Ata që punuan për Kishën tonë
Seminarist! Konstandin Trako,
profesor i dirigjentëve korale shqiptarë
At Jorgaq Pipa
“…asht për t’u shë-
nue organizimi i rrallë…
në çdo pikpamje (i Pa-
shkëve.), si në rregullin
disiplinor, në zbukurim
dhe në muzikën moderne
e atë bizantine të përpu-
nueme. Në ato ditë nga të
gjithë u përmendën me
shumë lëvdata bukuria e
këndimeve të këngëoe
kishtare, mirësjellja nga
ana e studentëve të Semi-
narit Orthodhoks Kom-
bëtar të Kishës Autoqe-
fale, dirizhuesi i të cilëve
ishte studenti shqiptar i
ardhur prej Rumanie
z.Dhimitër Beduli…
…..Kanga, triumfale e
Krishtngjalljes dhe Un-
gjilli i mbramsores i së
Dielës së Pashkëve u tha
në shumë gjuhëna të
hueja dhe plot sukses; ue-
çanërisht tërhoqi uë-
mëndjen nxanësi korçar
Koço Trako për suksesin
e rrallë (që arriti në të
kënduarit) në gjuhën
sllavishte të vjetër të
Qirillit dhe Metodit; …u
kënduan me sukses të
plotë dhe me armoni të
madhe.” (“Predikimi”
nr. 9, 7 Maj 1934)
E pra, ky nxënës kën-
gëtar i dalluar, kohë më
vonë u bë i pari mjeshtër
kori në vendin tonë; kri-
jues dhe drejtues i Korit
të Shtetit, i Filarmonisë
Shqiptare e Korit të TOB;
artisti, që vuri themelet
e dirigjimit të koreve dhe
që u bë “shkollë” për shu-
më artistë të nderuar të
artit vokal në Shqipëri. Ai
drejtoi koncertet e Korit
të Shtetit, që nga i pari
më 29 nëntor 1944 e në
vazhdimësi, si dhe në shu-
më koncerte, madje dhe
me kore të tjerë, koncerte
që korrën suksesin e me-
rituar si brenda vendit
dhe jashtë tij, madje edhe
në vende me tradita ko
rale.
Trako lindi në Bobo-
shticë të Korçës më 10
shkurt 1919. Që në vogëli
u vu re tek ai prirja e
dashuria për dije. Mësi-
met e para i mori në fshat,
ndërsa në periudhën
1931-36 vazhdoi e mba-
roi Seminarin Ortho
dhoks Kombëtar “Apo
stull Pavli” të Kishës Or-
thodhokse, ku veç kultu-
rës enciklopedike u plo-
tësua dhe me kulturën
1934. Seminaristët në Manastirin e Shën Jonit (Trako i
katërti nga e majta në rreshtin e parë)
fetare, e cila i pasuroi
shpirtin dhe e frymëzoi
në krijimtarinë e mëvon-
shme.
Ishte nxënësi që ra
më shumë në sy për pri-
rjet e tij në muzikë, aq sa
meritoi shumë vlerësi-
me. Pasi mbaroi Semi
narin me rezultate të mi-
ra, me ndërmjetësinë e
Kishës fitoi një bursë për
të studiuar muzikë në
Akademinë Mbretërore
të Muzikës në Buku-
resht, ku u specializua
edhe për dirizhim ko-
resh. Pas mbarimit shkë-
Iqyeshëm të studimeve,
në verën e 1942 u kthye
nëTiranë, përsëripranë
Kishës, ku: “Me kujdesin
e Kr. H. Tij Kryepiskopit
tonë Imzot Kristoforit,
Kori kishtar i Tiranës po
riorganizohet, duke u pa-
jisur me elementë të rinj
dhe pjesë të reja. Drejtimi
iu besue profesorit të
muzikës z.Konstandin
Trako… ” C ’Jeta Kristiane”
nr. 8,1942).
“…Hymnet e Shenjta
të Meshës u kënduan prej
Korit Mikst të riformuar
nën drejtimin e z. Prof.
Konstandin Trako…”
(Jeta Kristiane nr. 10-11,
1942-1943).
Si çdo i ri, me dëshi-
rën për të punuar për ve
ndin e tij, aq më tepër, si
idealist që ishte, ai iu vu
punës, ndërkohë edhe
studimeve si të muzikës
kishtare e të folklorit
muzikor në përgjithësi,
ashtu dhe temave filozo-
fike. E shohim shumë
aktiv, duke punuar me të
rinjtë, për ngritjen ku-
Iturore të tyre, me shkri-
me të botuara në revis-
tën e kishës ’’Jeta Kristia
ne”, sidomos që nga tetori
1942 e deri më tetor 1944
(kohë kur ajo u mbyll).
Mund të përmendim
artikujt me tema filozofi-
ke, të cilat i nënshkruan-
te me K.T., si: “Pse mejto-
hemi?”, “Disakordi midis
mendjes e botës”; “Idenat
dhe parimet racionale”;
ciklin “Logjika; Lumnia e
njerëzis, si mund të arri-
het?”, në të cilat përpu-
non teza e probleme mjaft
interesante, që shqetëso-
nin shoqërinë e kohës,
duke dhënë edhe mendi-
met e tij.
Ndërsa në artikujt,
që i nënshkruante me
Prof. Konstandin Trako,
si: “Muzika në Kishat Or-
thodhokse”, “Këngëtorët
(Vijon në faqenlO)
Seminarist! Konstandin
Trako, profesor i
dirigjentëve koralë
shqiptarë
(Vijon nga faqja 9)
kishtarë”, “Folklori muzikal i
Pashkës”, “Imzot Fan S. Noli
muzikant – kompozitor”, jepte
analiza profesionale, ku trajton-
te teknikën, historinë e rolin që
luan muzika në Kishë. I rritur e
ushqyer me mësimet e Krishtit,
ai reflektonte mirësi në gjithë
punën e tij, sidomos atë pedago-
gjike. Duke filluar nga viti shko-
llor ‘42 – ‘43 e deri më 1946, punoi
mësues muzike në Institutin Fe-
mëror e më tej në shkolla të tjera
të Tiranës. “Pasi kisha lexuar di
sci artikuj, ku pashë kulturën e
tij, thotë T.Harapi, isha mjaft i in-
teresuarpër ta njohur…e inu dha
mundësia në Liceun Artistik…”
Ka qenë drejtor i parë i Lice-
ut Artistik (1946), si edhe i Filar-
monisë Shqiptare, ku veç ndih-
mesës organizative merrej dhe
me programet për formimin
profesional të artistëve të rinj.
Me hapjen e Konservatorit të Ti-
ranës (1961), emërohet pedagog
i klasës së dirigjimit, ku nën dre-
jtimin e tij u përgatitën disa nga
dirigjentët më të mirë të vendit.
Të gjithë studiuesit e vetë di-
rigjentët, pas çlirimit e kanë vle-
rësuar Konstandinin si “Profe-
sorin” e dirizhimit dhe kanë
shkruar studime e analiza për
aktivitetin e tij. Por vihet re, se
nuk e kanë prekur çështjen e fo-
rmimit në rini të këtij artisti (si-
kur ato vite nuk ekzistonin), ose
nuk e kanë parë veprimtarinë e
tij të lidhur me botën shpirtëro-
re, formimin dhe aktivitetin e tij
në Kishë (kjo ndoshta se kështu
e kërkonte koha, por ndoshta
edhe se nuk e dinin). Meqë e kam
njohur si shok e koleg të tim eti
dhe di se marrëdhëniet e tyre
kishin dhe bazën shpirtërore –
fetare, mendova të ndriçoj sado
pak këtë anë të tij (pa hyrë në
aspektet muzikore, të cilat i njo-
hin muzikologët shqiptarë).
Pikërisht, formimi i tij me ndje-
njat fetare, marrja e bazave të
muzikës bizantine e moderne në
seminar nga z. Dhimitër Beduli
dhe znj. Jorgjia Filçe (Truja, Ar
tiste e Popullit), do të bëhej the-
meli dhe mbështetja, prej të ci-
lës ai do të ecte më tej, do krijo-
nte e përpunonte mjaft pjesë,
duke filluar që në vitet e rinisë.
(Vijon në numrin
e ardhshëm
Hristofor Beduli
Tiranë