Ο Νεομάρτυρας Αναστάσιος από τη Στρώμνιτσα

Ένα παιδί είκοσι χρόνων ντύθηκε με τούρκικα ρούχα στη Θεσσαλονίκη, για να βοηθήσει τον δάσκαλό του να αποφύγει έναν τελωνειακό δασμό. Από εκείνη τη μικρή πονηριά ξεκίνησε ένας δρόμος μαρτυρίου, που τον οδήγησε στον θάνατο για την πίστη του Χριστού. Ο νεομάρτυρας Αναστάσιος γεννήθηκε στη Βουλγαρία, στο χωριό Ραντόβιτσα της επισκοπής Στρωμνίτσης, λίγο πριν το τέλος του δέκατου όγδοου αιώνα.

Οι γονείς του τον παρέδωσαν από νωρίς σε στρατιωτικές σπουδές, με την ελπίδα μιας σταθερής σταδιοδρομίας στη ζωή του. Όταν συμπλήρωσε τα είκοσι χρόνια, βρέθηκε μαζί με τον δάσκαλό του στη μεγάλη πόλη της Θεσσαλονίκης. Ο δάσκαλος ήθελε να πουλήσει κάποια τούρκικα ρούχα, χωρίς να καταβάλει τον δασμό που όριζε ο νόμος.

Έτσι ζήτησε από τον μαθητή του να ντυθεί Τούρκος και να περάσει με την πραμάτεια μέσα στην πόλη. Οι τελώνες όμως τον σταμάτησαν αμέσως στον δρόμο και του ζήτησαν την απόδειξη της πληρωμής. Ο νεαρός απάντησε με θάρρος ότι ήταν Τούρκος, νομίζοντας πως έτσι θα ξέφευγε από τον έλεγχο.

Τότε εκείνοι του ζήτησαν να απαγγείλει τον μουσουλμανικό χαιρετισμό μαζί με τη συνηθισμένη προσευχή τους. Ο νεαρός μπερδεύτηκε εκείνη τη στιγμή και έμεινε σιωπηλός μπροστά στους τελώνες, χωρίς να μπορεί να αρθρώσει λέξη. Οι άνθρωποι του τελωνείου διέταξαν αμέσως να οδηγηθεί στον διοικητή, για να εξεταστεί από εκείνον με αυστηρότητα.

Ο διοικητής τον ανέκρινε για αρκετή ώρα και του πρότεινε ευθέως να ασπαστεί τη μουσουλμανική θρησκεία. Ο Αναστάσιος αρνήθηκε σταθερά κάθε τέτοια πρόταση και έμεινε πιστός στον Χριστό, χωρίς κανέναν δισταγμό. Αμέσως τον παρέδωσαν στον αρχιτελώνη της περιοχής, για να συνεχίσει εκείνος την υπόθεση με μεγαλύτερη πίεση.

Ο αξιωματούχος αυτός δοκίμασε στην αρχή να τον κερδίσει με γλυκόλογα και υποσχέσεις για μια άνετη ζωή. Όταν είδε ότι ο νέος δεν λύγιζε, στράφηκε σε φοβέρες και απειλές κατά της ζωής του. Ο μάρτυρας ομολόγησε καθαρά την παράβαση του νόμου για τον δασμό και δέχτηκε τη σχετική ευθύνη του.

Όμως αρνήθηκε με σθένος να προδώσει την αγία πίστη του και να αρνηθεί τον Χριστό για να σώσει τη ζωή του. Ο αρχιτελώνης ενημέρωσε τότε τον μουφτή της πόλης και ζήτησε οδηγίες για τη συνέχεια της υπόθεσης αυτής. Ο μουφτής απάντησε με σκληρά λόγια ότι ο αρχιτελώνης κρατούσε στο ένα χέρι το σπαθί και στο άλλο τον νόμο.

Του είπε καθαρά πως μπορούσε να χρησιμοποιήσει ό,τι από τα δύο επιθυμούσε για να κρίνει τον νεαρό μάρτυρα. Ο αξιωματούχος γνώριζε καλά ότι ο νόμος επέβαλε απλώς την είσπραξη του φόρου από τον νέο για την παράβασή του. Όμως η απόφαση του μουφτή έδινε ανοιχτό δρόμο στο σπαθί, καθώς ο νεαρός δεν είχε γίνει οπαδός του Μωάμεθ.

Έτσι ο διοικητής του φόρου έστειλε τον Αναστάσιο στον τοπικό μουλά μαζί με πέντε Τούρκους μάρτυρες κατηγορίας. Οι άνθρωποι αυτοί είχαν την υποχρέωση να καταθέσουν ότι ο χριστιανός νέος είχε βλασφημήσει τη μουσουλμανική θρησκεία. Όταν ακούστηκαν οι κατηγορίες για βλασφημία εναντίον του Μωάμεθ, ο νεαρός απάντησε με εντιμότητα και ευθύτητα.

Είπε ότι δεν είχε βλασφημήσει τίποτε, αλλά παραδεχόταν πως φάνηκε ασεβής απέναντι σε ορισμένες μουσουλμανικές συνήθειες. Οι κριτές τον υπέβαλαν αμέσως σε βασανιστήρια και τον καταδίκασαν τελικά στον θάνατο διά απαγχονισμού. Στον δρόμο της εκτέλεσης τον πίεζαν συνεχώς να αρνηθεί την πίστη του και να σώσει τη νεαρή ζωή του.

Όμως εκείνος, ματωμένος και εξαντλημένος από τα βασανιστήρια, έπεσε στην άκρη του δρόμου και παρέδωσε εκεί την ψυχή του.