
Një urnë balte me eshtra dhe hi u gjet në themelet e tempullit të vjetër të Shenjtors Konstantinou dhe Eleni. Ky zbulim konfirmoi në mënyrë tronditëse një tekst të vjetër për një martir të ri nga Selaniku. Bëhet fjalë për Shën Kirilin, kujtimin e të cilit Kisha e nderon në datën gjashtë korrik të çdo viti. I vetmi burim që ruan jetën dhe brezin e tij është një dorëshkrim athonian i manastirit Dionisi. Teksti është shkruar me fjalë dhe daton nga fundi i shekullit të shtatëmbëdhjetë deri në fillim të shekullit të tetëmbëdhjetë. Ky i ri lindi në Selanik në vitin 1544, gjatë sundimit të Sulltan Sulejmanit dhe kishte emrin laik Qirjaku. Babai i tij quhej Peios dhe vinte nga krahina e Pellagonisë, ndërsa familja banonte pranë kalasë së qytetit. Në moshën dhjetë vjeçare, Qirjaku i vogël humbi prindërit dhe mbeti i vetëm në rrethana të vështira. Më pas kujdestarinë e tij e morën dy xhaxhallarët e tij nga nëna, njëri prej të cilëve ishte mysliman. Përfundimisht xhaxhai muhamedan e mori Qirjakuin e vogël ekskluzivisht nën mbrojtjen e tij dhe përcaktoi rrjedhën e jetës së tij. Kështu ai e dërgoi atë te një lëkurë lëkurësh muhamedan, që të mund të bëhej nxënës tek ai dhe të ushtronte atë zanat. Por xhaxhai tjetër i tij, i krishteri i devotshëm, i fliste fshehurazi për Krishtin dhe i jepte këshilla shpirtërore. Pas nxitjes së tij, i riu Qirjaku vendosi të linte kujdestarin e tij muhamedan dhe të ikte larg Selanikut. Ai u takua me disa murgj shenjtorë që ndodheshin ato ditë në qytet dhe u nis me ta fshehurazi për në malin Athos. Në moshën katërmbëdhjetë vjeç ai mbërriti në manastirin e Helandariou dhe u bë murg, duke marrë emrin Kirili. Megjithatë, për shkak se ishte i ri dhe nuk e lejuan të qëndronte brenda në Manastir, ai u dërgua në një pjesë të Helandarios. Atje ai asketoi me zell për tetë vjet të tëra, duke kultivuar lutjen, bindjen dhe gjendjen e vetmuar. Në moshën njëzet e dy vjeçare ai udhëtoi përsëri për në Selanik, i shoqëruar nga dy murgj të tjerë të të njëjtit manastir, për disa punë. Me të mbërritur në qytet, Kirili takoi xhaxhain e tij të krishterë dhe e gjeti veten përsëri në vendet e preferuara të fëmijërisë së tij. Teksa zbriste nga zona e kalasë drejt portit, i shoqëruar nga kushëriri i tij, ndodhi diçka e papritur. Në rrugë ai u pa rastësisht nga kujdestari i tij i vjetër muhamedan, i cili, megjithë kalimin e shumë viteve, e njohu menjëherë nga tiparet e tij. Ai më pas thirri muslimanët e tjerë dhe ata e arrestuan në vend, me akuzën e mohimit të Muhamedanizmit dhe shkishërimit. Kirili u dërgua pa vonesë te gjyqtari turk i Selanikut, i cili donte ta bindte të kthehej. Me fjalë dhe premtime të ëmbla u përpoq ta kthente në fenë muhamedane, por murgu i ri qëndroi i palëkundur. Kur pa se argumentet e tij nuk ishin të dobishme, gjykatësi urdhëroi që të mbahej në burg deri të nesërmen. Ai synonte të jepte vendimin përfundimtar pas marrjes në pyetje të mëtejshme, duke shpresuar se frika e natës do ta përkulte. Por martiri e kaloi natën në lutje, duke marrë forcë nga Krishti për atë që e priste. Të nesërmen Cirili u soll për herë të dytë para gjyqtarit, i cili vazhdoi ta shtypte në çdo mënyrë. Herë i premtonte ndere dhe pasuri dhe herë e kërcënonte me tortura mizore dhe vdekje të tmerrshme. Por kur e kuptoi se përpjekja e tij ishte krejtësisht e kotë, ai mori vendimin dhe e dënoi me vdekje me zjarr. Cirili u drejtua nga një turmë e tërbuar myslimanësh fanatikë dhe nga xhelatët në vendin e ekzekutimit. Ky vend ndodhej në hipodromin e vjetër bizantin të qytetit, pranë tempullit të Shenjtorëve Konstandinit dhe Helenës. Para se të ndizej zjarri, guvernatori turk u përpoq për herë të fundit të bindte murgun e ri, siç bënin atëherë. Ai i ofroi rehati materiale, zyra dhe kënaqësi, nëse do të pranonte të hiqte dorë nga besimi i tij dhe të kthehej në Muhamedanizëm. Por Cirili u përgjigj me guxim se e vetmja pasuri dhe ngushëllimi i tij ishte Krishti. Më pas prefekti urdhëroi xhelatët që ta hidhnin menjëherë në pirë, e cila dogji trupin e të riut martir. Kjo ngjarje ka ndodhur më 6 korrik 1566, në zemër të Selanikut. Veçanërisht prekëse është informacioni i fundit që na jep sinaxario për atë që pasoi pas vdekjes së Cirilit. Së bashku me trupin e dëshmorit, muslimanët hodhën në zjarr edhe eshtra qensh të ngordhur dhe kafshë të vdekshme. Kështu relikti i shenjtë u përzie me kockat e kafshëve dhe u shndërrua në hi, në mënyrë që të krishterët të mos mund ta nderonin. Kjo dëshmi e dorëshkrimit dukej e çuditshme në fillim dhe vështirë se mund të verifikohej me siguri. Por konfirmimi i saj erdhi për mrekulli pas shumë shekujsh, në një epokë krejt tjetër. Në vitin 1972, pas shembjes së tempullit të vjetër të Shenjtors Kostandinit dhe Helenës, në sheshin e Hipodromit, në themelet e tij u gjet një urnë balte. Brenda saj kishte mbetje kockash dhe rrobash të përziera me hi, ashtu siç e përshkruante sinaksari i vjetër. Kombinimi i kësaj gjetjeje të madhe me dëshminë e vjetër të shkruar çon në atribuimin e saj te Dëshmori i Shenjtë Kiril i Selanikut.
E njëjta ditë
Shenjtorë të tjerë të 06 Korrik
Lexoni edhe jetët e tjera të kësaj dite pa u kthyer pas.
Hierodëshmor Asti i Durrësit
Asti ishte Episkop i Durrësit në vitin 98 pas Krishtit (emri tij do të thotë: “qytetar” ose “i qytetit”). Ai ishte një Bari i vërtetë, shembull i gjallë i një jete të krishterë aktive…
Lexo jetën
Shën Asteios, Episkopi i Durrësit
E lyen me mjaltë dhe e kryqëzuan në muret e Dyrrachium-it, për ta vrarë nga pickimet e tufave të bletëve dhe insekteve të tjera. Bashkë me të në të njëjtën ditë ranë dëshmor edhe…
Lexo jetënShën Lukia dhe Rixos, famullitari që ra dëshmor
Për njëzet vjet të tëra një zyrtar romak kthehej fitimtar nga çdo fushatë, sepse i kërkoi lutje robit përpara se të nisej. Kjo zonjë e re, Lucia, kishte refuzuar të flijonte për idhujt, dhe…
Lexo jetënVirgjëresha Julian e Olsanskut dhe reliket e saj të padurueshme
Në moshën vetëm gjashtëmbëdhjetë vjeç, princesha e re Iuliani ra në gjumë si e virgjër, vajza e një dashamirës të Lavrës së famshme të Shpellave të Kievit. Shekuj më vonë, murgjit duke gërmuar një…
Lexo jetënFamilja e martirëve persianë në Romë
Një zot i pasur pers la atdheun e tij dhe udhëtoi për në Romë me gruan dhe dy fëmijët e tij për një qëllim. Ata donin të adhuronin varret e apostujve të shenjtë Pjetër…
Lexo jetën
Shën Martir Kointos Mrekullibërësi
Kur zoti Rufus po e detyronte të bënte flijime për idhujt, ai befas u pushtua para syve të vetë Shenjtorit. Kointos u lut me besim dhe e çliroi nga shpirti i keq, duke fituar…
Lexo jetën
Oshënar Sisoi i Madh dhe ringjallja e fëmijës së vdekur
Në shkretëtirën e Egjiptit, brenda së njëjtës shpellë ku Antoni i Madh kishte qenë asket, një plak i përulur ringjalli një fëmijë të vdekur me lutjen e tij. Oshënar Sisoi jetoi plot gjashtëdhjetë vjet…
Lexo jetën