Hermiti i Thebaidit dhe Shenja e Kryqit

Për plot gjashtëdhjetë vjet, Shën Dorotheu qëndroi brenda një shpelle të vetme, afër Aleksandrisë. Nën diellin e nxehtë të mesditës ai mblodhi gurë në plazh dhe ndërtoi qeli për ata vetmitarë që nuk mund t'i ndërtonin vetë. Ai vinte nga rajoni i Thebaidit në Egjipt dhe jetoi si asket në shkretëtirën e Skithisë, në bregun perëndimor të lumit Nil. Palladius, peshkopi i Hellenoupolis, ishte nxënës i tij në rininë e tij dhe një dëshmitar okular i betejave të tij asketike. Ai ruajti kujtime të çmuara nga jeta e plakut në veprën e tij të njohur, Historia Lausaiane. Vendi ku jetonte shenjtori quhej Qelia e të ndjerit dhe ishte e famshme për asketët e saj të rreptë. Atje, në shkretëtirën e ashpër, Dorotheu ia dha gjithë jetën Zotit dhe lutjes. Kujtimi i tij nderohet nga Kisha jonë më gjashtëmbëdhjetë shtator të çdo viti. Edhe pse jetoi në shekullin e katërt pas Krishtit, imazhi i tij mbetet i gjallë në traditën orthodhokse të shkretëtirës. Jeta e përditshme e shenjtorit ishte e rreptë përtej çdo mase dhe qëndrese njerëzore. Çdo ditë, në vapën e tmerrshme të mesditës, ai ecte me orë të tëra pranë detit dhe mblidhte gurë. Me këto ai ndërtoi qeli të vogla dhe ua dha vetmitarëve të tjerë që nuk kishin fuqi t'i ndërtonin. Një herë i riu Palladius e pyeti me habi dhe dhimbje për lindjen e tij. Ai i tha se pse në një moshë kaq të vjetër po e torturonte trupin e tij në këtë vapë të padurueshme. Plaku thjesht u përgjigj se po e torturonte që të mos e torturonte. Ushqimi i tij ishte i pakët dhe i pakët, vetëm bukë thatë dhe pak barëra shkretëtirë. Ai hante një herë në ditë dhe pinte pak ujë me masë për të mbajtur veten. Askush nuk e pa atë të shtrirë në një dyshek ose të dorëzuar për të fjetur. Natën ajo ulej dhe thurte shporta nga degët e palmës dhe i shiste. Me ato pak të ardhura bleu atë që i nevojitej për të vazhduar rrugën e tij asketike. Palladius pyeti veten nëse plaku jetonte kaq rreptësisht vetëm kur ishte pranë tij. Kështu ai kërkoi nga ish-nxënësët e shenjtorit që të zbulonin të vërtetën për gjithë jetën e tij. Ata i thanë se Dorotheu kishte jetuar kështu që në fëmijëri dhe nuk ishte dorëzuar kurrë për të fjetur. Vetëm në momente të caktuara duke punuar apo duke ngrënë i mbyllte pak sytë nga lodhja e trupit. Shumë herë edhe buka i binte nga buzët, pasi e pushtonte gjumi në kohën e ngrënies. Një herë dishepujt iu lutën që të shtrihej në një dyshek dhe të pushonte qoftë edhe pak. Ai i shikoi me dhembshuri dhe u tha një frazë që hyri në historinë e shkretëtirës. Nëse mund të bësh ndonjëherë një engjëll të flejë, atëherë do të më marrësh edhe mua. Me këto fjalë ai zbuloi se dëshira e tij ishte të imitonte vigjiljen e engjëjve të qiellit. Kështu, pa gjumë dhe pa pushim, natë e ditë vazhdoi namazin dhe punën. Një ditë, rreth orës së nëntë, shenjtori dërgoi Palladin në pus për të marrë pak ujë për vaktin e tyre të pakët. Kur nxënësi u përkul për të nxjerrë ujë, ai pa në pus një mburojë mjekësore dhe u tremb shumë. Ai vrapoi përsëri te plaku pa ujë dhe i bërtiti se ata kishin humbur, sepse një gjarpër ishte fshehur në ujë. Shenjtori buzëqeshi lehtë, tundi kokën dhe iu përgjigj me urtësi të thellë shpirtërore. Nëse djalli do të donte të hidhte në të gjitha puset dhe burimet nepërka, grerëza dhe zvarranikë të tjerë helmues, nuk do të pinit kurrë ujë. Atëherë do të vdisje nga etja në këtë shkretëtirë. Kështu plaku u ngrit vetë dhe eci në mënyrë të qëndrueshme drejt pusit. Ai tërhoqi ujë në enë dhe e vulosi me shenjën e kryqit. Ai piu prej tij duke i besuar Zotit dhe tha fjalët e paharrueshme. Aty ku është kryqi, atje fuqia demonike nuk mund ta dëmtojë kurrë njeriun. Shën Dorotheu fjeti i qetë në pleqëri në shkretëtirën e tij të dashur.