησε την ήττα του μπροστά στους τρεις ιεράρχες. Με τη γονυκλισία και τη θερμή προσευχή τους ο δαίμονας έφυγε με κραυγή, και η κόρη παραδόθηκε υγιής στους γονείς της.

Μια άλλη φορά, την εποχή του θερισμού, νεαρός εργάτης πέθανε από δάγκωμα φιδιού και οι γονείς τον μετέφεραν στον ναό των αποστόλων. Καθώς ο θρήνος σκέπαζε την ψαλμωδία, ο άγιος έδιωξε όλους έξω, έπεσε με δάκρυα μπροστά στον Θεό και παρακάλεσε για την ψυχή του νέου. Το νεκρό σώμα άρχισε να κινείται, ο άγιος έπιασε το χέρι του και ο νεαρός σηκώθηκε σαν να ξυπνούσε από ύπνο.

Όλοι έτρεξαν μέσα και ασπάζονταν με δάκρυα χαράς τα χέρια και τα ενδύματα του ποιμένα τους. Όταν αργότερα ο άγιος Αμβρόσιος αρρώστησε βαριά, ο Βασσιανός έσπευσε στα Μεδιόλανα να σταθεί κοντά στον αγαπημένο του φίλο. Έμεινε δίπλα του προσευχόμενος και παρηγορώντας τον με την ελπίδα της αιώνιας ζωής στον Χριστό.

Ο Αμβρόσιος του φανέρωσε ότι έβλεπε τον Κύριο να έρχεται με φωτεινό πρόσωπο και χαμογελαστό βλέμμα προς το μέρος του. Ο Βασσιανός κατάλαβε πως πλησίαζε το τέλος και ένιωσε ταυτόχρονα χαρά για τη συνάντηση του φίλου του με τον Χριστό και θλίψη για τον αποχωρισμό. Μετά την κοίμηση του Αμβροσίου τον έθαψε με τιμή και επέστρεψε στην πόλη του, όπου τελούσε λειτουργίες υπέρ αναπαύσεως.

Σε άλλο ταξίδι του στα Μεδιόλανα είδε στην αγορά έναν άδικο ζυγιστή που εξαπατούσε τους εμπόρους με την ψεύτικη πλάστιγγα. Διέκρινε πάνω στη ζυγαριά μικρό δαίμονα σαν αιθίοπα, που τραβούσε τη γλώσσα του ζυγού και βοηθούσε την απάτη. Με την προσευχή του άνοιξαν τα μάτια του πρεσβύτερου Κλήμη και του διακόνου Ελβωνίου και είδαν το ίδιο θέαμα.

Ο άγιος έλεγξε τον ζυγιστή με αγάπη και αυστηρότητα, και τον έβαλε να μοιράσει στους φτωχούς όσα είχε αποκτήσει με αδικία. Επιστρέφοντας στην πόλη του ο άγιος συνέχισε με ζήλο τα ποιμαντικά του έργα και τη φροντίδα για το ποίμνιό του. Υπηρέτησε στον επισκοπικό θρόνο για αρκετά χρόνια και εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθύ γήρας, ενενήντα χρόνων στη γήινη ζωή του.

Το πιστό ποίμνιο τον έθαψε με τιμή στον ναό των αγίων αποστόλων, που ο ίδιος είχε ανεγείρει με τόση αγάπη. Ο λαός θρήνησε πικρά τη στέρηση ενός ποιμένα που στάθηκε για εκείνους πατέρας, διδάσκαλος και θαυματουργός. Η κοίμησή του τοποθετείται στα χρόνια του Ονωρίου στη Δύση και του Θεοδοσίου, γιου του Αρκαδίου, στην Ανατολή.

Ο άγιος υπήρξε θαυματουργός όχι μόνο στη ζωή του αλλά πολύ περισσότερο μετά την κοίμησή του. Από τον τάφο του χαρίζονταν θαυμαστές θεραπείες στους ασθενείς, με τις πρεσβείες του και με τη χάρη του Κυρίου Ιησού Χριστού. Η Δύση τιμά τη μνήμη του στις δεκαεννέα Ιανουαρίου, ενώ η Ανατολή στις δέκα Ιουνίου κάθε χρόνου.