Οι Μάρτυρες Ρωμύλος, Ευδόξιος, Ζήνων και Μακάριος

Έντεκα χιλιάδες χριστιανοί στρατιώτες του Τραϊανού προτίμησαν τον μαρτυρικό θάνατο στην Αρμενία, αρνούμενοι να θυσιάσουν στα είδωλα μέσα στην ίδια τη ρωμαϊκή ισχύ. Ανάμεσά τους ξεχώρισε ο Ρωμύλος, αξιωματούχος της αυλής, που τόλμησε να ελέγξει κατάμουτρα τον ίδιο τον αυτοκράτορα. Ο Ρωμύλος υπηρετούσε στον στενό κύκλο του αυτοκρατορικού οίκου και συνόδευε τον Τραϊανό σε εκστρατεία στην Ανατολή.

Όταν ο στρατός βρισκόταν στη Γαλατία, ο αυτοκράτορας έκανε επιθεώρηση και ανακάλυψε χιλιάδες χριστιανούς μέσα στις τάξεις του. Έδωσε αμέσως εντολή να θυσιάσουν στα είδωλα και ανέθεσε στον Ρωμύλο να επιβλέψει την εκτέλεση της διαταγής. Οι έντεκα χιλιάδες όμως στρατιώτες προτίμησαν να χάσουν τη ζωή τους παρά να αρνηθούν τον Χριστό και να στερηθούν τη Βασιλεία Του.

Ο Ρωμύλος στράφηκε τότε στον Τραϊανό και τον επέπληξε για την παραφροσύνη του να αποδυναμώνει χωρίς λόγο τον στρατό του, μάλιστα σε καιρό πολέμου. Ο τύραννος δεν θέλησε να ακούσει κανένα λογικό επιχείρημα και εξόρισε τους πιστούς στην Αρμενία. Εκεί, κοντά στη Μελιτινή, οι στρατιώτες θανατώθηκαν με διάφορους φρικτούς τρόπους.

Τον ίδιο τον Ρωμύλο τον υπέβαλαν σε ανελέητο ξυλοδαρμό και στη συνέχεια έκοψαν την τίμια κεφαλή του. Δύο αιώνες αργότερα, στους χρόνους του σκληρού Διοκλητιανού, η Μελιτινή γέμισε πάλι από διωγμούς εναντίον των χριστιανών. Στην πόλη ζούσε ο Ευδόξιος, ανώτερος αξιωματούχος με τον τίτλο του κόμητος και στρατιωτικός διοικητής.

Όταν εκδόθηκε το αυτοκρατορικό διάταγμα κατά των πιστών, εκείνος εγκατέλειψε το αξίωμά του και αποσύρθηκε μαζί με τη σύζυγό του Βασίλισσα και την οικογένειά του. Ο άρχοντας της Μελιτινής έστειλε όμως στρατιώτες να τον αναζητήσουν. Όταν τον συνάντησαν φορούσε ταπεινά ρούχα και δεν τον αναγνώρισαν.

Τους κάλεσε στο σπίτι του, τους περιποιήθηκε με αγάπη και τους πρόσφερε φιλοξενία για τη νύχτα. Ο ίδιος προσευχήθηκε εκείνες τις ώρες και έλαβε από τον Θεό την πληροφορία ότι ήρθε η ώρα του μαρτυρίου του. Το πρωί αποκάλυψε στους στρατιώτες ποιος πραγματικά ήταν και παραδόθηκε μόνος του.

Εκείνοι, συγκινημένοι από την αρχοντιά της ψυχής του, του πρόσφεραν να φύγει και να εξαφανιστεί. Όμως ο άγιος δεν δέχτηκε με κανέναν τρόπο μια τέτοια διέξοδο. Έδωσε στη Βασίλισσα τις τελευταίες οδηγίες για την περιουσία, αποχαιρέτησε τα παιδιά και τους οικείους, και αναχώρησε χαρούμενος για να σταθεί μπροστά στον ηγεμόνα.

Μπροστά στον άρχοντα, ο Ευδόξιος ομολόγησε χωρίς δισταγμό το όνομα του Χριστού και ξεγύμνωσε την ανοησία της ειδωλολατρίας. Σε μια κίνηση γεμάτη παρρησία έβγαλε τη στρατιωτική ζώνη του, το έμβλημα της εξουσίας, και την πέταξε στο πρόσωπο του ηγεμόνα. Τότε χίλιοι εκατόν τέσσερις στρατιώτες, που έως εκείνη τη στιγμή κρατούσαν κρυφή την πίστη τους, έκαναν το ίδιο και πέταξαν τα διάσημα του βαθμού τους.

Ο ηγεμόνας βρέθηκε σε μεγάλη αμηχανία και έστειλε γράμμα στον Διοκλητιανό ζητώντας οδηγίες. Ο αυτοκράτορας απάντησε να τιμωρηθούν μόνο οι επικεφαλής και να αφεθούν ελεύθεροι οι υπόλοιποι. Έτσι ο Ευδόξιος υπέστη μακρά και επώδυνα βασανιστήρια, αλλά παρέμεινε αμετακίνητος στην πίστη του σαν ασάλευτος στύλος.

Καθώς τον οδηγούσαν στον τόπο της εκτέλεσης, η σύζυγός του Βασίλισσα τον ακολουθούσε κλαίγοντας από μακριά. Εκείνος της παράγγειλε να θάψει το σώμα του στον τόπο που λεγόταν Άμιμνα και να μη θρηνήσει την ημέρα εκείνη. Της ζήτησε να ντυθεί λαμπρά και να γιορτάσει με χαρά τη μέρα της εξόδου του προς τον Κύριο.

Στον δρόμο προς τον θάνατο, ο Ευδόξιος αντίκρισε τον αγαπημένο του φίλο Ζήνωνα να κλαίει σπαρακτικά. Τον προέτρεψε με θέρμη να ακολουθήσει τον ίδιο βασιλικό δρόμο που είχε ανοιχτεί μπροστά τους και του υπενθύμισε την αγάπη τους προς τον Θεό. Ο Ζήνων ομολόγησε αμέσως δημόσια και με δυνατή φωνή το όνομα του Σωτήρα.

Συνελήφθη επιτόπου και καταδικάστηκε σε αποκεφαλισμό μαζί με τον φίλο του. Στον τόπο της εκτέλεσης πρώτα έπεσε από το ξίφος ο Ζήνων, ενώ ο Ευδόξιος προσευχόταν για εκείνον. Στη συνέχεια έσκυψε και ο ίδιος το κεφάλι και έλαβε τον στέφανο του μαρτυρίου.

Η Βασίλισσα παρέλαβε χωρίς εμπόδια το σκήνωμα του ανδρός της και το ενταφίασε με τιμή στον τόπο που εκείνος είχε ορίσει. Έπειτα από επτά ημέρες, ο άγιος της παρουσιάστηκε σε όραμα μέσα στον ύπνο της. Της ζήτησε να ειδοποιήσει τον φίλο και οικονόμο τους Μακάριο, ότι έφθασε η ώρα να εμφανιστεί και αυτός μπροστά στο δικαστήριο του ηγεμόνα.

Ο Μακάριος υπάκουσε χωρίς αναβολή στο θεϊκό μήνυμα. Ομολόγησε με παρρησία την αληθινή πίστη μπροστά στον κριτή και έλαβε και αυτός τον στέφανο του μαρτυρίου διά αποκεφαλισμού.