Τον άλειψαν με μέλι και τον σταύρωσαν στα τείχη του Δυρραχίου, για να τον θανατώσουν τα τσιμπήματα από σμήνη μελισσών και άλλων εντόμων. Μαζί του την ίδια ημέρα μαρτύρησαν επτά πιστοί από την Ιταλία, που έφτασαν με πλοίο στο Δυρράχιο αναζητώντας καταφύγιο από τους διωγμούς. Ο Άγιος Αστείος υπήρξε επίσκοπος Δυρραχίου το έτος ενενήντα οκτώ μετά Χριστόν, και το όνομά του σημαίνει πολίτης ή άνθρωπος της πόλης.

Ήταν αληθινός ποιμένας και ζωντανό παράδειγμα ενεργού χριστιανικής ζωής για τους πιστούς της επαρχίας του. Με μεγάλο ζήλο εργαζόταν για τη διάδοση του Ευαγγελίου σε όλη την περιοχή του Δυρραχίου και πέρα από αυτή. Όταν ο Τραϊανός ανέβηκε στον θρόνο της Ρώμης, ανανέωσε αμέσως το διάταγμα του διωγμού των χριστιανών σε όλη την αυτοκρατορία.

Τότε οι πρόκριτοι της πόλης, ο Νουμέριος, ο Νέαρχος, ο Αγλαΐδης και ο Αριανός, συνέλαβαν τον επίσκοπο και τον οδήγησαν δεμένο μπροστά στον ηγεμόνα. Καθώς αρνήθηκε σταθερά να προσφέρει θυσία στα είδωλα, τον παρέδωσαν στον σκληρό ηγεμόνα Αγρικόλα, για να τον ανακρίνει. Ο ηγεμόνας προσπάθησε στην αρχή με ήπιο τρόπο να αλλάξει τη γνώμη του και να τον πείσει να αρνηθεί τον Χριστό.

Όταν είδε ότι τα λόγια δεν έφερναν κανένα αποτέλεσμα, στράφηκε σε σκληρές απειλές και βαριές υποσχέσεις τιμωρίας. Ο επίσκοπος όμως, ως άξιος αρχιερέας του Χριστού, στάθηκε όρθιος και απάντησε με θάρρος στον Αγρικόλα. Του είπε ότι δεν αξίζει τίποτε η εξουσία που χρησιμοποιεί τη δύναμή της για να προκαλεί κακό στους αθώους ανθρώπους.

Ο ηγεμόνας εξαγριώθηκε τότε με τη σταθερή στάση του Αγίου και σχεδίασε μια διαβολική και σκληρή εκδίκηση. Διέταξε να τον βασανίσουν με μαστίγια από δέρμα βοδιού, εφοδιασμένα με μολύβδινες σφαίρες, για να σπάσουν τα κόκαλα. Ο μάρτυρας υπέμενε τα κτυπήματα και επέμενε σταθερά στην πίστη του στον Χριστό, χωρίς να αρνηθεί ποτέ το όνομά Του.

Έπειτα οι στρατιώτες τον άλειψαν με μέλι από την κορυφή έως τα πόδια και τον σταύρωσαν επάνω σε ξύλο. Τον στήριξαν κοντά στα τείχη της πόλης, σε ώρα μεσημεριού, ενώ ο ήλιος του καλοκαιριού έκαιγε αλύπητα τη γη. Εκεί έπεσαν επάνω του σμήνη από μέλισσες, σφήκες και άλλα έντομα, τραβηγμένα από τη γλυκύτητα του μελιού.

Από τα αναρίθμητα τσιμπήματα και τον φοβερό καύσωνα παρέδωσε το πνεύμα του στα χέρια του Θεού. Έτσι ο μακάριος ποιμένας του Δυρραχίου έλαβε με χαρά τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου από τον Κύριο. Οι χριστιανοί παρέλαβαν κρυφά το τίμιο λείψανο του επισκόπου τους και το έθαψαν με ευλάβεια κοντά στην πόλη.

Αργότερα ύψωσαν εκεί μικρό ναό προς τιμή του, για να συγκεντρώνονται και να προσεύχονται. Την ίδια ημέρα μαρτύρησαν για τον Χριστό και επτά άλλοι πιστοί, που έφεραν τα ονόματα Περεγρίνος, Λουκιανός, Πομπήιος, Ησύχιος, Παππίας, Σατουρνίνος και Γερμανός. Όλοι κατάγονταν από την Ιταλία και είχαν φτάσει στο Δυρράχιο με πλοίο, αναζητώντας σωτηρία από τους διωγμούς της πατρίδας τους.

Όταν είδαν τον επίσκοπο κρεμασμένο επάνω στον σταυρό, αλειμμένο με μέλι και βασανισμένο από τα έντομα, άρχισαν να τον μακαρίζουν φανερά. Τον δόξαζαν με ύμνους και λόγια θαυμασμού για τη γενναία ομολογία του στον αληθινό Χριστό. Τότε τους συνέλαβαν αμέσως οι στρατιώτες και τους οδήγησαν μπροστά στον ηγεμόνα της περιοχής για ανάκριση.

Εκείνοι δήλωσαν με παρρησία ενώπιον όλων ότι είναι χριστιανοί και ακολουθούν τον αληθινό Θεό. Ο Αγρικόλας εξαγριώθηκε από τη σταθερότητα του Αστείου και από την κοινή ομολογία των επτά νέων μαρτύρων. Έδωσε αμέσως διαταγή και τους έπνιξαν όλους μαζί στα νερά της Αδριατικής θάλασσας, κοντά στις ακτές της πόλης.

Έτσι έλαβαν και αυτοί τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου, και η Εκκλησία τιμά τη μνήμη τους την επομένη ημέρα. Μετά από εβδομήντα χρόνια, οι άγιοι αυτοί μάρτυρες εμφανίστηκαν σε όραμα στον Αρχιεπίσκοπο της Αλεξανδρείας. Εκείνος αναζήτησε τα τίμια λείψανά τους και τα βρήκε καλυμμένα μέσα στην άμμο της παραλίας.

Τα παρέλαβε με βαθιά ευλάβεια, τα έθαψε με μεγάλη τιμή και έκτισε επάνω τους μικρό ναό προς τιμή τους. Για τον ιερομάρτυρα Αστείο γράφτηκαν δύο εκκλησιαστικές ακολουθίες με ύμνους, που ψάλλονταν την ημέρα της εορτής του ενδόξου επισκόπου. Η πρώτη ακολουθία γράφτηκε από τον Ιωσήφ τον Υμνογράφο τον ένατο αιώνα.

Αντίγραφό της σώζεται σε χειρόγραφο της Βιβλιοθήκης του Παρισιού, στους ελληνικούς κώδικες με τους αριθμούς δεκατρία και χίλια πεντακόσια εβδομήντα πέντε. Η δεύτερη ακολουθία γράφτηκε το έτος χίλια εννιακόσια δεκαοκτώ από τον Μητροπολίτη Δυρραχίου, Γκορομόκρας και Σπαθίας, τον Ιάκωβο. Εγκρίθηκε επίσημα από την Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία και τυπώθηκε στην Κωνσταντινούπολη με δαπάνες του Μιχαήλ Θωμά Τρούγια.

Η Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου την επικύρωσε στις τριάντα Ιουλίου του ίδιου έτους, με την υπογραφή του Πατριάρχη Γερμανού. Ο Άγιος Αστείος υπήρξε και παραμένει πάντοτε αγαπητός και λαοφιλής ανάμεσα στους ορθόδοξους χριστιανούς του Δυρραχίου. Πολλοί πιστοί της πόλης έδιναν και δίνουν στα παιδιά τους το ευλογημένο όνομά του, με βαθιά ευλάβεια.

Επίσης έκτιζαν συνεχώς ναούς προς τιμή του, όπως μαρτυρούν ιστορικοί, χρονογράφοι και αρχαιολόγοι της περιοχής. Ξεχωρίζει η μεγάλη μητρόπολη προς τιμή του Αστείου και του Ισαύρου, που χτίστηκε τον δέκατο τρίτο και τον δέκατο τέταρτο αιώνα. Νέοι ναοί υψώθηκαν στο Σπιτάλε, στο νεκροταφείο της πόλης και τελευταία κοντά στο λιμάνι.

Ο Μητροπολίτης Ιάκωβος γράφει στον πρόλογο της ακολουθίας του, που συντάχθηκε στις είκοσι έξι Ιουλίου του χίλια εννιακόσια δεκαεπτά, σημαντικά λόγια. Λέει ότι οι ιερείς της πόλης πήραν παραγγελία για πολλούς μήνες να δίνουν το όνομα του Αγίου στα νεοβάπτιστα αγόρια. Άρχισαν επίσης να κτίζουν ναό στην περιοχή του Σπιτάλε, που βρίσκεται μισή ώρα μακριά από την πόλη του Δυρραχίου.

Φιλοτέχνησαν επιπλέον την εικόνα του Αγίου Αστείου και του πρώτου επισκόπου Δυρραχίου κατά την παράδοση, του Αποστόλου Καίσαρος. Όλα αυτά αποτελούν καρπό βαθιάς πατρικής φροντίδας για την πνευματική ανάταση των κατοίκων της ευλογημένης επαρχίας. Η φήμη του Αγίου Αστείου ξεπέρασε γρήγορα τα όρια του Δυρραχίου και της Αλβανίας, και αγκάλιασε πολλούς λαούς.

Η μορφή του ζωγραφίζεται σε τοιχογραφίες ναών της Αχρίδας, του Κοσσυφοπεδίου, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου. Επίσης τιμάται στην Ελλάδα και στην Ιταλία, όπου τοπικές εκκλησίες κρατούν ζωντανή τη μνήμη και την ευλάβεια προς τον ένδοξο ιερομάρτυρα. Έτσι ο γενναίος επίσκοπος του Δυρραχίου συνεχίζει να φωτίζει και να προστατεύει τους πιστούς όλων των γενεών μέσα από τα αιώνια χρόνια.