Berati, qyteti elitar dhe i magjishëm me shumë hi- stori, me një pafundësi vle- rash arkitektonike, artistike, muzeale, kulturore etj., ftoi ditën e shtunë, dt. 9 dhjetor në një konferencë shken- core ndërkombëtare njerëz të njohur në fushën e kul- turës dhe të artit, të cilët prezantuan kumtesat e tyre me tema të reja të zgje- dhura enkas për këtë akti- vitet. Ky aktivitet u organi- zua nga qendra “Art & Color” në bashkëpunim me Mini- strinë e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve dhe bashkinë e Beratit, të cilët bënë një ftesë të veçantë për Bërthamën e Trashëgi- misë Kulturore pranë Ki- shës Orthodhokse Autoqe- fale të Shqipërisë, e cila u impenjua maksimalisht që të prezantohej sa më mirë në këtë aktivitet. Tema ishte po- saçërisht e zgjedhur dhe e përpunuar duke evidentuar restaurimet dhe arkitektu- rën kishtare të të gjitha pe- riudhave, të cilat kanë lënë gjurmët e tyre në zonën që mbulon Episkopata e Beratit. Tema: “Restaurimi i kisha- ve, monumente kulture në Episkopatën e Beratit” u mbajt nga dy përfaqësuesit e Bërthamës së Trashëgi- misë Kulturore, prof. dr. Pirro Thomo dhe ark. rest. Gentian (Joan) Stratobër- dha. Tema kishte si synim përshkrimin e gjendjes së monumenteve në fillim të viteve ’90. Masat paraprake që u morën për rijetëzimin e tyre dhe më pas ndërhyr- jet definitive për restaurimet e plota që risolli në vend ima- zhin e tyre të sfumuar gjatë kohës së kaluar. Një pjesë e kumtesës fliste dhe për vlerat monumentale dhe artistike, të cilat i mbartin këto monumente si përfa- qësues të periudhës që janë
ndërtuar. Kjo kumtesë u ndoq me interesim të madh nga pjesëmarrësit referues në këtë konferencë si dhe nga pjesëmarrës të cilët kishin ardhur për të ndjekur punimet. Shumë njerëz, duke na falënderuar për te- mën e mbajtur, na pyesnin të habitur duke iu referuar dhe imazheve të paraqitura të gjendjes ekzistuese të monumenteve dhe atyre të mbas-restaurimit, që si është e mundur realizimi i gjithë këtyre ndërhyrjeve restau- ruese profesionale është bërë vetëm me kujdesin dhe investimet e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë. Ishte një nga kumtesat që arriti përqëndri- min më të madh të pjesëma- rrësve. Në fund të aktivite- tit patëm falënderime të veganta nga kryetari i bashki- së së Beratit, z. Fadil Nasu- fi, drejtori ekzekutiv i qe- ndrës “Art & Color” z. Andon Koço dhe nga prof. dr. Shaban Sinani. Një vlerë- sim tjetër që iu bë Bërtha- mës së Trashëgimisë Kul- turore ishte edhe drejtimi i seancës së dytë nga prof, dr. Pirro Thomo.
Tema të tjera, të cilat plo- tësuan më së miri të gjithë spektrin e kësaj konference dhe që lanë mbresën e tyre, ne na duket me vend t’i përmendim më poshtë:
– Berati: “Partha” apo “Antipatrea”? – prof. dr. Ne- ritan Ceka.
– “Gjurmë të shenjave të lashta muzikore bizantine në Kodikun e Purpurtë të Beratit” – prof. dr. Sokol Shupo.
– “Despotati i Beratit: nga Paleologët tek Muzakajt, shek. XIII-XIV”- prof. dr. Pëllumb Xhufi.
– “Disa të reja për sekre- tin e së Purpurtës së dorë- shkrimit më të hershëm të Beratit”.
– “Pagëzimi i mbretit bull- gar Boris Mihail në Ballsh (Gllavenicë)” – Marian Ni- nov (Bullgari).
– “Rreth traditës së bash- këjetesës ndërfetare nëpër kohëra” – prof. dr. Paolo Ra- go (Itali).
– “Onufër Qiprioti, iko- nograf i shquar i shek. XVI- XVII” – dr. Mustafa Arapi.
– “Imazh dhe fuqi në pe- riudhën e Andronikut II Paleolog; patronazhi pera- ndorak në trevat perëndi- more të rrugës Egnatia” – Anna Christidou (Athinë) dhe prof. dr. Kostas Gia- koumis.
Në përfundim mund të themi se konferenca kishte një larmi temash, të cilat plo- tësonin imazhin e kërkuar nga organizatorët dhe pje- sëmarrësit. Kjo u shpreh dhe në diskutimet e shumta, të cilat pasqyruan vlerë- simet dhe arritjet e temave të prezantuara si dhe la të hapur dhe në mënyrë të pashmangshme nisjen e një procesi të ri për organizimin e një konference tjetër shkencore, por këtë radhë më të zgjeruar dhe disadi- tore. Ky vendim erdhi si pasojë e interesimit të madh të pjesëmarrësve, temave të reja të paraqitura, fak- teve të reja të nxjerra nga hulumtimet historike si dhe stimulimi pozitiv që i ka bërë njerëzve të kulturës dhe të artit kanidatura e pranimit të qytetit të Beratit nga komisioni kombëtar i UNESKO-s.
Aktet e kësaj Konference Shkencore Ndërko- mbëtare do të botohen si- pas një vendimi të organi- zatorëve në një përmble- dhje të veçantë, e cila do të botohet shumë shpejt.
Përgatiti: ark. rest.
Gentian (Joan) Stratobërdha