Η Παναγία η Οικονόμισσα της Μεγίστης Λαύρας

Σε έναν δύσκολο δρόμο προς τις Καρυές, ο άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης συνάντησε μια γυναίκα με γαλάζιο πέπλο που του υποσχέθηκε την οικονομία του μοναστηριού. Από εκείνη την ημέρα η Μεγίστη Λαύρα δεν διορίζει ποτέ οικονόμο, καθώς το διακόνημα ανήκει αιώνια στην ίδια την Μητέρα του Κυρίου. Η ιερή εικόνα της Οικονόμισσας εικονίζει την Παναγία ένθρονη, με τον Χριστό να κάθεται στο αριστερό της γόνατο σε στάση ευλογίας.

Δεξιά της παρίσταται ο άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, κρατώντας μικρό ομοίωμα της Μεγίστης Λαύρας ως αφιέρωμα. Στα αριστερά της εικονίζεται ο άγιος Μιχαήλ Συνάδων, ενώ δύο άγγελοι κρατούν στέφανο πάνω από την κεφαλή της. Η παράδοση τοποθετεί το θαυμαστό γεγονός στον δέκατο αιώνα, την εποχή που χτιζόταν με κόπο η Μεγίστη Λαύρα.

Οι μοναχοί τότε εγκατέλειψαν τον άγιο Αθανάσιο, εξαιτίας μεγάλης έλλειψης τροφίμων και χρημάτων μέσα στο νεοσύστατο μοναστήρι. Ο ίδιος ο άγιος αναγκάστηκε να αφήσει το ημιτελές οικοδόμημα και ξεκίνησε πεζός για τις Καρυές. Σκεφτόταν να ζητήσει συμβουλή για το αν έπρεπε να παρακαλέσει τον αυτοκράτορα να στείλει τα χρήματα.

Με βαριά καρδιά προχωρούσε στο μονοπάτι, κουβαλώντας την αγωνία ενός ηγουμένου που έβλεπε το έργο του να καταρρέει. Ύστερα από δύο περίπου ώρες πορείας, ο άγιος Αθανάσιος είδε μπροστά του μια γυναίκα εξαιρετικής ομορφιάς, ντυμένη με ένα μακρύ γαλάζιο πέπλο. Εκείνη του μίλησε πρώτη με γλυκύτητα και τον ρώτησε με στοργή πού πηγαίνει μέσα σε τέτοια θλίψη.

Του είπε ότι γνωρίζει τη στενοχώρια του και ότι επιθυμεί η ίδια να τον βοηθήσει στην ανάγκη του. Ο άγιος της εξήγησε όλα όσα συνέβησαν στη Λαύρα και της φανέρωσε τους λογισμούς και τα σχέδιά του. Τότε εκείνη τον ρώτησε αν αλήθεια εγκατέλειψε το μοναστήρι του μόνο και μόνο για μια μπουκιά ψωμί.

Του παράγγειλε να γυρίσει αμέσως πίσω, υποσχόμενη ότι θα έχει όλα τα απαραίτητα σε πλούσια αφθονία. Ο έκπληκτος ασκητής τη ρώτησε ποια είναι και από πού προέρχεται αυτή η παράξενη και βέβαιη υπόσχεση. Εκείνη απάντησε με απλότητα ότι είναι η Μητέρα του Κυρίου του και κανείς άλλος.

Ο άγιος δίστασε στιγμιαία, φοβούμενος μήπως ο πονηρός τον πλανέψει με μια τέτοια φαντασμένη εμφάνιση μέσα στην ερημιά. Ζήτησε λοιπόν με ταπείνωση κάποιο σημάδι, ώστε να βεβαιωθεί ότι τα λόγια της είναι αληθινά και θεόσταλτα. Η Παναγία τότε του έδειξε έναν βράχο στην άκρη του μονοπατιού και του ζήτησε μια πράξη πίστεως.

Του είπε να χτυπήσει τον βράχο με τη ράβδο του στο όνομα της Αγίας Τριάδος και να περιμένει το σημείο. Πρόσθεσε ακόμη την παραγγελία να μην ορίσει ποτέ άλλον οικονόμο μέσα στη Λαύρα του από εκείνη τη στιγμή. Διότι η ίδια θα ήταν στο εξής η Οικονόμισσα του μοναστηριού, αναλαμβάνοντας την πρόνοια και τη φροντίδα του.

Ο άγιος Αθανάσιος υπάκουσε αμέσως και χτύπησε τον βράχο, ο οποίος σχίστηκε στα δύο μπροστά στα μάτια του. Από τη ρωγμή ξεπήδησε άφθονο και καθαρό νερό, που άρχισε να τρέχει σαν ζωντανή πηγή. Όταν γύρισε να ευχαριστήσει την Παναγία και να ζητήσει συγχώρεση για τη δυσπιστία του, εκείνη είχε ήδη γίνει άφαντη.

Συγκλονισμένος και γεμάτος δάκρυα, ο άγιος επέστρεψε αμέσως στη Λαύρα, παίρνοντας τον ίδιο δρόμο της επιστροφής. Φθάνοντας στο μοναστήρι, βρήκε όλες τις αποθήκες ξέχειλες από στάρι, κρασί και λάδι σε απίστευτη ποσότητα. Η μυστική παρέμβαση της Θεοτόκου είχε προλάβει την ανθρώπινη λογική και είχε λύσει κάθε ανάγκη του τόπου.

Σύντομα το οικοδόμημα ολοκληρώθηκε και η Λαύρα γέμισε και πάλι από αφοσιωμένους μοναχούς, που έψαλλαν με χαρά νέους ύμνους. Έτσι ξεκίνησε η μακραίωνη και αδιάκοπη παράδοση της οικονομίας της ίδιας της Παναγίας στο Άγιον Όρος. Μέχρι σήμερα η Μεγίστη Λαύρα του Αθωνίτη δεν διορίζει οικονόμο, σεβόμενη απόλυτα την εντολή της ίδιας της Θεοτόκου.

Υπάρχει μόνο ένας μοναχός που υπηρετεί ως βοηθός οικονόμος, αναγνωρίζοντας με ταπείνωση την Οικονόμισσα του μοναστηριού. Η ιερή εικόνα της Οικονόμισσας αναπαύεται σε θρόνο μέσα στον νάρθηκα του κεντρικού καθολικού της Λαύρας. Εκεί την προσκυνούν με δέος οι ευλαβείς προσκυνητές, πριν εισέλθουν στο πλαϊνό παρεκκλήσι όπου βρίσκεται ο τάφος του αγίου Αθανασίου.

Η Παναγία παραμένει αληθινά η Οικονόμισσα της Λαύρας, φροντίζοντας με μητρική στοργή κάθε ανάγκη της αδελφότητας. Η πηγή που ξεπήδησε με τη ράβδο του αγίου εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να αναβλύζει ιαματικό νερό. Πολλοί προσκυνητές πίνουν με ευλάβεια από το νερό αυτό και διηγούνται θαυμαστές θεραπείες ψυχής και σώματος.

Από τον δέκατο αιώνα και μέχρι σήμερα, η Θεοτόκος θεωρείται η Οικονόμισσα και προστάτιδα ολόκληρου του Αγίου Όρους. Η ιστορία αυτή φανερώνει την έμπρακτη παρουσία της στη ζωή των μοναχών και την προστασία της σε κάθε δύσκολη ώρα. Ο γαλάζιος μανδύας, ο σχισμένος βράχος και η ξέχειλη αποθήκη παραμένουν σύμβολα της αδιάκοπης πρόνοιας της Μητέρας του Θεού.