Ένας στρατιώτης της Ραβέννας υποδέχθηκε στο σπίτι του έναν άγνωστο επίσκοπο και είδε το τυφλό παιδί του να βλέπει ξανά το φως του ήλιου. Ο ίδιος αυτός επίσκοπος, ο Απολλινάριος, στάθηκε δίπλα στο νεκρό κορίτσι του πατρικίου Ρουφίνου και το ανέστησε με μία μόνο προσευχή. Ο Απολλινάριος υπήρξε γνήσιος μαθητής του αποστόλου Πέτρου και τον ακολούθησε από την Αντιόχεια ώς τη Ρώμη.

Εκεί ο κορυφαίος απόστολος τον χειροτόνησε επίσκοπο και τον έστειλε στη μεγάλη πόλη της Ραβέννας. Ο νέος ιεράρχης μπήκε στην άγνωστη πόλη σαν ταπεινός οδοιπόρος και ζήτησε φιλοξενία στο σπίτι του στρατιώτη Ειρηναίου. Ο οικοδεσπότης του είχε έναν γιο τυφλό από τη γέννησή του και άκουσε με συγκίνηση τα λόγια του ξένου επισκόπου.

Όταν ο Απολλινάριος σφράγισε με το σημείο του σταυρού τα κλειστά μάτια, το παιδί άνοιξε αμέσως τα βλέφαρά του. Όλη η οικογένεια προσήλθε στην πίστη και βαπτίστηκε στον ποταμό κοντά στην πόλη. Από τη μικρή αυτή αρχή ξεκίνησε ένα μεγάλο πνευματικό κίνημα μέσα στη Ραβέννα.

Ο άγιος έμεινε στο σπίτι του Ειρηναίου και κήρυττε καθημερινά το όνομα του Ιησού Χριστού στους κατοίκους της. Στη Ραβέννα ζούσε και η Θέκλα, σύζυγος ενός χιλιάρχου, η οποία υπέφερε χρόνια από βαριά αρρώστια χωρίς καμία θεραπεία. Ο Ειρηναίος μίλησε στον χιλίαρχο για τον ξένο επίσκοπο και τον οδήγησε κρυφά στο αρχοντικό του.

Ο Απολλινάριος πλησίασε το κρεβάτι της άρρωστης γυναίκας και την έπιασε από το χέρι με βαθιά πίστη. Στο όνομα του Ιησού Χριστού η Θέκλα σηκώθηκε υγιής και ομολόγησε δυνατά τον αληθινό Θεό. Ο χιλίαρχος, η σύζυγός του και όλο το σπιτικό τους πίστεψαν στον Χριστό και βαπτίστηκαν αμέσως.

Στο αρχοντικό αυτό ο άγιος διαμόρφωσε ένα δωμάτιο σε εκκλησία και τελούσε εκεί τη Θεία Λειτουργία. Έμεινε κοντά τους δώδεκα ολόκληρα χρόνια και χειροτόνησε δύο πρεσβυτέρους, τον Αδέρετο και τον Καλόκυρο. Επίσης ανέδειξε διακόνους τον ευγενή Μαρκιανό και τον φιλόσοφο Λευκάδιο και κατέστησε άλλους έξι κληρικούς για την υπηρεσία της Εκκλησίας.

Οι πιστοί πλήθαιναν συνεχώς και έφερναν τα παιδιά τους κοντά στον επίσκοπο για να μάθουν γράμματα και πίστη. Το όνομα του ιεράρχη έγινε γνωστό σε ολόκληρη την πόλη και έφτασε στον τοπικό άρχοντα Σατουρνίνο. Έτσι άρχισε η πρώτη μεγάλη δοκιμασία του αγίου μέσα στη Ραβέννα.

Ο άρχοντας Σατουρνίνος τον οδήγησε στους ιερείς του ειδωλολατρικού Καπιτωλίου και του ζήτησε να προσκυνήσει το άγαλμα του Δία. Ο άγιος μπήκε στον περίφημο ναό, αντίκρισε τα χρυσά στολίδια και είπε με ηρεμία ότι όλα αυτά καλύτερα θα μοιράζονταν στους πτωχούς. Οι ειδωλολάτρες πλημμύρισαν από οργή, τον χτύπησαν άγρια και τον έσυραν δεμένο έξω από την πόλη.

Τον άφησαν μισοπεθαμένο στην παραλία, αλλά οι μαθητές του τον περιμάζεψαν και τον έκρυψαν στο σπίτι μιας πιστής χήρας. Μετά από έξι μήνες ο επιφανής Βονιφάτιος έχασε ξαφνικά τη φωνή του και κανένας ιατρός δεν μπορούσε να τον βοηθήσει. Η σύζυγός του αναζήτησε τον άγιο και τον παρακάλεσε με δάκρυα να έρθει στο σπίτι τους.

Όταν εκείνος εισήλθε, μια δούλη με δαιμόνιο φώναξε ότι θα τον έδιωχναν πάλι έξω από την πόλη. Ο Απολλινάριος έδιωξε τον πονηρό δαίμονα και προσευχήθηκε με δύναμη για τον άρρωστο. Αμέσως άνοιξαν τα χείλη του Βονιφατίου και δοξολόγησαν τον αληθινό Θεό.

Εκείνη την ημέρα πεντακόσιοι άνδρες ομολόγησαν την πίστη τους και έλαβαν το άγιο βάπτισμα μέσα στη χαρά της Εκκλησίας. Οι ειδωλολάτρες ξανασυνέλαβαν τον επίσκοπο και τον υποχρέωσαν να σταθεί ξυπόλητος πάνω σε αναμμένα κάρβουνα. Παρά τη φωτιά, ο άγιος κήρυττε με μεγαλύτερη παρρησία και τους έλεγχε για την πλάνη τους.

Τότε τον έσυραν δεμένο από τα πόδια έξω από την πόλη και τον απείλησαν με θάνατο. Ο Απολλινάριος όμως δεν σταμάτησε ποτέ να διδάσκει και ίδρυσε μια μικρή εκκλησία κοντά στη θάλασσα. Εκεί τελούσε τη Θεία Λειτουργία και βάπτιζε στα νερά της θάλασσας όσους πίστευαν στον Χριστό.

Λίγο αργότερα αναγκάστηκε να αναχωρήσει στην ιταλική Αιμιλία και κήρυξε σε όλους τους κατοίκους τον λόγο του Θεού. Στη Ραβέννα άφησε υπεύθυνο τον πρεσβύτερο Καλόκυρο, ο οποίος συνέχισε με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος το ίδιο έργο. Μετά από αρκετό καιρό επέστρεψε στην ποίμνη του και βρήκε νέο άρχοντα τον Ρουφίνο.

Η μοναχοκόρη του πατρικίου είχε αρρωστήσει βαριά και είχε ήδη ξεψυχήσει την ώρα που έφτανε ο επίσκοπος. Ο άγιος προσευχήθηκε ταπεινά και άγγιξε τη νεκρή με αληθινή πίστη. Το κορίτσι αναστήθηκε και ομολόγησε ότι μόνος αληθινός Θεός είναι αυτός που κηρύττει ο Απολλινάριος.

Η κόρη του Ρουφίνου αφιερώθηκε στον Χριστό ως νύμφη και έμεινε παρθένος ώς το τέλος της ζωής της. Όμως οι ειδωλολάτρες παραπονέθηκαν στον αυτοκράτορα και απέστειλαν τον αντιπρόσωπό του Μεσσαλίνο για να εξορίσει τον άγιο. Ο Απολλινάριος ομολόγησε με θάρρος ότι κηρύττει τον Ιησού Χριστό, τον Υιό του ζώντος Θεού, τον δημιουργό του ουρανού και της γης.

Οι ειρωνείες του δικαστή απαντήθηκαν με τη φλογερή πίστη του ιεράρχη, ο οποίος υπέμεινε νέα και σκληρότερα βασανιστήρια. Τον γύμνωσαν, τον έδειραν αλύπητα και έχυσαν βραστό νερό πάνω στις πληγές του. Έπειτα τον φόρτωσαν σιδηροδέσμιο σε καράβι για το Ιλλυρικό μαζί με τρεις κληρικούς και δύο στρατιώτες.

Μια μεγάλη θαλασσοταραχή σύντριψε το πλοίο και πνίγηκαν όλοι οι άλλοι επιβάτες. Ο άγιος έφτασε ζωντανός στην ακτή και τα σιδερένια δεσμά του έσπασαν από αόρατο χέρι. Οι δύο στρατιώτες πίστεψαν στον Χριστό και έλαβαν αμέσως το άγιο βάπτισμα από τα χέρια του επισκόπου.

Ξεκίνησαν μαζί την περιπλάνησή τους και έφτασαν τελικά στη Μοισία της Θράκης. Εκεί ο άγιος θεράπευσε άρχοντα από βαριά λέπρα και τον οδήγησε στην αληθινή πίστη. Όταν έφτασε στη Θράκη, σώπασαν τα είδωλα στους ναούς και ο δαίμονας του Σεράπιδος ομολόγησε ότι ο μαθητής του αποστόλου Πέτρου τον είχε φιμώσει.

Οι ειδωλολάτρες τότε χτύπησαν ξανά τον άγιο και τον επιβίβασαν με τη βία σε καράβι για την Ιταλία. Μετά από τρία χρόνια εξορίας ο Απολλινάριος επέστρεψε στη Ραβέννα και τον υποδέχθηκε με δάκρυα χαράς το ποίμνιό του. Λίγο αργότερα ειδωλολάτρες εισέβαλαν στον ναό την ώρα της Θείας Λειτουργίας και τον οδήγησαν δεμένο στον ναό του Απόλλωνα.

Ο άγιος προσευχήθηκε ταπεινά και το είδωλο έπεσε καταγής και έγινε σκόνη μπροστά στα έκπληκτα μάτια όλων. Τότε τον παρουσίασαν στον νέο άρχοντα Ταύρο, ο οποίος είχε γιο τυφλό από τη γέννησή του. Ο Απολλινάριος σφράγισε με σταυρό τα μάτια του παιδιού και εκείνο είδε αμέσως το φως.

Ο Ταύρος τον φιλοξένησε στο κτήμα του έξω από την πόλη και ο άγιος κήρυττε ελεύθερα για πέντε ολόκληρα χρόνια. Οι ιερείς των ειδώλων όμως κατήγγειλαν τον επίσκοπο στον αυτοκράτορα Βεσπασιανό. Ο νέος ηγεμόνας Δημοσθένης τον παρέδωσε σε εκατόνταρχο, ο οποίος ήταν κρυφός χριστιανός και τον φιλοξένησε.

Μετά από λίγες ημέρες τον βοήθησε να φύγει νύχτα από την πόλη. Στον δρόμο όμως τον πρόλαβαν ειδωλολάτρες και τον χτύπησαν τόσο άγρια, ώστε το σώμα του παραμορφώθηκε από τα τραύματα. Τον νόμισαν νεκρό και τον εγκατέλειψαν στο χώμα, αλλά οι μαθητές του τον περιμάζεψαν με δάκρυα.

Τον μετέφεραν σε ένα κοντινό χωριό όπου υπήρχαν άλλοι ασθενείς και τον φρόντισαν με αγάπη. Ο άγιος έζησε ακόμη επτά ημέρες μέσα σε φοβερούς πόνους χωρίς να σταματήσει το κήρυγμα. Συγκέντρωσε γύρω του ολόκληρο το ποίμνιο και το στήριξε με προφητικά λόγια για το μέλλον της Εκκλησίας.

Προφήτευσε νέους μεγάλους διωγμούς εναντίον των χριστιανών μέσα στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Προείπε επίσης την οριστική κατάλυση των ειδώλων και την έλευση χριστιανών βασιλέων στον θρόνο. Είπε ότι θα ανατείλει το φως της ευσέβειας σε ολόκληρη την οικουμένη και θα δοξάζεται ελεύθερα ο αληθινός Θεός.

Έδωσε την τελευταία ευλογία του στα πνευματικά παιδιά του και παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο. Είχε ποιμάνει την Εκκλησία της Ραβέννας για είκοσι οκτώ ολόκληρα χρόνια, έναν μήνα και τέσσερις ημέρες. Οι πιστοί έθαψαν με σεβασμό το τίμιο σώμα του σε πέτρινο τάφο βαθιά μέσα στη γη.