Reagime të reja ndaj Censusit skandaloz
– Instat-i vazhdon tëpërdorë dhe tëpromovojë qetësisht shifrat
krejtësisht të pabesueshme –
Ditët e fundit, problemet ska-
ndaloze të lidhura me Censusin, ka-
në dalë përsëri në pah. Ai është
trajtuar në dy dokumente të rëndë-
sishme nga burime ndërkombëtare,
një letër e Sekretarit të përgjith-
shëm të Këshillit Botëror të Kisha
ve (WCC) Rev. Dr. Olav Fykse Tveit
dhe Raporti i Departamentit Ame-
rikan të Shtetit për liritë fetare.
Gjithashtu, në një veprimtari të
INSTAT-it, ku u paraqitën sërish pa
asnjë reflektim dhe kritikë rezulta-
tet e Censusit për çdo qark, u rea-
gua nga përfaqësuesit e pranishëm
të Kishës sonë.
Sekretari i përgjithshëm i Kë-
shillit Botëror të Kishave (WCC)
Rev. Dr. Olav Fykse Tveit ka shpre-
hur me forcë, shqetësim mbi me-
todologjinë dhe rezultatet e Cen-
susit të 2011 -tës në Shqipëri. Ai ka
ngritur pyetje në lidhje me be-
sueshmërinë e procesit i cili, sipas
tij, ka implikime për të drejtat e
pakicave fetare dhe lirive fetare të
garantuara në kushtetutën e vendit.
Tveit shprehu këtë shqetësim në
letrat e dërguara në fillim të muajit
(vijon në faqen 4)
Reagime të reja ndaj Censusit skandaloz
– Instat-i vazhdon tëpërdorë dhe tëpromovojë qetësisht shifrat krejtësisht tëpabesueshme –
(vijon nga faqja 3)
maj (2013), drejtuar Prof. Dr. Bie-
lefeldt Heiner, Raportues Special
mbi Lirinë Fetare apo Besimin në
Kombet e Bashkuara, Qeverisë
Shqiptare dhe për dijeni Presidentit
të WCC, Primatit të Kishës Ortho-
dhokse Autoqefale të Shqipërisë
Kryepiskopit Anastas.
Më 20 maj, u publikua në me
dia edhe Raporti i përvitshëm për
liritë fetare i Departamentit të
Shtetit të SHBA, i cili ndër të tjera
do të vinte në dukje faktin se “Si-
pas regjistrimit të popullsisë të vi-
tit 2011, popullsia përbëhet nga
2.8 milionë banorë. Është e vë-
shtirë të vlerësohen përmasat e
grupeve fetare, sepse afro 20 për
qind e të intervistuarve refuzuan
t’i përgjigjeshin pyetjeve opsio-
nale të regjistrimit mbi përkatë-
sinë fetare. ”
Në raport vihet në dukje thjesht
edhe kundërshtimi i rezultateve nga
disa komunitete fetare dhe mundë-
sia që në këto rezultate të kenë ndi-
kuar frika nga presionet e bëra ndaj
grupeve të caktuara fetare dhe
etnike. Në të thuhet: “Një numër
udhëheqësish fetarë sfiduan re-
zultatet e regjistrimit të popullsisë
të vitit 2011, dukepretenduar që
zyrtarët e regjistrimit nuk kishin
vizituar kurrë një numër të madh
të besimtarëve të tyre. Gjithashtu,
çoroditja lidhur me pasojat e vetë-
identifikimit etnik dhe fetar mund
të ketë bërë që shumë të intervis-
tuar të mos e identifikonin për-
katësinë e tyre fetare.
Një veprimtari ku do prekej për-
sëri kjo çështje, por ngaku do dilnin
edhe disa pyetje shqetësuese më
shumë, ishte një “celebrim” i për-
vjetorit të INSTAT-it, me prezan-
timin e të dhënave të Censusit në ni
vel qarku. Kisha Orthodhokse Auto-
qefale e Shqipërisë u përfaqësua
në këtë takim nga Episkopi i Krujës
Andoni. Para mbylljes, në hapësi-
rën e lënë për pyetje, do të deklaro-
hej se: Kisha e ka shprehur qëndri-
min edhe në muajin dhjetor. Numri
i orthodhoksëve në Shqipëri i para-
qitur në këtë Census nuk është real.
E tërë metodologjia që u ndoq për
regjistrimin e përkatësisë fetare nuk
iu përgjigj aspak metodës eleme-
ntare objektive që ndiqet në vendet
evropiane. Nga anketimi i bërë në
kisha del se mbi 15 mijë vetë dekla-
rojnë, me emër dhe me firmë, se
nuk janë vizituar nga regjistruesit
apo se nuk janë pyetur për fenë.
Gjithashtu, u ngrit pyetja, se si
mund të verifikohet vërtetësia e
atyre që kanë shkruar regjistruesit,
kur formularët nuk kanë firmat e
Pak histori
Që në fillim, kur dolën rezultatet
e para, u pa qartë se Censusi ishte
një dështim i vërtetë, sidomos për
sa i përket regjistrimit fetar. Vetëm
Instat-i dhe organet përkatëse nuk
kishin “syze” që t’i konstatonin ato.
“^Nuk mund të konsiderohet
të jetë i besueshëm dhe i saktë”,
kështu do shprehej Këshilli i Evro-
pës në një raport për Censusin e
kryer në Shqipëri, që në nëntor
2011. Kjo u pa edhe më qartë pas
botimit në fund të vitit 2012 të të
dhënave mbi fenë, të cilat ishin aq
skandaloze, sa vunë në dyshim jo
vetëm objektivitetin për këtë pyetje
specifike, por edhe të gjithë Censu
sin në përgjithësi dhe sollën reagime
të ashpra.
Orthodhoksët sipas tij, nga mbi
20 për qind që kanë qenë në të gji-
tha regjistrimet historike dhe mbi 24
për qind që rezulton sipas regjistra-
ve kishtarë të pagëzimeve, ishin më
pak se 7 për qind, ndërkohë që gji-
thë komunitetet e tjera kishin ruajtur
numrat që kishin. Kjo ngjante me
një tallje të hidhur me Komunitetin
e dytë fetar në vend, dhe dëshmonte
strategji të errëta për të ardhmen.
Ndaj këtyre të dhënave do të
reagonte menjëherë dhe me forcë
Kisha Orthodhokse Autoqefale e
Shqipërisë: “E tërë metodologjia që
u ndoq për regjistrimin e përka-
deklaruesve. Argumenti i përdorur,
i privatësisë dhe i modeleve të ve-
ndeve të tjera, në këtë rast nuk që-
ndron, përderisa kushdo teorikisht
ka të drejtë të kërkojë në Arkivin e
Shtetin verifikimin e formularit të
tij. Kjo bëhet edhe më skandaloze,
kur mëson se në shumë raste regji
struesit i kanë plotësuar formularët
sipas regjistrave të gjendjes civile,
duke iu përgjigjur pyetjeve me
vetëdeklarim si t’u shkrepej dhe
sipas paragjykimeve te tyre.
Botimi i të dhënave sipas qarqe-
ve ngriti edhe pyetje të reja dhe ho-
tësisë fetare nuk iu përgjigj aspak
metodës elementare objektive që
ndiqet në vendet evropiane. Për
rrjedhojë, një gjë e tillë, fyen jo ve-
tëm të krishterët orthodhoksë, të
cilët që nga fillimi i shtetit shqiptar
janë komuniteti më i madh i kri-
shterë në numër, por edhe të gjithë
të krishterët, të cilëve iu zvogëlohet
në mënyrë të ndjeshme madhësia
nga 31% në 17%. Si përfundim, ky
veprim errëson pamjen e përgjith-
shme të Komuniteteve Fetare në
Shqipëri”, do të deklaronte në
dhjetor 2012, Këshilli Kishtar
Kleriko-laik i Kishës sonë.
Më pas, nga një anketim i shkur-
tër i organizuar nga Kisha jonë për
disa të diela, me besimtarët prakti-
kantë nëpër kishat orthodhokse në
të gjithë vendin, ndër 25 mijë vetë
që u deklaruan me emër dhe me
firmë, 2/3 thanë se nuk ishin vizituar
fare nga regjistruesit ose nuk ishin
pyetur për përkatësinë fetare etj.
Kjo dëshmoi edhe më qartë se të
dhënat janë të pabesueshme dhe
krejtësisht të pasakta. Rrjedhimisht,
përdorimi i tyre zyrtar është jo ve-
tëm një cenim i lirisë fetare dhe har-
monisë në vend, por edhe një akt
tendencioz dhe qëllimkeq. Aq më
shumë, kur që në fillim u trumbetua
në mënyrë mashtuese se përgjigjja
ndaj këtyre pyetjeve ishte thjesht
fakultative.
dhi edhe më shumë hije dyshimi mbi
Censusin. Në çdo tabelë për dekla-
rimet për përkatësinë fetare, ka tre
zëra: “Besimtarë të pacilësuar”,
“preferojnë të mos përgjigjen”, “E
pavlefshme” (e papërcaktuar…)
Po të shikosh shifrat e publiku-
ara, të bie menjëherë në sy diçka
në kufijtë e skandalozes dhe shumë
e dyshimtë për objektivitetin dhe
qëllimet e Censusit: në zonat ku nuk
ka ose ka shumë pak orthodhoksë,
këto tre zëra bashkë luhaten në ku-
fijtë 7-12 për qind e të anketuarve.
Në zonat ku ka numër të konside-
rueshëm besimtarësh orthodhoksë
ajo kalon në çdo rast 20 përqindë-
shin, duke arritur në kufijtë e gro-
teskut në Fier me 30 për qind dhe
në Vlorë, me 35 për qind. Pra, vetëm
në zonat ku ka shumë orthodhoksë
1/3 e njerëzve refozokan të shprehin
besimin… kurse në gjithë zonat e
tjera ata nuk e kanë këtë problem
(vetëm 10 për qind)?! Kjo është
krejtësisht e pabesueshme dhe de-
maskuese për ata që vazhdojnë t’i
përdorin këto shifra sikur Censusi
të ishte zhvilluar normalisht dhe
dëshmon se shifra e përgjithshme
prej 20 për qind të padeklaruar, ka
të bëjë me presionin dhe manipu-
limet që u bënë me deklarimet e
besimtarëve orthodhoksë, të cilat
këmbëngulja e verbër për të mos pra-
nuar realitetin i dëshmon gjithmonë
e më shumë si të qëllimshme.
Por, megjithëse u pyetën për kë-
to rezultate, që është pak të thuhet
janë të çuditshme, përfaqësuesit e
INSTAT dhe madje edhe konsulenti
i tyre nga BE (!), iu shmangën të
japin përgjigje të qarta, duke u fshe-
hur pas “kështu janë përgjigjur” të
anketuarit… dhe vazhduan me
vetëcelebrimin dhe autolëvdatat për
punë e “mirë” që kishin bërë…
Në fund, deklarata e Këshillit
Kleriko-laik, me të dhënat e plota
të anketimit nëpër kisha dhe letra
e sekretarit të përgjithshëm të KBK
(WCC), iu dorëzuan drejtoreshës
së Instat.
Thoma Dhima