Η Αποτομή της Κεφαλής του Τιμίου Προδρόμου

Μέσα στη μέθη ενός βασιλικού συμποσίου, ένας χορός νεαρής κόρης γέννησε την πιο φρικτή υπόσχεση που άκουσε ποτέ η αυλή του Ηρώδη Αντίπα. Λίγες ώρες αργότερα, η κεφαλή του μεγαλύτερου προφήτη της ερήμου ταξίδευε πάνω σε ασημένιο πινάκιο, ενώ το αίμα της έσταζε ακόμη ζεστό μπροστά στους καλεσμένους. Ο Τίμιος Πρόδρομος και Βαπτιστής Ιωάννης θεωρείται από την Εκκλησία ο μεγαλύτερος μέσα στους προφήτες και πρώτος μετά την Παναγία στην τιμή των αγίων.

Για τον λόγο αυτόν εικονίζεται πάντοτε στα αριστερά του Κυρίου, ως ο κήρυκας της μετανοίας και ο μάρτυρας της αλήθειας. Η ζωή του υπήρξε μια αδιάκοπη ομολογία του θείου νόμου, χωρίς υποχωρήσεις και χωρίς φόβο μπροστά στους ισχυρούς της γης. Με την ίδια παρρησία στάθηκε και απέναντι στον Ηρώδη Αντίπα, τον τετράρχη της Γαλιλαίας.

Εκείνος είχε διώξει τη νόμιμη σύζυγό του, την κόρη του Αρέθα, και ζούσε παράνομα με την Ηρωδιάδα. Η Ηρωδιάδα ήταν γυναίκα του αδελφού του Φιλίππου και η σχέση τους προκαλούσε σκάνδαλο σε ολόκληρο τον λαό. Ο Ιωάννης δεν δίστασε να ελέγξει δημόσια τον βασιλιά, λέγοντάς του τα γνωστά λόγια της Γραφής.

«Δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του αδελφού σου», του φώναζε με τόλμη μπροστά σε όλους. Τα λόγια αυτά έπεφταν σαν μαχαιριές στις διεφθαρμένες συνειδήσεις του Ηρώδη και της παράνομης συντρόφου του. Η Ηρωδιάδα μίσησε θανάσιμα τον Πρόδρομο και αναζητούσε την κατάλληλη ευκαιρία για να εκδικηθεί τον τολμηρό ελεγκτή της ζωής της.

Ο Ηρώδης, μη ανεχόμενος τους συνεχείς ελέγχους, διέταξε να φυλακιστεί ο άγιος σε σκοτεινή φυλακή και να φορτωθεί με βαριές αλυσίδες. Παρόλα αυτά φοβόταν να τον θανατώσει, διότι τον θεωρούσε δίκαιο άνδρα και άγιο προφήτη του Θεού. Φοβόταν επίσης και τον λαό, που αγαπούσε και τιμούσε ιδιαίτερα τον Βαπτιστή ως αληθινό απεσταλμένο του Κυρίου.

Συχνά μάλιστα ο ίδιος ο Ηρώδης κατέβαινε και άκουγε τα λόγια του με κάποια μυστική γλυκύτητα στην ψυχή του. Όμως η Ηρωδιάδα συνέχιζε να σχεδιάζει μέσα της τον θάνατο του ανυποχώρητου ανθρώπου του Θεού, περιμένοντας υπομονετικά τη στιγμή της. Η ευκαιρία παρουσιάστηκε την ημέρα που ο Ηρώδης γιόρταζε τα γενέθλιά του με μεγαλοπρεπές συμπόσιο.

Στο παλάτι είχε καλέσει τους άρχοντες, τους χιλίαρχους και όλους τους ισχυρούς της Γαλιλαίας για να τιμήσουν την ημέρα του. Κατά τη διάρκεια του δείπνου, η Σαλώμη, η κόρη της Ηρωδιάδος, μπήκε στην αίθουσα και άρχισε να χορεύει μπροστά στους καλεσμένους. Ο χορός της μάγεψε τον βασιλιά και όλους τους συνδαιτυμόνες, που είχαν ήδη μεθύσει από το άφθονο κρασί του παλατιού.

Ενθουσιασμένος ο Ηρώδης, ορκίστηκε να της δώσει οτιδήποτε ζητούσε, ακόμη και το μισό του βασίλειο. Η νεαρή κόρη έτρεξε στη μητέρα της και ρώτησε ποιο δώρο έπρεπε τάχα να ζητήσει από τον βασιλιά. Εκείνη, γεμάτη μίσος και πονηρία, την έσπρωξε να ζητήσει το κεφάλι του Ιωάννη επάνω σε πινάκιο.

Η κόρη επέστρεψε αμέσως και διατύπωσε χωρίς δισταγμό τη φρικτή απαίτηση της μητέρας της. Ο Ηρώδης λυπήθηκε, όμως δεν τόλμησε να αθετήσει τον όρκο του μπροστά στους καλεσμένους του βασιλικού συμποσίου. Έστειλε λοιπόν αμέσως δήμιο στη φυλακή με την εντολή να αποκεφαλίσει τον Πρόδρομο και να φέρει την κεφαλή του στο πιάτο.

Έτσι, μέσα στο σκοτάδι της νύχτας, αποκεφαλίστηκε ο μεγαλύτερος γεννημένος από γυναίκα προφήτης του Θεού. Σύμφωνα με την παράδοση, το νεκρό στόμα του ανοίχτηκε ξανά και ελέγχοντας τον βασιλιά είπε τα ίδια λόγια. «Δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του αδελφού σου Φιλίππου», ακούστηκε καθαρά μέσα στην αίθουσα.

Η Ηρωδιάδα πήρε στα χέρια της την τίμια κεφαλή και τρύπησε με βελόνα τη γλώσσα που είχε ελέγξει τις παρανομίες της. Έπειτα την έθαψε σε ταπεινό και ακάθαρτο τόπο, φοβούμενη ακόμη και τον νεκρό προφήτη. Οι μαθητές του παρέλαβαν το άγιο σώμα και το έθαψαν με ευλάβεια στη Σεβαστή.

Η ευσεβής Ιωάννα, σύζυγος του Χουζά, επιτρόπου του Ηρώδη, βρήκε αργότερα την κεφαλή και την έκρυψε στο Όρος των Ελαιών. Η εύρεσή της εορτάζεται από την Εκκλησία την εικοστή τετάρτη Φεβρουαρίου με ιδιαίτερη λαμπρότητα και ευλάβεια. Η δικαιοσύνη του Θεού δεν άργησε να φανεί στη ζωή των ενόχων του φρικτού εκείνου εγκλήματος.

Η Σαλώμη, ταξιδεύοντας τον χειμώνα, προσπάθησε να περάσει τον ποταμό Σικόρι, που ήταν παγωμένος. Ο πάγος έσπασε ξαφνικά κάτω από τα πόδια της και το σώμα της βυθίστηκε μέσα στα παγωμένα νερά. Το κεφάλι της παρέμεινε πάνω από τον πάγο, ενώ τα πόδια της χτυπούσαν αδύναμα μέσα στο ρεύμα.

Όπως κάποτε χόρευε με τα πόδια της πάνω στη γη, έτσι τώρα σπαρταρούσε άθλια μέσα στα νερά χωρίς ελπίδα σωτηρίας. Ο αιχμηρός πάγος έκοψε τελικά τον λαιμό της και μόνο η κεφαλή της παραδόθηκε στους γονείς της. Ο Αρέθας, ο βασιλιάς της Αραβίας, εκστράτευσε κατά του Ηρώδη για να εκδικηθεί την προσβολή της κόρης του.

Τα στρατεύματα του Ηρώδη συντρίφθηκαν ολοκληρωτικά και ο ίδιος μόλις και μετά βίας γλίτωσε από τη μάχη. Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Γάιος Καλιγούλας τον εξόρισε μαζί με την Ηρωδιάδα πρώτα στη Γαλατία και έπειτα στην Ισπανία. Εκεί τελείωσε τη ζωή του μέσα σε στερήσεις, ντροπή και πικρή μετάνοια για τα κρίματά του.

Η Εκκλησία θέσπισε την ημέρα της Αποτομής ως μεγάλη δεσποτική εορτή και ταυτόχρονα ως αυστηρή ημέρα νηστείας. Οι πιστοί πενθούν για τον βίαιο θάνατο του προφήτη και τιμούν τη μνήμη του με κατάνυξη και προσευχή. Σε πολλούς ορθόδοξους τόπους οι ευσεβείς αποφεύγουν την ημέρα αυτή να φάνε από στρογγυλό πιάτο, να χρησιμοποιήσουν μαχαίρι ή να αγγίξουν στρογγυλά φαγητά.

Παράλληλα, η Εκκλησία μνημονεύει σήμερα και όλους τους ορθόδοξους στρατιώτες που έπεσαν στα πεδία των μαχών υπερασπιζόμενοι την πίστη. Η μνημόνευση αυτή θεσπίστηκε επί ρωσοτουρκικού πολέμου, όταν η Ρωσία πολεμούσε ταυτόχρονα και τους Πολωνούς αντιπάλους της. Ο Τίμιος Πρόδρομος υπήρξε όμως πρόδρομος του Χριστού όχι μόνο στη γέννηση και στο κήρυγμα, αλλά και στον θάνατο και στην κάθοδο στον άδη.

Εκεί ευαγγελίστηκε στις ψυχές των δικαίων τον ερχομό του ενσαρκωθέντος Θεού και τη λύτρωση από τη μακραίωνη αιχμαλωσία. Παραμένει αιώνιο υπόδειγμα για όσους αγωνίζονται υπέρ της αληθείας χωρίς να υπολογίζουν θυσίες, κινδύνους και προσωπικό κόστος.