(Vijon nga numri i kaluar)
Prifti nuk është veçse “rojë i Perëndisë” që e fut birin në praninë hyjnore. Sipas një metafore mjekë- sore, ai është recepsionisti në sallën e pritjes. I rrëfehemi Krishtit dhe jo priftit: “Krishti është i pranishëm padukurisht e pret rrëfimin tënd”; falja vjen nga Krishti dhe jo nga prifti. Që nga momenti që e shikoj- më rrëfimin thellësi sht si një veprim të Krishtit dhe jo tonin misteri na duket pozitiv. Nuk përjetojmë ve- tëm dezintegrimin dhe dobësinë tonë, por dashurinë dhe faljen ku- ruese të Perëndisë. Do të shikojmë jo vetëm birin plangprishës, që ecën ngadalë dhe me një rëndesë në rrugën e gjatë të kthimit në shtëpi, por dhe të atit që e shikon nga larg dhe që vrapon ta takojë. Siç na shkruan edheTito Koliandër: “Në- se bëjmë një hap drejt Perëndisë, Ai do të bëjë dhjetë drejt nesh.” Pikërisht këtë përjetojmë në rrëfim. Si gjithë misteret e tjera, rrëfimi është një veprim hyjnor-njerëzor, në të cilin ka një “kooperim” mes hirit të Perëndisë dhe vullnetit tonë të lirë. Të dy janë të nevojshëm, por
ajo që bën Perëndia është më e rë- ndësishme. Pendimi dhe rrëfimi është diçka që Perëndia bën me ne dhe në ne. Ashtu siç thotë dhe shën Joan Gojarti: “Le ta administrojmë ilaçin shpëtues të pendimit; le të pra- nojmë nga Perëndia pendimin që na shëron. Nuk jemi ne ata që ia ofroj- më Atij, por është Ai që na i jep.”
Vlen të kujtojmë këtu se në gre- qisht fjala exomologesis do të thotë në të njëjtën kohë rrëfim i mëka- teve dhe veprim i hirit për dhuratat e marra. Por cila është specifikisht pjesa e priftit? Të gjithë ata që kanë patur bekim të kenë si rrëfyes një person që ka dhuntinë e atësisë shpirtërore, do të dëshmojnë për rë- ndësinë që ka roll i priftit. Funksioni i tij nuk është vetëm të japë këshilla. Falja e mëkateve nuk ka të bëjë me diçka automatike. Ashtu si mund të lidhë ashtu edhe mund të zgjidhë. Ai mund ta refuzojë faljen e mëka- teve – megjithëse ndodh rrallë – apo t’i caktojë birit një kanon, për she- mbull t’i ndalojë kungimin për një kohë të caktuar apo t’i japë të kryejë një punë, dhe prifti e zotëron këtë të drejtë. Në kishat e shekuj-
ve të parë kanonet ishin zakonisht të rënda. Për imoralitetin, shën Vasili i Madh cakton shtatë vjet larg kungatës dhe shën Grigori i Nisës jep nëntë vjet; në legjislacionin kanonik më të fundit nga shën Joan Kreshmuesi, dënimi u reduktua në dy vjet shoqëruar nga një kreshmë e ashpër. Për një vrasje të pavull- netshme – për shembull – sot, të vrasësh dikë në një aksident me makinë – shën Vasili jepte dhjetë deri në njëmbëdhjetë vjet pa marrë kungatën dhe shën Grigori nëntë vjet, ndërsa shën Joan Kreshmuesi e reduktoi deri në tre vjet. Sa për prindërit fëmijët e të cilëve vdisnin pa pagëzuar, privoheshin nga kungata për tre vjet. Megjithatë prifti e modifikonte dënimin sipas gjendjes së veçantë të secilit, sipas parimeve të “ekonomisë” dhe ela- sticitetit baritor. Sot nuk aplikohen gjithë këto kanone, prifti është përgjegjës para Perëndisë sa për mënyrën e administrimit të misterit dhe ruan të drejtën të vendosë dënime që përfshijnë një periudhë largimi nga kungimi. Për shembull zakonisht sot në kishë një grua që
ka kryer abort dënohet me një vit pa marrë kungatën – kanonet e vje- tra caktonin një periudhë shumë më të gjatë. Në një rast të tillë, prifti gjithashtu mund të propozojë një formë aktive të pendimit: “përde- risa keni shkatërruar një embrion, mund të punoni vullnetarisht për një vit në një qendër fëmijësh të para- lizuar për disa orë.”
Kanoni nuk duhet marrë si një dënim, por si një shërim. Shpëtimi është një dhuratë e lirë e hirit. Vetëm me përpjekjet tona nuk mund të fshijmë gabimin tonë. Krishti është korrigjimi ynë; ose na fal fa- las, ose nuk jemi aspak të falur. Nuk marrim merita duke përmbushur kanonin, pasi në marrëdhënien me Perëndinë njeriu kurrë nuk mund të kërkojë një meritë vetjake. Nëse rrëfimi i vërtetë është një operacion, kanoni është fortifikuesi që.i jep shëndet pacientit gjatë shërimit. Pra, kjo disiplinë e dhënë është pozitive në qëllimin e saj: ajo nuk vendos një barrierë mes mëkatarit dhe Perë- ndisë, por shërben si urë mes tyre.
(vijon)
Përktheu: Eleni Pani
Mbi Misterin e Rrëfimit
(Vijon nga numri i kaluar)
Prifti nuk është veçse “rojë i
Perëndisë” që e fut birin në praninë
hyjnore. Sipas një metafore mjekë-
sore, ai është recepsionisti në sallën
e pritjes. I rrëfehemi Krishtit dhe
jo priftit: “Krishti është i pranishëm
padukurisht e pret rrëfimin tënd”;
falja vjen nga Krishti dhe jo nga
prifti. Që nga momenti që e shikoj-
më rrëfimin thellësi sht si një veprim
të Krishtit dhe jo tonin misteri na
duket pozitiv. Nuk përjetojmë ve-
tëm dezintegrimin dhe dobësinë
tonë, por dashurinë dhe faljen ku-
ruese të Perëndisë. Do të shikojmë
jo vetëm birin plangprishës, që ecën
ngadalë dhe me një rëndesë në
rrugën e gjatë të kthimit në shtëpi,
por dhe të atit që e shikon nga larg
dhe që vrapon ta takojë. Siç na
shkruan edheTito Koliandër: “Në-
se bëjmë një hap drejt Perëndisë,
Ai do të bëjë dhjetë drejt nesh.”
Pikërisht këtë përjetojmë në rrëfim.
Si gjithë misteret e tjera, rrëfimi
është një veprim hyjnor-njerëzor, në
të cilin ka një “kooperim” mes hirit
të Perëndisë dhe vullnetit tonë të
lirë. Të dy janë të nevojshëm, por
ajo që bën Perëndia është më e rë-
ndësishme. Pendimi dhe rrëfimi
është diçka që Perëndia bën me ne
dhe në ne. Ashtu siç thotë dhe shën
Joan Gojarti: “Le ta administrojmë
ilaçin shpëtues të pendimit; le të pra-
nojmë nga Perëndia pendimin që na
shëron. Nuk jemi ne ata që ia ofroj-
më Atij, por është Ai që na i jep.”
Vlen të kujtojmë këtu se në gre-
qisht fjala exomologesis do të thotë
në të njëjtën kohë rrëfim i mëka-
teve dhe veprim i hirit për dhuratat
e marra. Por cila është specifikisht
pjesa e priftit? Të gjithë ata që kanë
patur bekim të kenë si rrëfyes një
person që ka dhuntinë e atësisë
shpirtërore, do të dëshmojnë për rë-
ndësinë që ka roll i priftit. Funksioni
i tij nuk është vetëm të japë këshilla.
Falja e mëkateve nuk ka të bëjë me
diçka automatike. Ashtu si mund të
lidhë ashtu edhe mund të zgjidhë.
Ai mund ta refuzojë faljen e mëka-
teve – megjithëse ndodh rrallë – apo
t’i caktojë birit një kanon, për she-
mbull t’i ndalojë kungimin për një
kohë të caktuar apo t’i japë të
kryejë një punë, dhe prifti e zotëron
këtë të drejtë. Në kishat e shekuj-
ve të parë kanonet ishin zakonisht
të rënda. Për imoralitetin, shën Va
sili i Madh cakton shtatë vjet larg
kungatës dhe shën Grigori i Nisës
jep nëntë vjet; në legjislacionin
kanonik më të fundit nga shën Joan
Kreshmuesi, dënimi u reduktua në
dy vjet shoqëruar nga një kreshmë
e ashpër. Për një vrasje të pavull-
netshme – për shembull – sot, të
vrasësh dikë në një aksident me
makinë – shën Vasili jepte dhjetë
deri në njëmbëdhjetë vjet pa marrë
kungatën dhe shën Grigori nëntë
vjet, ndërsa shën Joan Kreshmuesi
e reduktoi deri në tre vjet. Sa për
prindërit fëmijët e të cilëve vdisnin
pa pagëzuar, privoheshin nga
kungata për tre vjet. Megjithatë
prifti e modifikonte dënimin sipas
gjendjes së veçantë të secilit, sipas
parimeve të “ekonomisë” dhe ela-
sticitetit baritor. Sot nuk aplikohen
gjithë këto kanone, prifti është
përgjegjës para Perëndisë sa për
mënyrën e administrimit të misterit
dhe ruan të drejtën të vendosë
dënime që përfshijnë një periudhë
largimi nga kungimi. Për shembull
zakonisht sot në kishë një grua që
ka kryer abort dënohet me një vit
pa marrë kungatën – kanonet e vje-
tra caktonin një periudhë shumë më
të gjatë. Në një rast të tillë, prifti
gjithashtu mund të propozojë një
formë aktive të pendimit: “përde-
risa keni shkatërruar një embrion,
mund të punoni vullnetarisht për një
vit në një qendër fëmijësh të para-
lizuar për disa orë.”
Kanoni nuk duhet marrë si një
dënim, por si një shërim. Shpëtimi
është një dhuratë e lirë e hirit.
Vetëm me përpjekjet tona nuk mund
të fshijmë gabimin tonë. Krishti
është korrigjimi ynë; ose na fal fa-
las, ose nuk jemi aspak të falur. Nuk
marrim merita duke përmbushur
kanonin, pasi në marrëdhënien me
Perëndinë njeriu kurrë nuk mund të
kërkojë një meritë vetjake. Nëse
rrëfimi i vërtetë është një operacion,
kanoni është fortifikuesi që.i jep
shëndet pacientit gjatë shërimit. Pra,
kjo disiplinë e dhënë është pozitive
në qëllimin e saj: ajo nuk vendos një
barrierë mes mëkatarit dhe Perë-
ndisë, por shërben si urë mes tyre.
(vijon)
Përktheu: Eleni Pani