Laurentius dhe Grilli i Romës

Laurenti solli përpara perandorit vagonë ​​Valeriane plot me të varfër, jetimë dhe invalidë, duke thënë se këto ishin thesaret e vërteta të Kishës. Disa ditë më vonë, paganët e pjekën të gjallë në një tigan hekuri të ndezur në zemër të Romës. Pak më parë, Xystos, papë i Romës dhe filozof nga Athina, i ishte prerë koka sepse kishte refuzuar të mohonte Krishtin. Para se të çohej në martirizim, Xystos i kishte besuar kryediakonit të tij, Laurentius, veglat dhe pronën e shenjtë të Kishës. Ai e urdhëroi që t'ua shpërndante pa hezitim të varfërve, klerikëve dhe të krishterëve të fshehur të qytetit. Laurentius shkonte natën nëpër rrugë dhe shtëpi, duke kërkuar besimtarët e uritur, të vejat dhe të persekutuarit. Kudo që kalonte, ngushëllonte, lante këmbët, shpërndante bukë e para, përkrahte me dashuri vëllezërit e tij. Gjatë atyre persekutimeve, Kisha e Romës jetonte e fshehur në shpella, në shtëpitë e vejushave dhe në strehimore të nëndheshme. Ministri i ri mbante mbi supe të gjithë peshën e një Kishe që rrjedh gjak për besim. Xystos ishte një filozof nga Athina, përpara se të bëhej dishepull i Krishtit dhe të bëhej peshkop i Romës pas martirizimit të Shën Stefanit. Ai u arrestua së bashku me dhjakët e tij Philicissimus dhe Agapitus, në kohën kur Valeriani mizor ishte perandor. Kur Laurenti e pa duke e çuar në burg, vrapoi drejt tij me lot dhe i thirri me dhimbje të madhe. E pyeti se ku po shkonte pa djalin e tij, ku po nxitonte pa kryedhjakun e tij, i cili i qëndronte gjithmonë pranë. Xystos me qetësi iu përgjigj se nuk po e braktiste, por po e shpëtonte për një luftë më të madhe dhe më të lavdishme. Ai i profetizoi atij se tre ditë pas vdekjes së tij, Laurentius do të ndiqte të njëjtën rrugë martirizimi. Ushtarët e çuan peshkopin dhe dhjakët e tij në tempullin e Marsit, jashtë mureve të qytetit. Atje Xystos iu lut Zotit dhe menjëherë një tërmet shkatërroi një pjesë të tempullit dhe shkatërroi statujën. Pak kohë më vonë, tre rrëfimtarëve iu pre koka para altarit të thyer pagan. Kur perandori mësoi për thesaret e kishës, thirri menjëherë Laurentin dhe e pyeti se ku i fshihte. Kryedhiakoni kërkoi një afat prej tre ditësh, për të mbledhur gjithçka që mbante nën përgjegjësinë e tij. Gjatë këtyre ditëve ai mblodhi të verbër, çalë, lypës, të veja dhe jetimë nga e gjithë Roma. Kur i paraqiti para prefektit, tha me sarkazëm se këto ishin thesaret e vërteta të Kishës së Krishtit. Valeriani u tërbua nga neveria e tij dhe urdhëroi t'ia dorëzonin rojtarit të burgut Hipolitit. Brenda burgut, shenjtori i dha dritë një të burgosuri të verbër, Lucillio, me fuqinë e Kryqit. Hipoliti u shtang nga mrekullia dhe kërkoi të dinte për thesaret, të cilat i habitën aq shumë të gjithë. Laurenti e mësoi me durim, e çoi në besim dhe pagëzoi nëntëmbëdhjetë njerëz në shtëpinë e tij. E gjithë familja e rojtarit të burgut u bë e krishterë dhe ai vetë pa në një vegim shpirtrat e shenjtë që gëzoheshin në qiell. Atje ai e kuptoi se çfarë do të thotë thesari i vërtetë për besimtarët. Kur e sollën përsëri para perandorit, Lorenci refuzoi me vendosmëri të flijonte për idhujt e Romës. Më pas filluan torturat e tmerrshme, me shkopinj, me kamxhik dhe me pllaka hekuri të nxehta në anët e tij. Një ushtar i quajtur Romanus pa pranë dëshmorit një të ri të ndritur, të veshur me dritë, duke fshirë plagët e trupit të tij. I tronditur, ai rrëfeu menjëherë Krishtin, u pagëzua nga shenjtori dhe iu pre koka jashtë mureve të qytetit. Të nesërmen, xhelatët sollën në gjykatë një grilë të madhe hekuri, me qymyr të ndezur poshtë. Ata e zhveshën Laurentius dhe e vendosën mbi të, për ta gatuar ngadalë deri në vdekje. Ai, në mes të dhimbjeve të tmerrshme, përlëvdoi Zotin, sikur të ishte në një tryezë të shenjtë dashurie. Me qetësi i tha perandorit se njëra anë e trupit ishte e pjekur dhe e nxiti ta kthente. Ai e falënderoi Krishtin që e kualifikoi për të kaluar nëpër portat e mbretërisë së tij qiellore. Me këto fjalë ai ia dorëzoi në paqe shpirtin e tij të shenjtë Zotit. Hipoliti e mori trupin e dëshmorit natën dhe e mbështolli me parfume dhe një qefin të pastër. Së bashku me plakun Justini, ai e çoi lipsanin e ndershëm në shtëpinë e një vejushe të devotshme, që quhej e diel. Po atë natë, të krishterët u mblodhën atje me lot, agjërim dhe lutje për kryediakonin e tyre të dashur. Pastaj ata e çuan reliktin në një shpellë, në pronën e gruas së ve, dhe mbajtën një vigjilje dhe këndim gjithë natën. Plaku Justini kremtoi Liturgjinë Hyjnore dhe të gjithë ndanë misteret e shenjta të Krishtit. Disa ditë më vonë, paganët zbuluan se Hipoliti ishte i krishterë dhe e çuan atë në martirizim. E lidhën me zinxhirë me gjemba, e fshikulluan rëndë dhe e tërhoqën zvarrë kuajt e egër nëpër gjemba dhe gurë. Kështu rrfimtari trim ia dorëzoi shpirtin Zotit, ashtu siç e kishte parathënë Shën Lorenci. Një pjesë e madhe e relikteve të shenjta të kryedhjakut ruhen edhe sot e kësaj dite në tempullin e tij të famshëm jashtë mureve të Romës. Seksione mbahen edhe në manastirin e Shën Pandelimoniit në malin Athos dhe në manastirin e shenjtë të Kykkos në Qipro.