ORTHODHOKSIA NE FILATELINE SHQIPTARE
Kush nuk ka mbledhur në
vegjëli pulla poste? Prej tyre
kemi mësuar, madje edhe
gjeografi, biologji, shkencë,
histori e tradita etj. Shumë e
nisnin, por me rritjen ky pa-
sion ndodhte të shuhej. Por,
pullat ruheshin dhe shpesh
nxiteshin fëmijët për ta ndje-
kur sërish atë rrugë; koleksio-
net e mbledhura në vite u ka-
lonin atyre, duke u dhënë dhe
mësimet e para se si t’i ruanin
e grumbullonin.
Filatelia është kudo e or-
ganizuar dhe me shoqatat e saj
kryen studime për emetimet,
harton koleksione dhe katalo-
gje etj. Në katalogje paraqiten
tërë pullat e emetuara, madje
shoqatat ndërkombëtare i
bëjnë ato të njohura sipas
shteteve, me vlerat, sasitë, për-
masat, temën e serisë dhe emë-
rtimin e secilës, numrin e kata-
logimit, shenjat e veçanta etj.
Mbi bazën e tyre mund të
nxjerrim përfundime edhe për
hlatelinë shqiptare.
Posta jonë i ka fillimet e saj
që me krijimin e Shtetit Shqi-
ptar. Pulla e parë, nga ajo është
emetuar në maj 1913 dhe që
nga ajo kohë kanë dalë (sipas
Michell-Europa Katalog Ost,
‘98-’99), rreth 2700 lloje pullash
(sipas vlerës).
Objektet tona orthodhokse,
si kishat, ikonat, ikonostaset
dhe pajimet e tjera të tyre,
tregojnë kulturën e popullit dhe
janë një thesar i paçmuar i artit
tonë popullor. Si të tilla, ato
janë bërë edhe tematikë e
pullave shqiptare. Madje, për
vlerat e tyre shumë pak nga ato
janë paraqitur edhe në pullat e
postës të periudhës së di-
ktaturës ateiste, por natyrisht,
jo sipas vendit dhe tematikës
që meritonin. Megjithatë, vitet
e fundit po shtohen shumë
emetimet me tema kishtare.
Duke vrojtuar fondin e pullave
të botuara deri tani, veçuam
ato që paraqisnin objekte or
thodhokse:
1. Pagëzimorja (Baptisteri)
e Butrintit, objekt i Kri-
shtërimit të hershëm (shek.
VI). Emetim i 24. 12. 1939, me
emrin tematik Pulla. Në serinë
prej 10 pullash, është vetëm një
me këtë temë.
2. Koka e profetit David,
pjesë e një afresku të shek. XVI,
të N. Onufrit, nga një kishë në
Elbasan. Emetim i 27.10. 1967,
me emrin tematik Ari; në seri-
në me 8 pulla është 1.
3. Elementë nga Pagëzi-
morja e Butrintit. Emetim i 25.
12. 1969, me emrin tematik
Mozaikë Antikë; në serinë prej
5 pullash është vetëm një.
4. Mozaikë nga Bazilika e
j Linit, pranë liqenit të Pogra-
j decit. Emetim i 10. 7. 1970, me
; emrin Arti iMozaikëve (e gjithë
seria prej 6 pullash).
5. Elementë nga Pagëzimo-
: rja e Butrintit (shek 2-5). Eme-
| tim i 10. 12.1972; në serinë prej
j 7 pullash janë 3.
6. Elemente nga Butrinti
; (shek 5-6). Emetim i 20. 2 1974,
me emrin Mozaikë të lashtë; në
serinë me 6 pulla janë 2.
7. Relief i Krishtërimit të
hershëm në Korçë (shek 2-3).
Emetim i 25. 2. 1984, me emrin
Gjetje Arkeologjike’, në serinë
prej 6 pullash është 1.
8. Ikona e kodikë. Emetim
i 20. 9. 1990, me emrin tematik
2400 vjetori i qytetit të Beratit.
Në serinë prej 9 pullash janë 3
copë me temë nga objekte fe
tare.
(aijon në faqen 10)
ORTHODHOKSIANE FILATELINE SHQIPTARE
(Vijon nga faqja 9)
9. Kapakë Kodi-
kësh. Emetim i 5. 11.
1996, me emrin Ko-
mpozime Kristiane’, në
serinë prej 4 pullash
janë 4.
10. Kodiku i purpurt
i Beratit (shek. VI) dhe
kodikë të tjerë (shekXI).
Emetim i 15 11.1997, me
emrin Kodikët Shqip-
tarë. Të 4 pullat e serisë
i kushtohen kësaj teme.
11. Epitafi i Gllave-
nicës (viti 1373). Eme
tim i shtatorit 1998; seri
me 3 pulla.
Pra, kemi 29 lloje,
vetëm 1 për qind e tërë
serive të emetuara deri
më sot, që paraqesin
objektet tona orthodho-
kse. Vihet re se dhe arri-
tjet e kësaj shifre janë
bërë kryesisht këto 9
vitet e fundit.
Shpresojmë, se në të
ardhmen këto objekte
kulti të krishtera – the- ■
sare historike dhe ku- ;
Iturore të kombit, pronë ‘
e Kishës Orthodhokse {
Autoqefale të Shqipë- j
risë, konform ligjeve, do |
të emetohen më shumë, .
duke u bërë të njohura ;
edhe në botë.
Nuk u morëm me ;
temat e tjera, në larminë j
e subjekteve me kara- ’
Seria e pullave postare
për Epitafin e Gllavenicës
kter historik, por për- ·
mendim se janë bërë |
edhe emetime pullash
me figura historike or
thodhokse, si Joan Ku-
kuzeli, Niketë Dardani,
Gjergj Kastrioti, Fan
Noli etj.
Gjithashtu, duhet të
fillojmë edhe me eme
time pullash me tema- j
tikë të drejtpërdrejtë ;
fetare dhe jo vetëm të
integruara brenda te-
matikave të tjera, si për
shembull: Kishat biza-
ntine dhe postbizantine
në vendin tonë, shenj-
torët shqiptarë, ikonat e
Onufrit apo zografëve të
tjerë të dëgjuar, mana-
stiret etj.
Kristofor Beduli