Himnologjia Orthodhokse
Him.net e Kishës kanë emra të ndryshëm që varen nga
përmbajtja e tyre, nga mënyra dhe koha kur këndohen,
si dhe nga fjalët, me të cilat ato fillojnë. Emrat më të
njohurjanë:
1. Tropari – Rrjedh nga fo-
Ija kthej (në greqisht), sepse ky
lloj himni kompozohej dhe psa-
lej sipas tonit ose melodisë së
një himni tjetër.
Ka disa lloje troparesh:
– Të Ngjalljes, me të cilat
lavdërohet Ngjallja e Krishtit.
Noli përdor termin “ngjallëso-
re”.
– Të Kryqit e të Ngjalljes,
kanë për objekt pësimet dhe
Ngjalljen e Zotit.
– Hyjlindësore, me të cilat
himnohet Mëma e Zotit, Zonja
Shën Mari.
– Të Kryqit dhe Hyjlindë-
ses, në të cilat përkujtohet
vajtimi i Hyjlindëses pranë
Kryqit për Birin e saj të dashur
e të ëmbël.
– Të Trinisë, ku i thurret la-
vdi Trinisë së Shenjtë. Noli
përdor termin “trinisore”.
– Nxitëse për pendim – ka-
tanuktika, në të cilat shprehet
rrëfimi i mëkateve tona para
Perëndisë, keqardhja jonë për
to dhe kërkesa jonë për faljen
e tyre.
– Të martirëve, në të cilat u
thurret lavdi dëshmorëve të
panumërt të Kishës, që de-
rdhën gjakun e tyre për besën
e krishterë.
– Të të vdekurve,në të cilat i
drejtohet lutje Perëndisë për të
falur dhe për të prehur ata që
kanë ndërruar jetë.
2. Kondaqi dhe ikosi^anë
himne që përmbajnë kuptimin
e të kremtes së ditës, i pari në
mënyrë më përmbledhëse dhe
i dyti më të gjerë. Këtë gjini e
ka zhvilluar shumë Romanoj i
mbiquajtur “Melodos”. Ko
ndaqi rrjedh nga fl ala “shkop”,
rreth të cilit mblidhej perga-
meni i shkruar, ndërsa ikosi
nga fl ala shtëpi në kuptimin e
flalës ndërtesë, monument.
Noli përdor termin “Shku-
rtore” për Kondaqin dhe “Shtë-
pia” per ikosin.
3. Stihirat – quhen ato nga
himnet, para të cilëve vihet një
stih ose varg nga Shkrimi i
Shenjtë. Kemi tre lloje stihi-
rash:
– Stihira në “O Zot thirra”,
që psalen në shërbesën e mbrë-
mjes dhe, para të cilave vihen
vargje nga psalmet 140, 141
dhe 129.
-Apostihë, para të cilave vi
hen vargje në përgjithësi nga
Shkrimi i Shenjtë dhe që kanë
lidhje me të kremten e ditës.
– Stihira të lavdërimeve, që
psalen në shërbesën e mëngje-
sit dhe para të cilëve vihen va-
rgje nga psalmet 148, 149 dhe
150, që fillojnë me flalën: la-
vdëroni.
Noli, për stihirat përdor te
rmin “vargëzime”, për stihirat
në: “o Zot thirra”, termin “va-
rgëzime të thirrtoreve”, për
apostihët “pasvargje” dhe për
stihirat e lavdërimeve përdor
“vargëzime të lavdërimeve”.
(vijon)