Ligji për kthimin e pronave
rishpronëson Kishën
– Jo vetëm nuh kompenson dëmet ndaj pro-
nave të komuniteteve fetare, të shkaktuara nga
monizmi (që vazhduan në vitet e tranzicionit),
por rrëzon edhe çdo shpresë për të ardhmen –
Kohët e fundit, në
komisionet e parlamen-
tare po diskutohet ligji
që presupozohet se do të
plotësojë dhe përputhë
procesin e kthimit të
pronave sipas Kushte-
(Vijon në faqen 2)
Ligji për kthimin e pronave rishpronëson Kishën
(vijon nga faqja 1)
tutës. Në këto mbledhje
janë ftuar të japin vë-
rejtjet e tyre edhe komu
nitetet fetare, të cilat
kanë shprehur mospa-
jtimin e plotë me frymën
e tij, pasi nuk shihet që
ky ligj të sjellë ndonjë
përmirësim në këtë
çështje themelore.
Së pari, problem
themelor në vetë kon-
ceptimin e ligjit është
mënyra e trajtimit të
komuniteteve fetare.
Ato nuk duhet dhe nuk
mund të trajtohen njësoj
me personat fizikë. Pro-
nat e tyre nuk i përkasin
individëve a grupeve,
por komunitetit të be-
simtarëve dhe janë në
shërbim të të gjithë
shoqërisë. Për më tepër,
pa kthimin e tyre, pava-
rësia e komuniteteve
fetare do të mbetet fjalë
në erë. Ndaj, është e
domosdoshme, që në
këto projektligje, si pjesë
e veçantë e tyre, duhet të
njihet e drejta e patje-
tërsueshme e komunite
teve fetare tradicionale –
kthimi i të gjitha pro-
nave; ndërtesa, troje,
toka bujqësore dhe obje-
kte (si ikona, objekte të
shenjta etj.).
Madje, si për ironi,
projekti i ri ka ndryshi-
me që dëmtojnë më tej
komunitetet fetare si:
– Ndryshime që keqë-
sojnë mënyrën e kom-
pensimit. Në qoftë se ai
ekzistues parashikon
edhe mundësinë e kom-
pensimit fizik, në ligjin
e ri parashikohet vetëm
kompensim në vlerë…
-Eshtë hequr e drejta
e vërtetimit të faktit, se
ke qenë pronar mbi një
objekt. Kjo dëmton veça-
nërisht komunitetet
fetare, sepse ato shumë
prona nuk i kanë pasur
të regjistruara, sepse në
të shkuarën ato jo vetëm
nuk imagjinohej se
mund të cënoheshin, por
shtoheshin nga dhuratat
e besimtarëve.
-Eshtë një shpronë-
sim i ri neni që flet për
shpërblimin e pronarit
të një objekti që përdoret
për nevoja publike.
-Mjaft gjëra ligji i lë
evazive, sepse ia kalon
në kompetencë Këshillit
të Ministrave, duke e
kthyer në të pjesëshme
dhe subjektive zgjidhjen
e problemit.
Pra, siç shihet, edhe
ky projektligj pak ndry-
shon nga paraardhësit,
duke e kthyer detyrimin
kushtetues të kthimit të
pronave në një lojë, ku
komunitetet fetare janë
humbësit kryesorë. Dhe
më shumë humb Komu-
niteti Orthodhoks, i cili
në gjithë këta vite është
mëi diskriminuari në
këtë drejtim. Jo vetëm se
i janë kthyer një pjesë e
papërfillshme e pro
nave, por i janë nxjerrë
pengesa artificiale dhe të
ulëta edhe aty ku çësh-
tjet janë të qarta. Kjo ka
sjellë që, në vend që
fondet e siguruara me
shumë mundim nga do-
natorë të huaj, të për-
doren për ndërtimin e
shkollave, kopshteve,
spitaleve etj., janë har-
xhuar për të blerë troje
e objekte, ose më keq
akoma, për të riblerë nga
pronarët e rinj tokat që
kanë qenë pronë e Ko
munitetit Orthodhoks.
Kështu p.sh., emblema-
tik është rasti i Shko-
drës, ku në dhjetë vjet
pothuaj s’është kthyer
asgjë nga pronat e Ki-
shës sonë. Apo për ndër-
timin e Qendrës Diagno-
stikuese në Tiranë, ku
kujt nuk i janë dhënë
godina për zhvillimin e
veprimtarive shënde-
tësore, nga lloj – lloj shte-
| tesh, kurse Kisha Ortho- |
i dhokse Autoqefale e |
। Shqipërisë, për të ndë- ।
rtuar qendrën shënde-
1 tësore jopublike më mo-
I derne që ka vendi, iu desh ।
I tëblentenjëpronë private I
(truall e godine), duke
harxhuar kështu fonde të
rëndësishme që duhet të
shkonin për vepra të tjera
me interes për gjithë
shoqërinë.
Komuniteti ynë i ka
| kërkuar e i kërkon të
| drejtat e tij në mënyrë
। paqësore, por me këmbë-
. ngulje dhe asnjëherë nuk
ka për të hequr dorë prej
I tyre.
I Th. Dh.