Μέσα στη φωτιά της Ελληνικής Επανάστασης, μια ταπεινή μοναχή στο Κεχροβούνι της Τήνου άκουσε την Παναγία να της ζητά να αποκαλύψει μια θαμμένη εικόνα. Η Λουκία, κόρη του παπα-Νικηφόρου Νεγρεπόντη, είχε γεννηθεί το χίλια επτακόσια πενήντα δύο στο χωριό Κάμπο και ορφάνεψε στα δώδεκα της χρόνια. Η μητέρα της την έστειλε στον Τριπόταμο, κοντά στην ευκατάστατη αδελφή της, όπου το παιδί έζησε τρία χρόνια με προσευχή και εργασία.

Στις επισκέψεις της στο μοναστήρι του Κεχροβουνίου ένιωσε βαθιά την κλήση να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον Χριστό και στην υπηρεσία του θελήματός Του. Έτσι, μόλις στα δεκαπέντε της χρόνια, μπήκε ως δόκιμη στη μονή, κάτω από την επίβλεψη της θείας της μοναχής Πελαγίας. Όταν ήρθε η κατάλληλη ώρα, εκάρη και η ίδια μοναχή και πήρε το όνομα της θείας της, Πελαγία.

Ως μοναχή αφοσιώθηκε με ψυχή και σώμα στη λατρεία του Θεού και στην ανακούφιση όσων ανθρώπων υπέφεραν. Η αγνότητα της ψυχής, η αυταπάρνηση και η μυστική ζωή της την ανέδειξαν σκεύος εκλογής για το θαύμα που σχεδίαζε ο ίδιος ο Κύριος. Έναν χρόνο μετά την έναρξη του ιερού αγώνα, την Κυριακή εννιά Ιουλίου του χίλια οκτακόσια είκοσι δύο, η Πελαγία είδε στον ύπνο της μια μεγαλοπρεπή κυρία με φωτοστέφανο.

Η ουράνια επισκέπτρια της εξήγησε πόσα χρόνια υπέφερε θαμμένη βαθιά κάτω από το χώμα και της ζήτησε ένα συγκεκριμένο έργο. Της παρήγγειλε να επισκεφθεί τον επίτροπο εσωτερικών υποθέσεων της μονής και να ανακοινώσει την επιθυμία να αποκαλυφθεί το ερειπωμένο μέγαρό της. Ο τόπος βρισκόταν στον αγρό του Αντωνίου Δοξαρά, στην πόλη της Τήνου, και περίμενε σιωπηλός μέσα στους αιώνες.

Όταν ξύπνησε η μοναχή, κατάλαβε αμέσως πως η κυρία ήταν η ίδια η Παναγία και το μέγαρο ήταν ασφαλώς ο ναός Της. Όμως γεννήθηκαν μέσα της αμφιβολίες, αν μπορούσε σε εκείνη την άσημη και ταπεινή μοναχή να συμβεί κάτι τέτοιο. Φοβήθηκε ακόμη τους χλευασμούς και τα πειράγματα του δύσπιστου κόσμου που θα άκουγε τα λόγια της.

Έτσι αποφάσισε να μην αναφέρει τίποτε σε κανέναν και κράτησε το όραμα κλειστό μέσα στην καρδιά της με σιωπή. Την επόμενη Κυριακή, δεκαέξι Ιουλίου του ίδιου έτους, η ίδια Κυρία παρουσιάστηκε ξανά στον ύπνο της μοναχής με την ίδια παραγγελία. Η Πελαγία δεν είχε πλέον καμία αμφιβολία ότι ήταν η εκλεκτή της Θεοτόκου, αλλά πάλι την κράτησαν πίσω οι ανθρώπινοι δισταγμοί.

Όταν όμως και την τρίτη Κυριακή, είκοσι τρεις Ιουλίου, η Παναγία εμφανίστηκε με στεναχωρημένο και αυστηρό ύφος, η μοναχή λύγισε. Η Κυρία των Αγγέλων ζητούσε εξηγήσεις για την αγνόηση της εντολής και η Πελαγία αποφάσισε πλέον να μην ολιγωρήσει άλλο. Την ίδια ημέρα κατέφυγε στην ηγουμένη και της φανέρωσε με δάκρυα τα τρία ουράνια οράματα.

Εκείνη γνώριζε καλά τον ενάρετο βίο της και πίστεψε αμέσως, οπότε επισκέφθηκε χωρίς καθυστέρηση τον επίτροπο της μονής. Ο επίτροπος με τη σειρά του ειδοποίησε τον Μητροπολίτη Τήνου Γαβριήλ και συνόδευσε εκεί την ταπεινή μοναχή. Ο αρχιερέας κάλεσε τον λαό στον μητροπολιτικό ναό των Ταξιαρχών και τους παρακάλεσε να συνδράμουν με χρήμα και με προσωπική εργασία.

Το νησί συγκινήθηκε βαθιά από την αγγελία της Παναγίας και ετοιμάστηκε με προθυμία για το μεγάλο εγχείρημα. Στις αρχές του Σεπτεμβρίου του χίλια οκτακόσια είκοσι δύο άρχισαν οι ανασκαφές με ζέση και ελπίδα μέσα στις ψυχές των πιστών. Από το χώμα αποκαλύφθηκε ο αρχαίος ναός του Διονύσου και κατόπιν ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου.

Ωστόσο δεν βρέθηκε κανένα ίχνος της ιερής εικόνας και η αρχική ζέση του λαού άρχισε σιγά σιγά να σβήνει. Πολλοί έχαναν το θάρρος τους και έφευγαν, ενώ άλλοι χλεύαζαν την Πελαγία και την κατηγορούσαν ως ονειροπόλα και επιπόλαιη. Εκείνη την εποχή θέριζε στο νησί φοβερή θανατηφόρα επιδημία και ο επίτροπος τη θεώρησε θεία τιμωρία για την εγκατάλειψη του έργου.

Σε νέα συνεργασία με τον Μητροπολίτη συγκάλεσαν ξανά τον λαό με την ίδια θερμή έκκληση και όρισαν επιτροπή ελέγχου των εργασιών. Η ταπεινή μοναχή στράφηκε με δάκρυα στα μάτια στην Παναγία και ζήτησε φως και βοήθεια στην ώρα της δοκιμασίας. Η Θεοτόκος τότε της αποκάλυψε με σαφήνεια το ακριβές σημείο όπου βρισκόταν θαμμένη η ιερή εικόνα Της.

Η Πελαγία μετέφερε χωρίς αργοπορία την υπόδειξη στους υπευθύνους και οι εργάτες κατευθύνθηκαν με πίστη εκεί. Στις τριάντα Ιανουαρίου του χίλια οκτακόσια είκοσι τρία, η αξίνα του Δημητρίου Βλάσση χτύπησε επιτέλους πάνω στο θαυματουργό εικόνισμα. Η εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου ήταν κομμένη κατακόρυφα σε δύο τμήματα, αλλά δεν είχε πάθει καμία φθορά από την παραμονή της μέσα στο χώμα.

Μόλις τοποθετήθηκε στον ναό που ανεγέρθηκε προς τιμήν της Παναγίας, άρχισε αμέσως να επιτελεί αναρίθμητα και μεγάλα θαύματα. Έτσι το ιερό νησί της Τήνου έγινε δημοφιλέστατος τόπος προσκυνήματος για όλους τους Έλληνες και πλήθος ξένων πιστών. Η Οσία Πελαγία επιτέλεσε με τις πρεσβείες της Θεομήτορος αρκετά θαύματα πριν και μετά την κοίμησή της.

Η μακαρία ψυχή της παραδόθηκε στον Κύριο στις είκοσι οκτώ Απριλίου του χίλια οκτακόσια τριάντα τέσσερα και ετάφη στον ναό των Ταξιαρχών της μονής. Το χίλια εννιακόσια εβδομήντα τρία χτίστηκε μεγαλοπρεπής ναός στο όνομά της, όπου φυλάσσεται και προσκυνείται σήμερα η αγία της κάρα. Ανακηρύχθηκε αγία με συνοδική πατριαρχική πράξη στις έντεκα Σεπτεμβρίου του χίλια εννιακόσια εβδομήντα και η μνήμη της ορίστηκε στις είκοσι τρεις Ιουλίου.