E Shtuna e Dytë e Shenjtë e Kreshmës së Madhe

Kisha ndau të shtunën e dytë të Kreshmës së Madhe për të përkujtuar të gjithë vëllezërit tanë besnikë të rënë. Për shkak se Liturgji Hyjnore nuk kremtohet në ditët e javës së Kreshmës, Etërit caktuan tre të Shtuna të Shenjta të veçanta brenda së njëjtës periudhë të shenjtë. E shtuna është dita që Kisha ia kushtoi kujtimit të të krishterëve ortodoksë që u larguan nga kjo jetë me shpresën e ringjalljes. Kështu e shtuna e dytë, e tretë dhe e katërt e Kreshmës bëhen ditë përkujtimi brenda Liturgji Hyjnore. Shpirtrat e të vdekurve nuk harrohen, por përkujtohen me emër përpara altarit të shenjtë. Lutja e Kishës bashkon të gjallët me ata që kanë kaluar në jetën tjetër dhe presin ringjalljen e përbashkët. Kreshma bëhet një periudhë pendimi të thellë, por edhe kujtimi të butë për njerëzit që kemi dashur. Besimtarët vijnë në tempuj, ndezin qirinj, lexojnë emra dhe i kërkojnë Zotit pushimin e shpirtrave. Në këtë mënyrë e gjithë bashkësia kishtare bëhet trup i të gjallëve dhe i të fjeturve, të bashkuar në hirin e Krishtit. Kështu Psychosabbat na kujton se vdekja nuk i ndan përfundimisht besimtarët nga Zoti dhe Kisha e Tij. Në këto ditë, përveç Liturgjit Hyjnore, brenda tempullit bekohen edhe kasollet e përgatitura me kujdes nga besimtarët. Është grurë ose oriz i zier me mjaltë, i përzier me rrush të thatë, fiq, arra, susam dhe fruta të tjera të tokës. Kasollet nuk janë thjesht një zakon, por një predikim i gjallë i ringjalljes së të vdekurve dhe i fitores së jetës. Na kujtohet fjala e Zotit që një kokërr gruri duhet të bjerë në tokë dhe të vdesë që të japë fryt të bollshëm. Ashtu si fara fshihet në tokë dhe mbin, ashtu edhe trupi i njeriut vendoset në varr duke pritur zërin e Zotit. Shën Simeoni i Selanikut mëson se njeriu është si një farë që mbillet në tokë pas vdekjes. Me fuqinë e Perëndisë kjo farë do të ringjallet në ditën e ringjalljes së përbashkët të të gjithë njerëzve. Apostulli Pal zhvillon të njëjtën të vërtetë kur flet në letrën e tij drejtuar korintasve për ringjalljen e ardhshme. Kështu, kasollet bëhen një simbol shprese dhe një kujtesë se vdekja nuk është fundi i udhëtimit njerëzor drejt Zotit. Gjithashtu është zakon që besimtarët të japin lëmoshë në kujtim të të vdekurve, përveç lutjeve që bëjnë për shpirtin e tyre. Bamirësia bëhet një vepër dashurie që përqafon si marrësit e gjallë, ashtu edhe ata që kanë vdekur. Engjëlli që iu shfaq Kornelit dëshmon për fuqinë e dashurisë hyjnore përpara fronit të Perëndisë. Ai i tha atij qartë se lutjet dhe lëmosha e tij u ngjitën si një përkujtim para Zotit të ushtrive. Shërbimet përkujtimore për të vdekurit kthehen në kohët shumë të vjetra të jetës dhe praktikës kishtare. Në kapitullin e tetë të Urdhrave Apostolike rekomandohen shërbime përkujtimore me himne dhe lutje për të vdekurit. Në fakt, ruhet një urim i bukur në favor të shpirtrave që kërkon falje për mëkatet e tyre të vullnetshme dhe pa dashje. Ai i lutet Zotit që t'u japë prehje së bashku me Patriarkët, Profetët dhe Apostujt në Mbretërinë e Tij. Atje, sipas profetit Isaia, hidhërimi, rënkimi dhe çdo dhimbje njerëzore janë zhdukur përgjithmonë. Shën Joani Gojarti e përmend këtë sekuencë në fjalimin e tij në letrën drejtuar Filipianëve. Vetë Shën Chrysostom pohon se shërbimi për të fjeturit u krijua nga vetë Apostujt e Shenjtë. Shën Qipriani i Kartagjenës, në letrën e tij, kujton detyrën e të krishterëve për të kujtuar me nderim martirët e besimit. Etërit e shenjtë, si Krizostomi, Kirili i Jeruzalemit dhe Damaskuni, dëshmojnë për dobinë e lutjeve për të vdekurit. Ata mësojnë se urimet, përkujtimet, liturgjitë dhe lëmosha janë ndihmë e vërtetë për ata që kanë vdekur. Si të drejtët, ashtu edhe ata që nuk patën kohë të pendohen, marrin njëfarë ngushëllimi nga lutjet e Kishës. Por nuk na është zbuluar se deri në çfarë mase të padrejtët mund ta marrin këtë lehtësim nga Zoti. Lutja e Kishës nuk mund ta transferojë një shpirt nga një gjendje dënimi në një gjendje shenjtërie dhe bekimi. Vasili i Madh thekson se koha për pendim dhe falje është vetëm në jetën e tanishme. Jeta e ardhshme është një kohë gjykimi dhe ndëshkimi i drejtë, pa mundësi pendimi të ri nga ana e njeriut. Krizostomi, Gregori Teologu dhe shumë shkrimtarë të tjerë patristikë të Kishës janë dakord me Vasilin e Madh. Kur lutemi për të tjerët, ne përfitojmë jo vetëm ata, por edhe veten tonë përpara Zotit. Apostulli Pal na siguron se Zoti nuk është i padrejtë, në mënyrë që të harrojë mundin dhe dashurinë tonë. Çdo vepër dashurie që tregojmë për hir të emrit të Tij dhe për shërbimin e shenjtorëve mbetet e pashlyeshme para Tij. Kështu Psychosabbato bëhet një mundësi për kultivim shpirtëror, ku kujtimi i të vdekurve bashkohet me pendimin tonë personal. Ne shkojmë në tempull jo vetëm për ata që kemi dashur, por edhe për ata që kanë mbetur të harruar dhe pa të afërm. Ne i sjellim emrat e tyre para altarit, së bashku me kasollet dhe lëmoshën tonë të përulur. Kisha na mëson se dashuria lidh dy brigjet, atë të të gjallëve dhe atë të vëllezërve të fjetur. Nëpërmjet Liturgjit Hyjnore Krishti bëhet hallka e përbashkët e të gjithëve, fitimtar i vdekjes dhe sponsor i jetës së përjetshme. Stina e Kreshmës së Madhe na përgatit për të pritur Ringjalljen me një zemër të pastër dhe lutje shpresëdhënëse. Kështu, çdo e shtunë shpirtërore bëhet një shije paraprake e ringjalljes së përbashkët, ku Zoti do të mbledhë pranë Vetes të zgjedhurit e Tij nga çdo brez.