Nga Shenjtorët e muajit
Markela nga Hiosi (22 komk)
Martire jo për besimin, po per
moralin. Nuk disponojmë një bio-
grafi të saktë, sepse burimet e
vjetra heshtin. Kështu disa prete-
ndojnë se u martirizua në shek. III,
ndërsa të tjerët në shek. IV, ose
akoma më vonë!! Nuk ekziston as
mendim unanim për sa i përket
mënyrës së martirizimit të saj
Sipas traditës së ishullit Hios
(përballë bregdetit të Azisë së
Vogël), ku ajo nderohet në mënyrë
të veçantë, virgjëresha e kishte
prejardhjen nga hiosët, të pasur
dhe të shquar. Herët vdes nëna e
saj shpresëtare dhe në shtëpi
mbeten vetëm i ati dhe e bija.
Djalli, duke pasur zili për vir-
tytin e saj, i ndezi të atit dëshirën
e shthurur! E reja i kundërvihet,
por e kupton se ai do të përdorte
dhunë dhe arratiset. E ndjek nëpër
male; ajo futet në një shkurre; e
shpojnë gjembat; tjetri i vë zjarrin;
ajo vrapon drejt detit; qëllohet me
shigjetë dhe plagoset; lutet që ta
përpijë toka; një shkëmb në breg-
det hapet; futet deri në gjoks; vjen
i nxitur nga satanai; nuk arrin që
ta nxjerrë; ia pret gjinjtë dhe ko-
kën. Kokën ia hedh në det…
Në atë vend, që në kohë të vje
tra ndërtuan një kishë. Guri, që siç
besohet fsheh deri sot lipsanin e
shenjtë, buron në mënyrë paradok-
sale ujë – ajazmë termal dhe shë-
rues, që sa kohë psalet shërbesa e
ajazmës lëshon avull. Për më tepër
guralecët janë si të galvanizuar me
gjak të mpiksur. Pelegrinët që
mblidhen në kujtim të saj i gërvi-
shtin – dhe atëherë duket ngjyra
natyrale e gurit – dhe pluhurin e
mbajnë si shërues.
Oshënarja u shfaq shumë herë
në ëndrra, zakonisht e veshur me
raso, që të qortojë besimin e paktë
ndaj fuqisë së saj mrekullibërëse,
të vërtetojë se dëgjoi lutjet dhe që
të premtojë shërime, të cilat vërtet
u bënë. Përveç tyre, njerëz që vua-
nin nga sëmundje të pashërueshme
u shëruan kur u lanë me ujin –
ajazmë ose e pinë atë.