Η Παναγία του Λιουμπιάτοβο

Μπροστά σε αυτήν την εικόνα της Παναγίας λύγισε η σκληρή καρδιά του Ιβάν του Τρομερού και σταμάτησε η σφαγή που ετοίμαζε. Λίγα χρόνια αργότερα, στρατιώτες του πολωνικού στρατού πυροβόλησαν την ίδια ιερή εικόνα καθώς βάδιζαν για να καταλάβουν την πόλη του Πσκοβ. Η θαυματουργή αυτή εικόνα της Θεοτόκου χρονολογείται από τον δέκατο πέμπτο αιώνα και φυλασσόταν στο καθολικό της μονής του Αγίου Νικολάου, στην περιοχή του Πσκοβ της Ρωσίας.

Στο πίσω μέρος της εικόνας υπήρχε κάποτε μια ασημένια πλάκα με επιγραφή, η οποία διηγούνταν με λεπτομέρειες όσα συνέβησαν εκεί. Σύμφωνα με τη μαρτυρία αυτή, ο τσάρος Ιβάν ο Τρομερός έφτασε στη μονή του Λιουμπιάτοβο κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή του έτους χίλια πεντακόσια εβδομήντα μετά Χριστόν. Είχε σταματήσει εκεί καθώς οδεύει για να τιμωρήσει σκληρά τους κατοίκους του Πσκοβ.

Πίστευε ότι οι άνθρωποι της πόλης ετοιμάζονταν να δηλώσουν υποταγή στον πρίγκιπα της Λιθουανίας και να τον προδώσουν. Κατά τη διάρκεια της πρωινής ακολουθίας, το βλέμμα του έπεσε πάνω στην ιερή εικόνα της Θεοτόκου. Η καρδιά του ράγισε και κατανύχθηκε βαθιά από τη μορφή της Παναγίας.

Με φωνή που έτρεμε από τη συγκίνηση, ο τσάρος πρόσταξε τους στρατιώτες του να σταματήσουν τη σφαγή και να βάλουν στη θήκη τα σπαθιά τους. Η πόλη του Πσκοβ γλίτωσε έτσι από τη βίαιη μανία του και η εικόνα έγινε σύμβολο σωτηρίας για τους κατοίκους της περιοχής. Λίγα χρόνια αργότερα, στο έτος χίλια πεντακόσια ογδόντα ένα μετά Χριστόν, στρατιώτες του πολωνικού βασιλιά Στέφανου Μπατόρι πυροβόλησαν με τα όπλα τους πάνω στην ιερή εικόνα.

Οι στρατιώτες αυτοί βάδιζαν εναντίον της πόλης του Πσκοβ, με σκοπό να την κυριεύσουν και να την υποτάξουν στον βασιλιά τους. Τα σημάδια εκείνης της βέβηλης πράξης παρέμειναν ορατά πάνω στο ξύλο της εικόνας ως μαρτυρία της ασέβειας. Πολλούς αιώνες αργότερα, στο έτος χίλια εννιακόσια είκοσι οκτώ μετά Χριστόν, οι κομμουνιστές κατέσχεσαν με τη βία την ιερή εικόνα από τη μονή.

Δύο χρόνια μετά, στο έτος χίλια εννιακόσια τριάντα μετά Χριστόν, η εικόνα μεταφέρθηκε στην περίφημη πινακοθήκη Τρετιακόφ της Μόσχας. Έτσι η ιερή εικόνα έχασε τη λατρευτική της θέση μέσα στον ναό και βρέθηκε ανάμεσα σε εκθέματα ενός μουσείου. Η εικόνα της Παναγίας του Λιουμπιάτοβο παρουσιάζει μια ξεχωριστή εικονογραφική σύνθεση που συνδυάζει στοιχεία από τρεις άλλους γνωστούς τύπους εικόνων της Θεοτόκου.

Στην ουσία της ανήκει στον τύπο της Ελεούσας, όπως είναι και η περίφημη εικόνα της Παναγίας του Βλαντιμίρ, που τιμάται σε τρεις διαφορετικές ημερομηνίες του εκκλησιαστικού έτους. Η κίνηση όμως του θείου Βρέφους πάνω στην αγκαλιά της Παναγίας θυμίζει έντονα μια άλλη φημισμένη εικόνα της Ορθοδοξίας. Πρόκειται για την εικόνα της Γλυκοφιλούσας του Σμολένσκ, την οποία η Εκκλησία τιμά την ίδια ημέρα με την εικόνα του Λιουμπιάτοβο.

Το ειλητάριο που κρατά ο μικρός Χριστός φαίνεται να προέρχεται από έναν τρίτο εικονογραφικό τύπο της Παναγίας. Πρόκειται για την εικόνα της Οδηγήτριας, η οποία αποτελεί έναν από τους πιο διαδεδομένους τύπους απεικόνισης της Θεοτόκου στην Ορθοδοξία. Έτσι η ιερή αυτή εικόνα γίνεται μια ξεχωριστή σύνθεση τριών μεγάλων εικονογραφικών παραδόσεων της Εκκλησίας.

Μέσα από τη μορφή της η Παναγία αποκαλύπτεται ταυτόχρονα ως μητέρα τρυφερή, ως οδηγός των πιστών και ως πρότυπο ευσπλαχνίας. Οι πιστοί προστρέχουν σε αυτήν με εμπιστοσύνη, ζητώντας τη μεσιτεία της σε κάθε δυσκολία της ζωής τους.