“GLOBALIZMI dhe ORTHODHOKSIA”
Prof. Dr. Niko Pano, i cili drejtoi këtë takim, në fillim ia dha fjalën Mitropolitit të Korçës, Hirësi Joanit, i cili ndër të tjera tha:
“Sjellja e këtij libri në shqip është një ko- ntribut i duhur dhe i domosdoshëm në shoqë- rinë shqiptare, e cila si pjesë eshoqërisë mbarë- njerëzore ka përgjegjësinë e saj sado të vogël për të kuptuar dhe për t’u përballur me problemet që po përballet bota, ku një nga problemet kryesore është edhe globalizmi… Ky fenomen tashmë është një realitet dhe paraqet sfida të vështira, të cilat kërkojnë zgjidhje…”
“…Ky libër, ndonëse përbëhet nga ese të ndryshme të shkruara në kohë të ndryshme dhe për auditorë të ndryshëm, përsëri ka një unitet dhe kohëzim të brendshëm, gjë që tregon se këta artikuj nuk janë të rastësishëm, por para-
qesin mendimin e pjekur dhe të kthjellët të një teologu, përkujdesjen plot dashuri të një bariu shpirtëror si dhe përkushtimin e një të krishteri të përgjegjshëm për të tashmen dhe të ardhmen e njerëzimit dhe të gjithë krijimit. Në libër traj- tohen tema të rëndësishme dhe shtjellohen ide të reja dhe të guximshme, si edhe rifreskohet dhe rigjallërohet në gjuhën dhe konceptet e sotme kontributi i pashembullt i krishterimit në të gjitha aspektet e veprimtarisë dhe jetës njerëzore. Në këtë epokë shterpë për sa i përket ideve ky libër merr një rëndësi të veçantë, jo vetëm në mendimin orthodhoks, por edhe më gjerë, sepse mendimet e paraqitura në këtë libër i kapërcejnë kufijtë e Kishës Orthodhokse si dhe ato fetare në kuptimin e ngushtë të këtyre termave. Ato përfshijnë gjithë njerëzimin, me
“… Dihet tashmë roli i rëndësishëm i I Kryepiskopit Anastas në dialogun ndërfetar – thekson në vazhdim të fjalës së Tij Hirësi Joani, [ – sidomos në atë me islamin, me të cilin jemi ‘ në kontakt prej shekujsh. Por unë mendoj se J kontributi i tij bëhet akoma më i rëndësishëm । në pajisjen e këtij dialogu me mbështetjen । teologjike. Zëra të tillë nuk janë të shuriitë, I prandaj esetë e tij mbi dialogun ndërfetar janë
“Duke folur për raportin përmes kulturës I dhe Ungjillit, – vuri në dukje Hirësi Joani, – që I shpesh shihen si dy gjëra të ndara, Kryepiskopi I Anastas në vizionin e tij global që është dhe I vizioni i vërtetë i Ungjillit e shikon këtë raport I jo si ndarje por si komunikim. “Formulimi se I kultura – thotë ai – është krijimi i njeriut dhe J Ungjilli ndërhyrja e Perëndisë megjithë qartë- sinë e mirëpritur dhe megjithëse ndriçon një të vërtetë të rëndësishme, i thjeshtëzon mjaft gjërat dhe është i pamjaftueshëm…”
Hirësi Joani u ndal në fjalën e tij edhe tek vlerat që paraqet ky libër për bashkëpunimin ndërfetar.
Në mbyllje të mendimeve mbi librin “Globalizmi dhe Orthodhoksia” dhe autorin e
| kave të shteteve të ndryshme, të bashkësive dhe I të organizatave ndërkombëtare. Ka shumë I shpirt e dashuri në këto faqe libri, që të krijojnë I kështu bindjen se vetëm me shpirt, dashuri dhe njohje reciproke të ndryshimit tënd mund të bashkëjetosh me të dhe mund të orientohesh më mirë në këtë botë gjithmonë e më të ndërlikuar”.
“Shpresëdhënëse është fjala se besimtari nuk befasohet nga globalizmi si dukuri, sepse globalizmi dhe ekumenizmi përbëjnë një ele-
I ment bazë të besimit dhe të aspiratave të tij dhe se vizioni orthodhoks presupozon dhe fton për një përpjekje për shoqërinë e dashurisë.”
(vijon nëfaqen 5)
të cilën parashtrohen rrugët dhe fazat në të cilat është zhvilluar përgjatë historisë ky dialog, mes orthodhoksëve dhe myslimanëve, vështirësitë dhe kundërvëniet në momente të caktuara, dëshirat për mirëkuptim dhe në mënyrë të veçantë trajtohen problemet e pe- riudhës së sotme gjithnjë me to- lerancë, mirëkuptim, respekt për fetë e tjera, problematikë që është aktuale dhe për vendin tonë.”
* * *
Duke u ndalur përsëri tek kon- tributi që jep Prof. Dr. Anastasi me anën e këtij libri në fushën e hi- storisë z. Ceka thotë: “Dua të citoj këtu një përcaktim emocionues të Tij për kohën në të cilën zhvillohet lëvizja drejt Shoqërisë Mbarëbotë- rore të Dashurisë, për atë që ne e quajmë thjesht histori: “Historia është një lëvizje dramatike drejt shoqërisë përfundimtare të njerëz- ve me Perëndinë” dhe “Realiteti i Krishtit e tejkalon historinë”.”
Prof. Neritan Ceka vazhdon mendimin e tij duke thënë se Krye- piskopi Anastas e shikon globaliz- min si një realizim të personave të lirë në dashuri, sipas modelit të Trinisë së Shenjtë.
Problemi i vetë esencës së nje- riut dhe i lirive të tij universale për-
I kumenteve themelore ndërkombë- I tare mbi të drejtat e njeriut dhe pasi I bashkohet me kërkesën e respekti- I mit të tyre, na ka dhënë një nga stu- j dimet më të thella e më poliedrike j mbi këtë temë.
* * *
Prof. Dr. Marenglen Spiro në fjalën e tij vë në dukje: “Më tër- j hoqi vëmendjendhem’udukmjaft । i qëlluar principi teorik i faktit që । jo çdo bashkëjetesë mund të jetë । shoqëri. Hirësia e Tij i bashkon | këtij procesi teorikisht dimensio- | nin shumë të rëndësishëm shpirtë- | ror, moral dhe të elementit të lirisë | së dashurisë. Nisur nga koncepti I që lirinë e dashurisë nuk e pengon I kush, i bashkon këtij procesi trini- I tetin që unë do ta quaja të baraz- 1 vlefshëm me atë të shenjtë të ar- ; syes, lirisë dhe dashurisë për ta çuar përpara këtë proces, për ta । kthyer një shoqëri, një bashkëje- tesë në një shoqëri të vërtetë.
Së dyti, si një njeri që jam inte- resuar për një kohë të gjatë në sho- । qërinë civile shqiptare lidhur me I të drejtat e njeriut, vlerësoj shumë I dhe më duket me shumë vend dhe I mbështes bashkimin ndaj këtij pri- | ncipi të demokracisë, të përgjegjë- | sisë qytetare. Shpesh flasim për | liritë dhe të drejtat e njeriut me I shumë të drejtë, sepse vendi ynë
[ shkojmë kësaj gjëje dhe përgjegjë- I sitë qytetare dhe kjo përvijohet me I zë të lartë në librin e profesorit”.
* * *
I Nga fjala e Prof. Dr. Gramoz I Pashkos veçojmë: “… Libri nuk I është për besimtarët ose më mirë I të themi jo vetëm për ta. Libri është I një vepër filozofike me vlera të do- । rës së parë, çka nuk mund të mos e j nxjerrim në dukje. Jam i bindur se । ai do të mirëpritet nga të gjithë ata । që do ta lexojnë me vëmendje, pa । paragjykime dhe atëherë ai do të । jetë i dobishëm dhe udhërrëfyes । për të gjithë. Libri duhet lexuar nga | të gjithë për të kuptuar më mirë | botën që na rrethon, vendin tonë
| në të, qenien tonë dhe të ardhmen I me besimin në zemër”.
* * *
| Në fund të këtij aktiviteti të rë- | ndësishëm Kryepiskopi Anastas I veç të tjerave tha: “Unë do të doja I që t’iu shprehja falënderimin tim I të thellë të gjithë atyre që morën । pjesë në këtë podium, vëllait tim [ Imzot Joan, Prof. Dr. A. Meksi, Prof. Dr. Paskal Milo, Prof. Dr.
I N. Ceka, Prof. Dr. Marenglen Spiro, I Prof. Dr. G Pashko dhe gjithashtu ; të gjithë juve që ishit të pranishëm I në këtë sallë”.
Julia Pjetri