Neomartir Nikolaos nga Metsova

Një ndihmës i ri bukëpjekësi në Trikala u përkul para presionit të turqve dhe mohoi Krishtin e tij. Por ndërgjegjja e tij e shtyu përsëri në Ortodoksi dhe më në fund në flakët e tregut në njëqind e gjashtëqind e shtatëmbëdhjetë. Nikolaos Basdanis lindi në Metsovo, Epir, nga prindër të varfër, por të devotshëm ortodoksë, të cilët i rrënjosën dashurinë për besimin. Si i ri ai la vendin e tij dhe zbriti në Trikala të Thesalisë, duke kërkuar një rrogë jetese dhe një pasuri më të mirë larg familjes së tij. Aty u punësua si ndihmës i një bukëpjekësi turk, i cili i ofroi strehim dhe bukë të përditshme në një vend të huaj. Në këtë mjedis disa turq filluan t'i bënin presion me këmbëngulje që të konvertohej dhe të përqafonte fenë e tyre. Nikolla i ri, ende i papjekur shpirtërisht dhe nën presionin e përditshëm, iu dorëzua kërkesave të tyre dhe nga jashtë pranoi Islamin. Por shpejt ai e kuptoi peshën e mohimit të tij dhe përmasat e rënies së tij para Zotit. Me dhimbje në shpirt u largua nga Trikala dhe u kthye në Mecovë, ku me lot pendimi rizbuloi Kishën. Për të jetuar në fshatin e tij, Nikolaos çoi dru në Trikala dhe i shiti për një fitim të vogël që i mbështeti jetën. Kështu ai kaloi pak kohë në një siguri relative, derisa një ditë u njoh nga një berber turk, një mik i shefit të tij të vjetër. Berberi pyeti veten pse nuk mbante më rrobat e turqve dhe e pyeti me dyshim. Nikolaos ngriu nga frika dhe i dha menjëherë ngarkesën me dru për t'ia lehtësuar disponimin. Më tej ajo i premtoi se do t'i sillte dru çdo vit, për sa kohë ai e mbante sekretin e tij të fshehtë. Berberi pranoi me gatishmëri dhe gjërat vazhduan për ca kohë me këtë marrëveshje të heshtur mes tyre. Por ndërgjegjja e Nikolaos nuk e la të pushonte për asnjë çast, ditë e natë. Ai besonte thellë brenda vetes se e vetmja mënyrë për të eliminuar mohimin e Krishtit ishte të ecje në rrugën e martirizimit. Ai foli për llogaritjen e tij me babain e tij shpirtëror në manastirin e Meteora, duke kërkuar udhëzime dhe mbështetje përpara se të vendoste. Spiritologu e këshilloi të mos nxitonte fare, që të mos mund të duronte torturat dhe ta mohonte përsëri Zotin me dhimbje. Por kur pa vendosmërinë e palëkundur të të riut, e forcoi shpirtërisht dhe e përgatiti për luftën që e priste. Nikolaos, sapo u ndje gati brenda, u nis sërish për në Trikala për të takuar berberin dhe për të dhënë dëshminë e tij. Berberi e pyeti menjëherë për drutë që i kishte premtuar kaq gjatë dhe martiri u përgjigj me guxim se nuk kishte. Më tej ai i tha qartë se edhe në të ardhmen nuk do të mbante as barrën më të vogël mbi të. Berberi u tërbua dhe raportoi Nikollën tek autoritetet, duke thënë se ai kishte hequr dorë nga Islami dhe ishte kthyer në krishterim. Menjëherë thirri turqit e tjerë dhe me forcë e çuan te kadiu për t'u marrë në pyetje dhe për t'i kërkuar falje. Nikolla, pa frikacakë, pranoi se një herë e kishte pranuar Islamin nga dobësia, por u pendua dhe iu kthye besimit. Ai deklaroi me guxim se kishte lindur i krishterë dhe se do të vdiste i krishterë, pavarësisht sa tortura i bënin. Kadiu fillimisht provoi fjalët e zakonshme lajkatare dhe i premtoi atij pasuri dhe nderime nëse do të kthehej në fenë e tyre. Kur pa se asgjë nuk mund ta bindte rininë e guximshme, iu drejtua kërcënimeve të tmerrshme me tortura dhe vdekje kundër tij. Nikolla refuzoi me vendosmëri çdo tërheqje dhe kështu u rrah rëndë dhe u fut në burg në errësirë. Aty qëndroi disa ditë pa i dhënë bukë e ujë për t'i thyer shpirtin. Edhe dy herë e sollën para kadiut, por përgjigja e tij mbeti e njëjtë dhe e palëkundur në rrëfimin e Krishtit. Duke parë që i riu nuk do të lëvizte, gjyqtari dha dënimin përfundimtar me vdekje ndaj tij. Ata ndezën një zjarr të madh në tregun e qytetit dhe e hodhën në të martirin e shenjtë më 16 maj. Ai vit ishte viti i një mijë e gjashtëqind e shtatëmbëdhjetë nga lindja e Shpëtimtarit tonë Krishtit. Kështu Nikolla, duke duruar zjarrin e kësaj toke, u shpëtua përgjithmonë nga zjarri i ferrit të përjetshëm. Më vonë një i krishterë i devotshëm shkoi në vendin e martirizimit, me shpresën për të marrë një pjesë të relikteve të shenjta të martirit. Por për shkak se turqit e ruanin me kujdes trupin e shenjtorit, atij iu desh të paguante një shumë të madhe parash për të marrë karrocën. Ai e solli fshehurazi në shtëpinë e tij dhe e fshehu brenda një muri, që të mos e zbulonin jobesimtarët. Me kalimin e kohës ajo shtëpi u ble nga një i krishterë ortodoks i quajtur Melandros, i cili kishte një vëlla murg. Natën e shtatëmbëdhjetë majit të vitit të ardhshëm, ai pa një dritë të shkëlqyer që avullonte nga muri i një dhome. Në mëngjes, ai hapi me kujdes vendin dhe mbeti i habitur kur gjeti të gjithë trupin e dëshmorit të ri Nikolaos. Ai e mori menjëherë këtë thesar të çmuar dhe e çoi në manastirin e Barlaamit të Meteorës, ku praktikonte i vëllai. Atje ai dorëzoi në mënyrë solemne reliktin e shenjtë, si bekim për shpirtin e tij dhe për të gjithë familjen e tij. Ky neodëshmor, i njohur edhe si Shën Nikolla Vllah, nderohet nga grekët më 17 maj. *[Shënim: Teksti është dorëzuar për vërtetim nga Optiko Text Validator 2 Auto Sections dhe ruhet si `05_16_Shën_Nikolaos_o_ek_Metsovou. txt`. ]*