P\u00cbRSH\u00cbNDETJE
n\u00eb Konferenc\u00ebn e Par\u00eb Shkencore Nd\u00ebrkomb\u00ebtare
"Shqip\u00ebria n\u00eb periudh\u00ebn bizantine"
Tiran\u00eb, 5-6 Dhjetor 2025
I nderuari Kryetar i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave z. Skender Gjinushi,
T\u00eb nderuar Akademik\u00eb dhe studiues,
T\u00eb dashur miq nga Shqip\u00ebria dhe bota,
Me g\u00ebzim t\u00eb thell\u00eb shpirt\u00ebror p\u00ebrsh\u00ebndes k\u00ebt\u00eb nis\u00ebm t\u00eb shquar shkencore, t\u00eb organizuar nga Akademin\u00eb e Shkencave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, Universiteti i Tiran\u00ebs, Drejtoria e P\u00ebrgjithshme e Arkivave dhe Shoqata Shqiptare e Studimeve Bizantine. Kjo Konferenc\u00eb e Par\u00eb Shkencore Nd\u00ebrkomb\u00ebtare sh\u00ebnon nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb studimin e trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.
Zgjedhja e tem\u00ebs "Shqip\u00ebria n\u00eb periudh\u00ebn bizantine" \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e r\u00ebnd\u00ebsishme, sepse kumtesat e k\u00ebsaj konferenc\u00eb do t\u00eb jen\u00eb nj\u00eb burim i mrekulluesh\u00ebm informacioni p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn e vendit ton\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb historik\u00eb, jo aq t\u00eb njohur. Promovimi i trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb t\u00eb pasur ndihmon edhe n\u00eb ruajtjen e identitetit ton\u00eb, e d\u00ebshmis\u00eb p\u00ebr pranin\u00eb e qytet\u00ebrimit dhe kultur\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend dhe e kujtes\u00ebs son\u00eb historike
Bizanti nuk ishte thjesht nj\u00eb perandori politike – ishte nj\u00eb qytet\u00ebrim i t\u00ebr\u00eb q\u00eb form\u00ebsoi identitetin shpirt\u00ebror, kulturor dhe artistik t\u00eb popujve t\u00eb Ballkanit. Kjo trash\u00ebgimi shekullore ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme edhe n\u00eb formimin psiko-kulturor t\u00eb popullit ton\u00eb, sepse pa njohjen e gjendjes psiko-kulturore t\u00eb nj\u00eb populli v\u00ebshtir\u00ebsohet nj\u00eb kuptim m\u00eb i mir\u00eb dhe m\u00eb i thell\u00eb i ngjarjeve historike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet\u00ebrim, paraardh\u00ebsit tan\u00eb nuk ishin thjesht marr\u00ebs pasiv\u00eb, por kontribues aktiv\u00eb. Mjafton t\u00eb p\u00ebrmendim Jan Kukuzelin, bir i Durr\u00ebsit, i cili u b\u00eb reformatori i muzik\u00ebs bizantine dhe nderon Kish\u00ebn e t\u00ebr\u00eb
Kisha n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn shqiptare ka qen\u00eb historikisht nj\u00eb ur\u00eb nd\u00ebrmjet Lindjes dhe Per\u00ebndimit, nd\u00ebrmjet s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes dhe nd\u00ebrmjet besimit dhe kultur\u00ebs. Kodik\u00ebt tan\u00eb t\u00eb lasht\u00eb, afresket tona bizantine, manastiret tona mij\u00ebvje\u00e7are – t\u00eb gjitha k\u00ebto d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb shpirt\u00ebrore q\u00eb i kap\u00ebrcen ndryshimet politike.
Sot, pas dekadave t\u00eb izolimit dhe persekutimit, Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb vazhdon k\u00ebt\u00eb mision historik. M\u00eb shum\u00eb se 150 kisha dhe manastire jan\u00eb restauruar, tradita muzikore bizantine po rilind, dhe brezi i ri po zbulon thesaret e trash\u00ebgimis\u00eb shpirt\u00ebrore t\u00eb et\u00ebrve t\u00eb tyre. Kori yn\u00eb "Sh\u00ebn Joan Kukuzeli" simbolizon pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb lidhje t\u00eb gjall\u00eb me tradit\u00ebn.
Bashk\u00ebpunimi midis shkenc\u00ebs dhe Kish\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb i ri – q\u00eb nga koha e Et\u00ebrve t\u00eb Kish\u00ebs, feja dhe arsyeja kan\u00eb ecur krah m\u00eb krah. Kjo konferenc\u00eb vazhdon k\u00ebt\u00eb tradit\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb ndershme. Kisha jon\u00eb mbetet e gatshme t\u00eb kontribuoj\u00eb me arkivat, dor\u00ebshkrimet dhe ekspertiz\u00ebn e saj n\u00eb studimin e k\u00ebsaj periudhe kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme.
Urojm\u00eb q\u00eb punimet e k\u00ebsaj konference t\u00eb sjellin drit\u00eb t\u00eb re mbi historin\u00eb ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe t\u00eb frym\u00ebzojn\u00eb brezat e ardhsh\u00ebm.
\u2020 JOANI
Kryepiskop i Tiran\u00ebs, Durr\u00ebsit dhe i gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb
Media Ngjallja, 5 Dhjetor 2025<\/p>\n